رویټرز خبر ورکړی، چې د بشارالاسد له حکومت سره د دوی د ملاتړو هېوادونو کمه همکاري د یاد هېواد د حکومت پرځېدو سبب شوه.

راپور کې راغلي، لبنان کې د حزب الله شخړه، د ایران نه همکاري او د روسیې د لېوالتیا کمېدل هغه څه وو، چې د اسد حکومت یې پای ته ورسوو.

بل لورته سرچینې د یو سوریایي دیپلومات په حواله لیکلي، چې د تحریر الشام ډلې د تازه بریدونو له پیل راهیسې سوریايي ځواکونو خپله روحیه بایللې؛ نو ځکه یې نظام هم وپرځېد.

د اسد واکمني (پلار او زوی) د نوې سوریې ټول تاریخ له نیمایي څخه زیات تشکیلوي او د بل هر واکمن په څیر دا هم ډیر ځواک او ضعفونه لري.

 د تسنیم نړیوالې ډلې د راپور له مخې، د ۱۹۷۱ کال د فبرورۍ له میاشتې راهیسې چې «حافظ اسد» د سوریې ولسمشر شو، د ۲۰۲۴ کال تر ډسمبر پورې چې “بشارالاسد له واکه لیرې شو” پلار او زوی نږدې ۵۴ کاله په سوریه کې حکومت وکړ.
د پام وړ ټکی دا دی چې د دوی راتګ او وتل دواړه د نظامي خوځښت له امله وو.

په دې راپور کې به د دغو خلکو د حکومتولۍ تر ټولو مهم اړخونه او اغیزې په لنډه توګه وڅیړو.

د اسد حکومت څنګه نسکور شو؟ د کودتاه د دورې پای!

د لومړۍ نړیوالې جګړې او د عثماني خلافت له ړنګېدو وروسته د سوریې هېواد په ۱۹۲۰ میلادي کال کې د فرانسې تر ولکې لاندې جوړ شو، له هغه وخته تر ۱۹۴۶ میلادي کال پورې د فرانسې تر وتلو او د سوریې له خپلواکۍ وروسته دغه هېواد په پرله پسې توګه د جګړې ډګر ته رسېدلی دی، لکه په ځلونه سقوط ، د اداري جوړښت بدلول، په برخو ویشل (لبنان او اسکندرون) او همداسې نور …

په ۱۹۴۶ کال کې د «خپلواکې سوریې» له جوړیدو راهیسې، دغه هیواد د ناکراریو، بهرنیو جګړو، داخلي کودتاګانو او حتی د «بهرنیو اتحادونو» شاهد و او په ۱۹۴۸ کال کې په اشغال شوي فلسطین کې د صهیونیستي رژیم له جوړیدو سره د لومړي ځل لپاره بهرنۍ پوځي شخړې رامنځ ته شوې.

په ۱۹۶۷ کې، سوریه خپله دوهمه لویه بهرنۍ جګړه تجربه کړه، او د دې ټولو کلونو په اوږدو کې، د ترکیې سره یې د “اسکندرون” د بیرته راستنېدو په اړه اخ و ډب و، چې د پراخو پوځي شخړو لامل شوه.

په ۱۹۴۹ کال کې لومړۍ کودتا وشوه، له هغه وروسته د کودتاګانو لړۍ پیل شوه او تر ۱۹۶۳ کال پورې ټولټال اووه پوځي کودتاوې وشوې چې حکومت نسکور شو!
له دې سره د ناکامو او کشف شویو کودتاو لیست اضافه شو، چې د ګوتو په شمېر حسابېږي.

دا په اوسط ډول په هرو 30 میاشتو کې یو ځل بریالۍ کودتا ده، او لږ تر لږه 3 ناکامې چې ټولټال په هرو 5 کلونو کې یو ځل ناکامې شوي.

د ۱۹۵۸ کال د فبرورۍ په میاشت کې د سوریې او مصر د ولسمشرانو د «شکري القطلي» او «جمال عبدالناصر» تر منځ له موافقې وروسته، واحد هیواد «متحده عربي جمهوریت» رامنځ ته شو او په دې توګه دغه هیواد د مصر د متحدو عربي اماراتو په نوم جوړ شو.

