د ناروې سفارت د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت پر سرپرست وزیر خلیل الرحمن حقاني ځانمرګی برید غندلی دی.
یاد سفارت په خپره کړې خبرپاڼه کې د حقاني کورنۍ ته تسلیت ویلی.
د یادونې ده چې تېره چهارشنبه د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو سرپرست وزیر په یو ځانمرګي برید کې ووژل شو.
داعش ډلې د یاد برید مسؤلیت منلی وو.
روسي پوځیانو تېره ورځ د اوکراین د برېښنا پر تاسیساتو بریدونه کړي.
رویټرز د اوکراین د ولسمشر له خولې لیکلي، چې دا د اوکراین پر برېښنایي تاسیساتو د روسیې تر ټولو لوی بریدونه دي.
بل لورته د اوکراین د برېښنا مسؤلینو ویلي، چې د برېښنا تاسیسات څو ځایه ویجاړ شوي او دوی مجبور شوي چې پر څو میلیونه کسانو برېښنا پرې کړې.
د یادونې ده چې تر دې وړاندې هم تر لسو ډېر ځلي د روسیې له لوري د اوکراین تاسیسات په نښه شوي.
واشنګټن پوسټ ورځپاڼې لیکلي، چې د سوریې له حمیمیم هوایي ډګر څخه روسیي سرتېري د خپلو تجهیزاتو ټولولو په حال کې دي.
دوی د مکسار شرکت له لوري د اخیستل شویو تصویرونو پر اساس ویلي، په تصویرونو کې لیدل کېږي چې روسي ځواکونه له یادې اډې څخه خپل تجهیزات بار وړونکو الوتکو ته راټولوي.
سرچینه زیاتوي، لاهم نه ده معلومه چې روسیه په بشپړ ډول له سوریې وځي او که نه.
د یادونې ده چې حمیمیم هوایي اډه په ۲۰۱۷ کال کې د سوریې پخواني حکومت روسیې ته قرارداد ورکړې وه.
سره له دې چې د المان یو شمېر ښي اړخي او د محافظه کار ګوند غړي خپل هېواد ته د سوریایي کډوالو د ور ستنولو غوښتنه کوي؛ خو تېره ورځ د یاد هېواد لومړي وزیر اولاف شولتز ویلي، هغه سوریایي کډوال چې الماني ټولنه کې مدغم شوي، کېدلای شي پاتي شي.
هغه پر خپله ایکس پاڼه لیکلي، چې په دې اړه د دوی دریځ واضح دی.
نوموړي دغه راز د سوریایي کډوالو د اېستلو په اړه ځینې څرګندونې اندېښمنونکې بللې دي.
د یادونې ده چې د بشارالاسد د واکمنۍ پر مهال ګڼ سوریایي وګړي هېواد پرېښودو ته اړ شوي وو.
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د مرستې صندوق ویلي چې د سویډن نړیوال پراختیایي بنسټ ورسره ۹ میلیونه ډالره مرسته کړې.
د سرچینې د معلوماتو له مخې، دا مرسته په اوسنیو سختو شرایطو کې له افغانانو سره د لاسنیوي په موخه شوې.
دا په داسې حال کې ده، چې د ملګرو ملتونو امنیت شورا په ناسته کې یوناما هم ویلي وو چې روان کال یې افغانستان کې له ۱۵ میلیونو وګړو سره مرسته کړې.
د حزب اسلامي امیر ګلبدین حکمتیار په پکتیا ولایت ګردې څیړی ولسوالۍ کې د سراج الدین حقاني د کاکا خلیل الرحمن حقاني فاتحه وکړه.
ښاغلي حکمتیار خلیل الرحمن حقاني یو ښه مجاهد یاد کړ او دهغه وژنه ضایع بللې.
د طالبانو د کډوالو چارو وزیر خلیل الرحمن حقاني د چهارشنبې په ورځ په یو ځانمرګي برید کې ووژل شو.
د ترکیې د بهرنیو چارو وزیر هاکان فیدان وایي، د دمشق پر لور یې د سوریې حکومت د مخالفو وسله والو له پرمختګ سره سم له ایران او روسیې غوښتي وو چې د بشارلااسد ملاتړ پرېدي.
نوموړي ویلي، په دې اړه یې د یادو هېوادونو له چارواکو سره خبرې کړې وې او هغوی هم دا مسئله درک کړې وه.
د فیدان په خبره، که تهران او مسکو د بشارالاسد د حکومت ملاتړ هم کړی وی؛ نو بیا به هم تحریرالشام بریا ته رسېده؛ خو هغه وخت به پایله ډېره ویجاړونکې وه.
د یادونې ده، چې مسکو او تهران د سوریې ملاتړي دولتونه وو.
افغان کرېکټ ملي لوبډلې په دویمه شل اوریزه لوبه کې زمبابوې ته د ۵۰ منډو په توپیر ماتې ورکړه.
افغان لوبډلې زمبابوې ته د ۱۵۴ منډو هدف ورکړ.
د زمبابوې لوبډلې ټاکل شوی هدف پوره نشو کړای او ټول لوبغاړي یې په اتلسم اور کې وسوځېدل.
د افغان لوبډلې لپاره توپوهنه کې درویش رسولي ۵۸ منډې وکړې او توپ اچونه کې راشدخان او نوین الحق بیا د زمبابوې درې ـ درې ویکټې واخیستې.
