د ایران د دولت ویاندې فاطمه مهاجراني ویلي چې هېواد یې یوازې هغو افغان کډوالو ته د پاتې کېدو اجازه ورکوي چې قانوني اسناد ولري، او ناقانونه کسان به د قوانینو له مخې بېرته افغانستان ته ولېږل شي.
هغې زیاته کړې چې د ایران دولت د قانوني او غیرقانوني افغان اتباعو تر منځ واضح توپیر کوي او د کډوالو ایستل یا پاتې کېدل د مشخصو قانوني میکانیزمونو له مخې ترسره کېږي.
دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي چې په وروستیو کې د افغان کډوالو د اخراج په تړاو اندېښنې زیاتې شوې دي.
د امريکا د مرکزي استخباراتو پخوانۍ مامورې سارا ادمز تازه ادعا کړې چې طالبانو د کابل په پنځلسمه ناحيه کې د داعش پر ضد هغه عملیات چې ډېر تبليغ شول، په اصل کې يوه جوړه شوې سناریو وه، څو امریکا ته ځان د ترهګرۍ ضد شریک وښيي.
آدمز پر خپله ایکسپاڼه لیکلي، چې دا عمليات د طالبانو د استخباراتو د «ذوالفقار» څانګې په یوه ودانۍ کې ترسره شوي، کوم چې له ۲۰۲۱ راهيسې د طالبانو تر کنټرول لاندې دی.
هغې ویلي، دا ودانۍ له مخکې دوی ښه پېژني، ځکه چې د کابل د هوايي ډګر د برید په تړاو د ځمکنيو تحقيقاتو پر مهال له دې ځایه معلومات راټول شوي دي.
ادمز دا يوه «خندونکې ډرامه» بللې او زياتوي چې د طالبانو د دې کار موخه له واشنګټن څخه د ترهګرۍ ضد مالي مرستو ترلاسه کول دي.
نوموړې ادعا کړې چې طالبان په همدې ودانۍ کې د داعش له مشرتابه سره ناستې کوي، خو لوېديځ ته غلط معلومات ورکوي، څو وښيي چې دوی د داعش پر ضد جدي مبارزه کوي.
آدمز دغه راز ویلي، طالبان باور لري چې CIA د دې مرکزونو د داخل په اړه معلومات نه لري، او دا موضوع د هغوی لپاره یوه ټوکه ده.
هغې زياته کړې چې د دغه ډول جعلي عملیاتو تر شا هدف، د دوحې د توافقاتو پر بنسټ، له امريکا څخه د ميليونونو ډالرو ترلاسه کول دي.
د هغې په وینا، یوازې څو اوونۍ وړاندې د امریکا لخوا طالبانو ته ۴۶ ميليون ډالره ورکړل شول.
د قطر د دولت د نړیوالو رسنیو دفتر په یوه اعلامیه کې اسراییلي رسنۍ تورنې کړي چې د جعلي اسنادو په خپرولو سره هڅه کوي د قطر او امریکا تر منځ اختلاف رامنځته کړي.
په اعلامیه کې ویل شوي چې دا کار ددې لپاره شوی چې د نړیوالو پام له خپلو غیرمسؤلانه کړنو، په ځانګړي ډول د غزې له وضعیت، منحرف کړي او همداراز نه غواړي چې د قطر د دیپلوماتیکو هڅو بریا ته لاره هواره شي.
قطري چارواکو ټینګار کړی چې دا ډول هڅې به بریالۍ نه شي، او هیڅ جعلي سند نشي کولای د قطر او امریکا اړیکې کمزورې کړي.
د هند او د منځنۍ آسیا پنځو هیوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو په یوه ګډه اعلامیه کې له یو سولهییز، باثباته او له ترهګرۍ پاک افغانستان څخه ملاتړ څرګند کړی دی.
دوی دغه څرګندونې د هند او منځنۍ آسیا د خبرو اترو د څلورم پړاو په پای کې وکړې، چې په نويډهلي کې د هند د بهرنیو چارو وزیر په مشري ترسره شوه.
وزیرانو همداراز ټینګار وکړ چې له افغانستان څخه د مخدره موادو د قاچاق پر ضد باید جدي مبارزه وشي.
په اعلامیه کې همداراز د ترمز سیمهییز لوژستیکي مرکز د یو اېناېچسيار له نړیوالو زېرمو سره د یو ځای کېدو هرکلی شوی، چې موخهیې بېځایه شویو ته د بشري مرستو د رسولو ظرفیت پیاوړتیا ده.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي چې د کالیفورنیا ایالت ته د ملي ګارد استول یوه سمه پریکړه وه، ترڅو د تاوتریخجنو او پاروونکو پېښو مخه ونیول شي.
ټرمپ په تروثسوشیال کې لیکلي که دا ګام نه وای اخیستل شوی، لاسانجلس به پوره له منځه تللی وای.
هغه د کالیفورنیا والي ګاوین نیوزوم او د لاسانجلس ښارواله کارن باس «نالایقه» بللي او ویلي یې دي چې دوی باید د هغه مننه کړې وای.
ټرمپ چارواکي په دروغ ویلو تورن کړي او ویلي یې دي چې دا مظاهرې سولهییزې نه وې، بلکې له تاوتریخوالي ډکې وې.