سوریه اساساً د یو څه مودې لپاره ورکه شوه!
د نوي هیواد پلازمینه قاهره وه او ولسمشر یې جمال عبدالناصر و. په ۱۹۶۰ کال کې د دواړو هېوادونو پارلمان هم منحل شو او متحد پارلمان په قاهره کې په کار پیل وکړ، بالاخره په ۱۹۶۱ کال کې په دمشق کې بله کودتا وشوه او د عربي جمهوریت د مفکورې غوښتنه پېچلې شوه!

پورتنیو مواردو ته په کتو ویلای شو چې سوریې د بشارالاسد د کورنۍ تر واکمنۍ پورې سیاسي ثبات نه درلود، البته په همدې موده کې ډیموکراسي رامنځ ته شوه او رسنۍ او ګوندونه چې د مختلفو ایډیالوژیو او نظریاتو درلودونکي وو، یو له بله سره یې سیالي کوله.
خو همدغه ډیموکراسي هم د سیاسي نظام پر ضد د ګډوډۍ او ګڼو پوځي کودتاو لامل شوه!
خو سوریه د بشارالاسد د کورنۍ له واکمنۍ وروسته بل ډول وضعیت لري، حتی د حافظ الاسد له مړینې وروسته هم د کودتا خبر نه و او په دمشق کې په ډېرو سختو شرایطو کې هم سیاسي ثبات ساتل شوی و.

د سوریې د رېښتینې خپلواکۍ دوهم ټکی بشارالاسد پلار او زوی د واکمنۍ پر مهال د سوریې رېښتینې خپلواکي په 1956 کې، د شوروي اتحاد سره د همکارۍ تړون وروسته، سوریه هیواد د ختیځ بلاک غړی شو؛ خو د حافظ اسد په دوره کې وتوانید چې په تدریجي ډول خپله خپلواکي بیرته ترلاسه کړي چې د صدام له کودتا وروسته د بغداد سره د دوی په مقابله کې ښکاره شوه.

د مسلط شوي جنګ په مینځ کې د ایران د اسلامي جمهوریت ملاتړ ، د دمشق خپلواکه اراده، په لبنان کې د صهیونیسټي رژیم په مقابل کې انګېرل کېږي.

د شوروی اتحاد له ړنګیدو وروسته د حکومت په جوړښت او حتی د سوریې په بهرنی سیاست کې هیڅ ډول ګډوډي ونشوه. ځکه سوریه د حافظ اسد د دوه لسیزو واکمنۍ پر مهال د خپلواکۍ پر لور روانه وه.
د ۱۹۹۱ کال په پیل او د شوروي اتحاد په وروستیو میاشتو کې سوریه د فارس خلیج د لومړۍ جګړې او د کویټ د آزادولو له مهمو اړخونو څخه وه.

په ۱۹۹۱ کال کې یې د فارس خلیج د همکارۍ د شورا په ګډ پوځي امنیتي تړون کې د څارونکي په توګه ګډون وکړ.

دا خپلواکي د بشارالاسد د واکمنۍ پر مهال ساتل شوې وه او له لبنان څخه د وتلو، د سوریې کړکیچ، عرب لیګ ته د واک د بیرته ستنیدو او داسې نورو مسلو کې یې ځان څرګند کړ، دا وضعیت داسې دی چې د سوریې د اپوزیسیون یوه برخه هم د “حمدين صباحي” او د بشارالاسد پر داخلي سياستونو د خپلو سختو نيوکو په دوام کې، “لويس حسين” پر خپلې ملي خپلواکۍ ټينګار او ستاينه کوي.

د قونیترا آزادول درېیم مهم ټکي چې باید په دې برخه کې په پام کې ونیول شي، د ۱۹۷۳ کال د تشرین جګړې تجربه ده چې د قنیطره د ازادۍ لامل شوه.