د فرانسې ولسمشر فرانسوابایرو د لومړي وزیر په توګه وټاکه.
نوموړی د امانوئل مکرون نږدې ملاتړی بلل کېږي.
فرانسوي رسنیو خبر ورکړی، چې دواړو تر دې ټاکنې وړاندې دوه ساته ټیلیفوني خبرې کړې وې.
د یادونې ده چې شاوخوا دوه اوونۍ وړاندې د فرانسې استازو جرګې میشل بارنیه له دندې لرې کړ.
لیکوال: رحمت شاه فراز
د ارواپوهنې لپاره انګريزي کلمه سايکولوژي ده. سايک په يوناني ژبه کې د نفس، ساه، روح، اروا معنا لري او لوژي د پوهې يا پوهنې په معنا ده. د سايکولوژي لپاره په اردو کې نفسيات او دري کې د روانشناسي وييکی کارېږي.
په دې سوژه يوه مقاله د استاد اجمل ښکلي زما تر سترګو تېره شوې ده. په «ارواپوهنه که روانپوهنه» کې استاد تر ډېره د روان، اروا، روح او نفس په کلمو لغوي بحثونه کړي دي او دا يې نه دي ويلي، چې کومه يوه يې ډېره بهتره ده. دا سمه ده، چې په علمي اصطلاحاتو کې د سم او ناسم خبره نه شو کولی، خو چې په يوه مسئله خبرې کوو، ښه وي چې خپله ترجيح هم د لوستونکو مخې ته راوړو. فکر کوم، استاد د ارواپوهنې کلمه نه ردوي او تېږه چې چېرته پرته وي هلته درنه وي په مصداق يې ويلي دي، چې ارواپوهنه ښه ده.
سايکولوژي د اروا يا روح پوهه نه ده. پخوانو د ګڼو امراضو ريښه په روح کې لټوله. يوازې د امراضو نه، خوبونه، شاعري، غيب ګويي او الهام هم د ارواحو په نړۍ پورې تړلې خبرې وې. په فلسفه کې چې د معاصرې سايکلوژي تسلسل هم څېړو، نو پيل يې له روح يا اروا وينو او ورو په ورو هغې مرموز بنسټ ته را رسېږو، چې د معاصرې ارواپوهنې د علمي او تحقيقي ماڼۍ بنيادونه پرې ولاړ دي.
معاصره سايکولوژي پر څه بحث کوي؟ په بريټانيکا دايرة المعارف کې ليکل شوي، چې سايکولوژي په انسان او نورو حيواناتو کې د ذهني حالتونو، بهيرونو او چلن مطالعه ده. يوازې دلته نه، بلکې د سايکولوژي په هکله په ټولو معاصرو متنونو کې د ذهن او چلن د مطالعې خبره ډېره جوته ده. خو يوه مسئله دا هم ده، چې ذهن هم تر اوسه پورې د ساينسي نړۍ لپاره معما ده او اصلي جوړښت او فطرت يې لا معلوم نه دي. ايا ذهن د نيورونونو او سايناپسونو د تعامل پايله ده؟ ايا له مغزو سره يې هېڅ تړاو نشته او انساني ذهن يوه بله سرچينه لري؟ ايا ذهن د روح بل نوم دی؟ دا پوښتنې به ساينس ځواب کړای شي يا نه، دا به وخت ته پرېږدو، خو ساينس د ذهني ميکانيزمونو، حالتونو او بهيرونو په تړاو خورا ډېره ډيټا او معلومات ټول کړي دي او د دې معلوماتو له مخې د انساني ذهن په اړه کره او تر علمي بريده دقيقې پېش بينۍ کولی شي. له دې زاويې، سايکولوژي ته د ارواپوهنې يا روانپوهنې په ځای د ذهنپوهنې نومونه تر دې دمه ډېره مناسبه برېښي.
ولې يې چلنپوهنه ونه بولو؟ سايکولوژي يوازې د چلن پوهه نه ده او هغه اختلالونه چې سايکولوژي يې د درملنې بحثونه څېړي، يوازې چلنيز اختلالونه نه دي. د ډيايسايم کتاب چې د سايکولوژي په بايبل مشهور دی، په هغو اختلالونو مشتمل دی، چې سرچينه يې ذهن کې ده او ذهني يا منټل ګډوډۍ يې بولي. بل دليل به يې دا هم وي، چې معاصره سايکولوژي شاوخوا د ټولو چلنونو ريښه هم په ذهن کې لټوي او همدا يې مصدر او منشاء ګڼي.
سايکولوژي ته به ارواپوهنه، روانپوهنه، ساپوهنه، چلنپوهنه او نفسپوهنه ټولې مناسبې نومونې وي، خو که حتما د يوه بهتر معادل په لټه کې يو، نو د سايکولوژي د اوسني تعريف او د دې علم د موضوع او غرض له مخې ذهنپوهنه به يې ممکن په ټولو کې ډېره هر اړخيزه نومونه وي. البته د نومونو په هکله تر ډېره دا ډول بحثونه ډېر ځای هم نه نيسي، په دې چې نومونې، اصطلاحات او ټرمينولوژي د علم د پرمختګ مخه نه شي نيولی. د اټوم لغوي معنا به (نه تجزيه کېدونکی) وي، خو اوسمهال همدا اټوم دړې وړې پروت دی او د تجزيې بهير يې لا درېدلی نه دی.