نوموړي ټینګار کړی چې حکومت به تل د خلکو د امنیت لپاره لازم اقدامات کوي.
د کابل ښار پنځلسمه ناحیه کې د طالب ځواکونو او مخالفو وسله والو ترمنځ نښته شوې.
د طالبانو حکومت د کورنیو چارو وزارت ویاند عبدالمتین قانع د نښتې پخلی کړی؛ خو په دې اړه یې نور جزیات نه دي ورکړي.
بل لورته بیا د طالب استخباراتو اړوند المرصاد رسنۍ ویلي، چې قصبه کې د داعش پر یو پټنځای عملیات روان دي.
دا خبر د بشپړیدو په حال کې دی.
د بشري حقونو سازمان “ههنگاو” د راپور له مخې، د ۲۶ کلنې افغانې کډوالې کبرا رضايي جسد له ۵۰ ورځو وروسته په تهران کې وموندل شو، چې د بدن ځینې غړي یې پرې شوي وو.
راپور وايي، رضايي چې د تهران په ورامين کې اوسېده، مړی یې خلکو د کثافاتو په منځ کې موندلی دی، چې له جنتیکي ازموینو وروسته د هغې هویت تایید شو.
ههنگاو زیاتوي، د ایران امنیتي ځواکونو د هغې د ښخولو مخه نیولې، ځکه تر اوسه یې د دفن قانوني اجازه نه ده صادره شوې.
د هنګري لومړي وزیر ویکتور اوربان ویلي، هېواد یې نه غواړي د اوکراین جګړه کې ښکېل شي او نه غواړي “یو نوی افغانستان” یې د دروازې تر څنګ را وټوکېږي.
هغه دا څرګندونې د فرانسې په مونتارجي ښار کې د ښي اړخو محافظهکارو ګوندونو په غونډه کې کړې.
اوربان اروپايي مشران تورن کړي چې خلک د اوکراین جګړې ته هڅوي.
نوموړي ویلي، دا جګړه نه شي ګټل کېدای او یوازې مرګونه لري.
هغه زیاته کړې چې اروپا سولې، اوربند او خبرو ته اړتیا لري، نه جګړې ته.
د نوموړي په وینا، هېواد یې نه غواړي زامن یې د جګړې له ډګره په تابوتونو کې راستانه شي.
اوربان د اروپا د “نظامي اقتصاد” پر لور تګ هم وغانده.
د جرمني ورځپاڼې فرانکفورتر الګیماینه څایتونګ په یوه تازه راپور کې ویلي، چې طالبان په داسې حال کې بهرنیو ښځینه سیلانیانو ته د تاریخي ځایونو د لیدو اجازه ورکوي، چې افغان ښځې بیا له پارکونو، موزیمونو او تاریخي ځایونو څخه منع شوي دي.
راپور وايي، طالبانو د دې بندیز دلیل دا ښودلی چې ښځې او نارینه باید په ګډه خوښۍ و نه لمانځي، خو دا اصول پر بهرنیو ښځو نه تطبیقېږي.
د راپور لیکواله زیاتوي، چې طالبان د بهرنیانو له تګ څخه ملاتړ کوي، ځکه دا بهرنۍ پیسې راوړي او غواړي نړیوال اعتبار یې ښه وښيي.
په ۲۰۲۴ کال کې له ۸۴۰۰ ډېر بهرني سیلانیان افغانستان ته تللي، چې دا شمېر د تېرو دوو کلونو پرتله لوړ دی.
راپور وایي، افغان ښځې نه شي کولای د هرات تاریخي کلا، د بابر باغ، او د کابل ملي موزیم ته لاړې شي؛ خو بهرنیان کولای شي د طالبانو له هرکلي سره دا ځایونه وویني.
د حزب اسلامي مشر ګلبدین حکمتیار په خپل اختریز پیغام کې ویلي، د افغانستان د تېرو جګړو تجربه ښيي، چې د تلپاتې سولې یوازینۍ لاره، د ټولو خواوو ترمنځ رښتینې او بېقید و شرطه خبرې دي.
هغه خبرداری ورکړی چې د پخوانیو تاوتریخجنو لارو تکرار او پر بهرنیانو تکیه، هېواد بېرته فاجعو ته بیايي.
حکمتیار ټینګار کړی چې واک باید د خلکو د رایې او ملي ارادې له لارې، په سولهییز ډول انتقال شي او هېڅ څوک د زور، کودتا یا بهرني ملاتړ له لارې واک ته نهشي رسېدای.
نوموړي د مارشال عبدالرشید دوستم وروستیو څرګندونو ته په اشارې سره ویلي، چې د دې ډول ظلمونو مخنیوی باید وشي.
هغه زیاته کړې، اړینه ده یو داسې ملي شورا جوړ شي، چې د خلکو ریښتینی استازیتوب وکړي او ملت باید په ټولو ملي پرېکړو کې مستقیم ګډون ولري.
نوموړي ویلي چې د اساسي قانون نشتوالی یو جدي خلا ده او یوازینی مشروع بنسټ د نوي اساسي قانون د تدوین لپاره، باید د خلکو له خوا ټاکل شوې شورا وي.