د معاصرې سوریې په ټول تاریخ کې د تشرین جګړه د سوریې د حکومت یوازینۍ بریالۍ تجربه ده چې دمشق په دې وتوانید چې د خپلې خاورې یوه برخه د بهرني دښمن له نیواکه ازاده کړي.

بشارالاسد پلار او زوی له واکمنۍ مخکې د سوریې یوه برخه “د لبنان خپلواکي په اسکندرون ولایت باندې د ترکیې د حملې او په ګولان باندې د صهیونیسټ رژیم د حملې” په بڼه کې جلا شوې وه.

د ۱۹۷۳ په جګړه کې، حافظ اسد د اشغال شوي ګولان د یوې برخې په آزادولو کې بریالی شو، چې نن ورځ د “قنیترا ولایت” په نوم یادیږي.
د ویلو ده چې د بشار الاسد له نسکوریدو څو ساعته وروسته صهیونیسټي یرغلګر بیا دغې سیمې ته ننوتل.

چې په لبنان کې یې پورته او ښکته کېدل اسد پلار او زوی د واکمنۍ بله ځانګړتیا ده.

د لبنان هیواد د سوریې د خاورې یوه برخه وه چې د فرانسې لخوا د خپلواکو سیمو یا تش په نامه “دولتونو” د جوړولو په وخت کې، د فرانسې په مرسته، د عیسویانو په وخت کې لبنان ته خپلواکي ورکړل شوه لبنان له سوریې څخه د خپلواکۍ او جلا کیدو غوښتنه وکړه او د لبنان نوی هیواد جوړ شو.

له هغه وخت راهیسې د لبنان او سوریې ترمنځ ټولنیزې اړیکې دوام لري او حتی په ځینو مواردو کې د سوریې ولسمشران په لبنان کې ووژل شول، خو د امنیتي او پوځي لحاظه سوریه او لبنان له یو بل څخه جلا شول.
بشارالاسد پلار او زوی په دوره کې، دا اړیکې په بل ډول تعریف شوي ترڅو د لبنان خپلواکي تر پښو لاندې نه کړي؛
خو له بلې خوا بايد د دواړو هېوادونو ترمنځ امنيتي او پوځي اړيکې ټينګې شي.

د دې معاملې یوه برخه په لبنان کې د سوریې د پوځي حضور په بڼه جوړه شوه چې په ۱۹۸۲ کال کې پیل او تر ۲۰۰۵ کال پورې یې دوام وکړ او بله برخه یې د سوریې او د لبنان د مقاومت ترمنځ د ارتباط په بڼه جوړه شوه.

له رژیم سره د مقابلې ډول، د جوړجاړي او مقاومت جریان د دې دورې بله مهمه ځانګړنه ده چې باید له صهیونیسټ رژیم سره د سوریې او د بشارالاسد د رژیم د مقابلې ډول، د جوړجاړي او مقاومت بهیر وګڼل شي.

دصهیونیسټ رژیم په مقابل کښې باید ووایو چې دمشق دحافظ اسد په مشرۍ لومړی عرب هیواد وو چې دصهیونیستانو د ماتې خوند یې وخوړ چې بالاخره یې د ۱۹۷۳ کال د اوربند په موافقې او له صهیونیستانو په شاتګ کې په قونتیرا کې ځان څرګند کړ .

سوریه د اوسني جوړجاړي په وړاندې تر ټولو مهم خنډ ګڼل کیده. په وادي عرب کښې له صهيونېسټ رژيم سره د اردن د پادشاه حسين له موافقې وروسته د عمان او دمشق ترمنځ اړيکې خړې پړې شوې چې سوريه په دې لړ کې هېڅکله هم تر دباو لاندې نه ده راغلې او د فلسطين د مقاومت د مختلفو ډلو کوربه دی.

د تېرې پېړۍ په وروستیو کلونو او د نوې پېړۍ په پیل کې په دوو دورو کې امریکا هڅه وکړه چې سوریه نورماله کړي او له صهیونیسټ رژیم سره جوړجاړی وکړي، حتی د ګولان د بېرته نیولو په ژمنو سره؛ خو نه اسد او نه د اسد زوی دې فشارونو ته غاړه کیښوده.

لنډیز:
دا یادښت هغه مهال بشپړ شو چې موږ د “نوې پیړۍ په لومړۍ لسیزه کې د اقتصادي ودې دوره، د سوریې کړکیچ او کورنۍ جګړه، او په سوریه باندې بندیزونه او سخت اقتصادي فشار، په څیر مسلو ته اشاره وکړه.

تر ټولو لوړه اقتصادي وده د بشار الاسد د واکمنۍ په لومړۍ لسیزه کې تجربه شوه، چې د دې هېواد د منځنۍ طبقې د پیاوړتیا لامل شوه، او دویم او دریم باید په تفصیل سره ولیکل شي؛ ځکه په اصل کې دغو شیانو ته له پاملرنې پرته د بشارالاسد د رژیم سقوط ناشونی دی.

په پای کې باید وویل شي چې په سوریه کې د بشارالاسد کورنۍ ۵۴ کلنه واکمني نن پای ته ورسېده. خو له شک پرته دغه ۵۴ کاله د سوریې د تاریخ یوه مهمه برخه جوړوي. د اسد د واکمنۍ (پلار او زوی) دوره د نوې سوریې د ټول تاریخ له نیمایي څخه زیاته برخه جوړوي او د بل هر واکمن په څیر، دا دوره ډیر قوتونه او ضعفونه لري، ایا د سوریې خلک به دا دوره د “نوسټالیا” په توګه یاده کړي؟

تجربې ښودلې چې د سوریې خلک خپل تاریخ او کلتور ته ډیر ارزښت ورکوي او د دوی په منځ کې د “ملي غرور” احساس خورا پیاوړی او ژور دی.

د طالبانو د کورنیو چارو سرپرست وزیر سراج الدین حقاني وایي، داسې فکر باید ونشي، چې زه مشر یم او هره خبره مې باید ومنل شي.

هغه، چې ظاهرا یې اشاره ملاهبت الله ته وه، ویلي؛ خلک باید دین ته وبلل شي او دوی باید ځان ته نږدې شي.

حقاني ویلي، دوی خدای ته مسؤل دی او خدای به ورنه پوښتنه کوي.

د یادونې ده چې تر دې وړاندې هم سراج الدین حقاني د ملاهبت الله پر سیاستونو نیوکه کړې ده.

د طالبانو حکومت د تحریر الشام ډلې له لوري د سوریې حکومت نسکورولو او واک ته د یادې ډلې رسېدو له کبله مبارکي ویلي.

د طالبانو بهرنیو چارو وزارت څخه خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې دوی د سوریې له حکومت او تحریر الشام ډلې څخه غواړي چې واک په داسې ډول منتقل کړي، ترڅو د میلیونونو سوریایي وګړو ارمانونه پوره شي.

خبرپاڼه کې له تحریر الشام غوښتل شوي چې عمومي عفوه وکړي او ټول په ځان راټول کړي.

د طالبانو حکومت دغه راز له بهرنیو لوریو هم غوښتي چې له تحریر الشام سره مثبت سیاست وکړي.

ایران کې د افغانستان پخوانی سفیر عبدالغفور لېوال وایي، خلیلزاد یو ملت، هېواد او مظلومې نجونې د پوچو عقدو، کینې او حسادت قرباني کړل.

ښاغلي لېوال په خپله ایکس‌پاڼه لیکلي، د خلیلزاد احمقانه پیغور حیران کړی.

لېوال خلیلزاد ته د یو ځواکمن هېواد د مامورګي خطاب کړی.

نوموړی دا څرګندونې داسې مهال کوي چې تازه زلمي خلیلزاد په خپله ایکس‌پاڼه اشرف غني ته کنایه کې لیکلي وو “داسې خبرونه دي چې بشار الاسد په ابوظبۍ کې دی. که رښتیا وي دا به د ده او اشرف غني لپاره د خواخوږۍ فرصت وي!”

له سوریې څخه د دې هېواد د پرځول شوي ولسمشر بشارالاسد له وتلو وروسته، د افغان سولې په چارو کې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت پخواني استازي زلمي خلیلزاد ولسمشر غني ته کنایه ویلې.

ښاغلي خلیلزاد په خپل ایکس کې ولیکل:« داسې خبرونه دې چې بشار الاسد په ابوظبۍ کې دی. که ریښتیا وي، دا به د ده او اشرف غني لپاره د خواخوږۍ فرصت وي!»

د ټولنیزو رسنیو کارونکو د نوموړي دې پوسټ ته غبرګونونه ښودلي دي.

د افغان ښځو د برخې یو فعالې ګلچهره یفتلي نوموړي ته لیکلي:« د دې ټولو غونډو او مجلسونو نوښتګر تاسو یاست، همداسې نه ده غلام صاحب؟»

د سیاسي چارو شنونکي ډاکتر برهاني بیا لیکلي:« دواړه کولای شي د خپلې بریالۍ ادارې په اړه خبرې وکړي.»

په ښاغلي خلیلزاد نیوکه ده چې د افغان سولې په خبرو اترو کې یې افغان حکومت څنډې ته کړی وو، او په لوی لاس یې د افغانستان جمهوري نظام طالبانو ته وسپاره.

د سویلي کوریا حکومت د دغه هېواد د دفاع پخوانی وزیر، کیم ینګ هاین نیولی دی.

راپورونه وایي، چې نوموړی د ولسمشر یون سوک یول له لوري د پوځي حکومت د اعلانولو په جرم نیول شوی دی.

کیم ینګ هاین د تېرې چهارشنبې پر ورځ د سویلي کوریا د ولسمشر له لوري د پوځي حکومت اعلان ته د توندو غبرګونونو له امله استعفا وکړه.

لیکوال: میثاق امیرزی
تير تاريخ:
شام، چې اوسنی سوریه یې یوه برخه ده د نړۍ له تر ټولو زړو تمدنونو او سیمو څخه شمېرل کېږي. په دې سیمه کې ښاري تمدن له ميلاد څخه ۳۰۰۰ کاله مخکې رامنځته شوی دی او د زرګونو کلونو لپاره د بېلابېلو تمدنونو، دینونو، او کلتورونو زانګو په توګه پېژندل شوې ده.
د  نیولیتیک، د ایبلا او ماري ښارونه، د اکدي، بابلي، او اشوري واکمنۍ، د فینیقیانو، هخامنشيانو او رومي او بیزانسي امپراتوريو ستر مرکز بلل کېدی. 
د (۶۳۴-۶۳۶) م کلونو په دوران کې سوريه د مسلمانانو له خوا فتح شوه.  د اموي خلافت مرکز دمشق شو، چې د اسلامي تمدن په زرینه دوره کې مهم رول درلود. د عباسيانو او صلیبیانو په دورو کې شام د سیاسي او پوځي شخړو مرکز و او عثمانیانې ترکانو تر نږدې څلورو پېړیو پورې په دې خاوره واکمني درلوده. تر لومړۍ نړيوالي جګړې وروسته په ۱۹۲۰م کال دا خاوره (سایکس-پیکو تړون په اساس) د فرانسې تر قیمومیت لاندې راغله. سوریې په ۱۹۴۶م کال خپله خپلواکي ترلاسه کړه.
اوسنی کړکيچ:
د خپلواکۍ له ترلاسه کولو وروسته، سوریه په سیاست کې د بې‌ثباتۍ، کودتاوو، او سیمه‌ییزو شخړو سره مخ وه. په ۱۹۶۳ کې د پوځ د ملاتړ په وسیله بعث ګوند چې له اقلیت شیعیه علوي مذهب څخه وو، د کودتا په مټ واک ترلاسه کړ. حافظ اسد د بشر اسد پلار د دې کودتا مهم ګډونوال و. حافظ اسد په ۱۹۷۱ کې د ټولپوښتنې له لارې د سوریې د ولسمشر په توګه خپل مقام رسمي کړ.
حافظ اسد د واک ترلاسه کولو وروسته د بعث ګوند، پوځ، او استخباراتي ادارو ټول کنټرول په لاس کې ونیوی، دیکتاتوري او استبداد یې پیل کړ، اکثریتونه یې محکوم کړل، د اقلیتونو ملاتړ ترلاسه کولو، د علوي ټولنې ځواکمنولو، او د خپل کورنۍ رول پیاوړي کولو ته یې ملا وتړله چې دا چاره د نورو اکثريتونو او مذهبونو لپاره یې د مخالفت لپاره زمينه برابره کړه.

د حافظ اسد له مرګ وروسته د هغه زوی د سترګو ډاکټر بشر اسد د واک په ګدۍ کښيناست او دونيمي سلیزي یې د ایران، روسیې او د ايراني نیابتي ډلو په مټ خپل استبداد، ظلم او بربريت د سوریې په ولس وچلاوه.
د ۲۰۱۱م کال د عرب پسرلي د پاڅونو وروسته د بشر اسد له لوري نوموړي پاڅونونه په بې رحمه او تعصبي ډول وټکول شول، دا چاره ددې سبب شوه چې نوموړي سوله ايز او د ملتونو  د ارادې زيږنده طبیعي پاڅونونه په وسلوالو شخړو بدل شي؛ د حکومت مخالفينونو وسلو ته لاس واچاوه، د سوريې د حکومت او ولس بهرنيو او سيمه ايزو سيالانو او دښمنانو دا وخت خپل فرصت وبلی، ايران، سعودي عرب، ترکیې، امریکا، روسيې او اسراییلو له فرصت څخه په استفاده خپل نيابتې ډلې تقویه کړې او سوريه د کورنۍ شخړو په ميدان بدله شوه.

له دې وروسته سوريه د حکومت د مخالفينو یعني القاعدې، داعيش، النصره، احرار شام او د اسد د حکومت او د هغه د ملاتړو یعني حزب الله، حشد الشعبي، فاطمینو، زینبيونو او د حوثيانو ترمنځ د خونړيو شخړو په ميدان بدله شوه. بلاخره د اسد رژیم له یوه لوري د روسيې، ايران او د ايران د نیابتي ډلو په مټ او له بله لوري د داعيش له لوري د سوریې د ولس د تمايلاتو خلاف د وحشيانه کړنو په سبب؛ وتوانيده خپل مخالفين وټکوي او تر حلب او ادليب پوري یې په شا وتمبوي.

د سوريې، ترکیې، سعودي عرب، ايران او روسیې ترمنځ د هوکړي په اساس پريکړه وشوه د اسد حکومت به په حلب کې د حکومت په مخالفينو کار نه لري او هغوی به هلته میشت وي او مخالفين به د اسد خلاف اقدام نه کوي، ولي د اسد رژیم د ترکیې سره د همدې هوکړي مخالفت وکړ او د ۲۰۱۶م کال د ډسمبر په مياشت کې يې به حلب یرغل وکړ، هلته یې د ايران او روسيې او نيابتي ډلو به مټ قتل عام وکړ او له حلب څخه يې خپل مخالین وایستله. دې چاري له یوه لوري د ترکیې غوسه راوپاروله او له بله لوري مخالفينو هڅي شروع کړې چې د القاعده او داعیش د ناوړو کړنو د جبران لپاره لاس په کار شي؛ هماغه وو چې لومړی یې په ۲۰۱۷ کال د مخالیفنو ترمنځ نوی یوالی او نوې ډله د هیت تحریر الشام په نوم رامنځته کړه او بیا یې په ادلیب کې خپله افراطي څيره تغير کړه، د پوځونو د روزلو، د زده کړو مراکز، د سپورت مرکزونه او نوري بشري او ټولنيزي چاري يې ترسره کړي او هيت تحریر الشام مشر محمدالجوالاني اعلان وکړ چې ددوی موخه نړيوال جهاد نه دی؛ بلکي یوازي غواړي د اسد رژیم راچپه کړي. د هيت تحریرالشام همدا منځلاری دریځ، د نړیوال جهاد څخه ځان راګرځول او د ترکیې غصه ددې سبب شوه چې دا ډله او ترکيه فرصت ته انتظار شي.

کله چې روسيه په اکراين کې ښکېل شوه، او په ايران کې د اصلاح غوښتونکو له واک ته رسيدو وروسته او د اسرايلو له لوري د دوی د نيابتي ډلو یعني حزب الله له ځپلو څخه وروسته، هيت تحریرالشام او ترکيې فرصت ترلاسه کړ چې د اسد د رژیم د بې پروايې او ناخبرتيا څخه په استفاده داسې جګړه پیل کړي چې تراوسه د نړۍ ټول سیاست پوهان حیران دي چې څنګه په معجزوی ډول هيت تحریر شام پرمختګ وکړ او د اسد رژیم په دومره چټکۍ سره واک له لاسه ورکړ.

راتلونکی:
که هم د تحریري ځواکونو مشر خپلو پلویانو ته امر کړی چې په دمشق کې دولتي دفترونو او موسسو ته ور نژدې نشي. واک لومړي وزیر په لاس کې اخیستی او مخالفینو ته یې د ورسپارلو پر سر پر وروستیو تیاریو بوخت دی. خو ويره داده چې ددی هيواد ګڼ قوميز او ګڼ مذهبیزجوړښت ته په کتو چې له يوه لوري کردان د امريکا په ملاتړ د هيواد لویه برخ په واک کې لري او له بله لوري علوي اقلیت او تحریر شام او په تحریر شام کې د بيلو بیلو ډلو شتون به د سوریې د راتلونکی سیاسي جوړښت په سر کومي پایلي ته ورسیږي. ایا دې خلکو به له خپلو اږودو بدبختيو، افراطي تاریخ او د سیمي هیوادونو د سوی نیت څخه زده کړه کړې وي او که به د واک او قدرت په سبب سوریه یوې بلې بدبختۍ ته ننوزي او خدای مه کړه سبا د اسد دديکتاور رژیم په ارمان بيا و نه اوسي، خدای دې نه کړي.

یادونه: حماسه میډیا د یوې بې پرې رسنۍ په توګه د ټولو سیاستوالو ، لیکوالو او نظر خاوندانو لیکنو او نظریاتو ته درناوی لري، دا لیکنه د حماسه میډیا نظر نه څرګندوي بلکې د لیکوال نظر دی او مونږ  یې کټ مټ دلته خپروو.

د تحریرالشام ډلې مشر ابومحمد جولاني خپلو جنګیالیو ته ویلي چې د سوریې ټول رسمي بنسټونه به تر هغې د دغه هېواد د لومړي وزیر تر څار لاندې وي، ترڅو واک دوی ته په رسمي ډول سپارل کېږي.

هغه خپلو جنګیالیو ته ویلي، چې په رسمي بڼه د واک تر سپارلو پورې باید هیڅ دولتي ارګان ته نږدې نشي.

هغه دغه راز غوښتنه کړې، چې هوايي ډزې باید ونه شي او دا چاره یې منع اعلان کړې ده.

دا په داسې حال کې ده، چې د سوریې لومړي وزیر په یو ویډیويي پیغام کې ویلي، چمتو دی، چې ټول واک خپل مخالفینو ته وسپاري.

د سوریې لومړي وزیر ویلي، چمتو دی، چې واک خپلو مخالفینو ته انتقال کړي.

محمد غازي جلالي په یو ویډیي پیغام کې ویلي، چې نوموړی له هېواد څخه نه دی وتلی او لاهم په خپل کور کې دی.

د هغه په خبره، دی اوس اماده دی ترڅو خپل واک مخالف لوري ته ورکړي.

نوموړی دا پیغام په داسې حال کې خپروي، چې اوس مهال د سوریې حکومت سقوط کړی.