ناټو اعلان کړی چې له امریکا سره په همغږۍ د هغه پلان ارزونه کوي چې له جرمني څخه به شاوخوا ۵ زره امریکايي سرتېري وباسي.
د ناټو ویاندې الیسن هارټ ویلي، دا پرېکړه یوازې یو پوځي بدلون نه دی، بلکې اروپايي هېوادونو ته یو واضح پیغام هم دی.
هغې ویلي، چې اروپا باید د خپلې دفاع مسؤلیت پخپله زیات کړي.
دا پرمختګ وروسته له هغې ګړندی شوی چې د ناټو غړو هېوادونو د خپل اقتصاد (GDP) شاوخوا ۵٪ دفاعي بودجې ته ځانګړې کړې ده چې دا د پخوانیو هدفونو په پرتله لوی زیاتوالی ګڼل کېږي.
وروسته له هغه چې امریکا اعلان وکړ له جرمني څخه به خپل زرګونه سرتېري وباسي، جرمني تازه له اروپا غوښتي چې د خپل دفاعي ځواک د پیاوړتیا لپاره جدي ګامونه واخلي.
د راپورونو له مخې، د امریکا دفاع وزارت پلان لري شاوخوا ۵ زره سرتېري له جرمني څخه وباسي.
دا پرېکړه په داسې وخت کې شوې چې د امریکا او اروپا ترمنځ اړیکې د ایران جګړې او سوداګریزو اختلافاتو له امله له فشار سره مخ دي.
د جرمني د دفاع وزیر بوریس پیستوریوس ویلي چې د دې پرېکړې تمه کېده، خو ټینګار یې کړی چې اروپايي هېوادونه باید د خپل امنیتي اړتیاوو لپاره زیات مسوولیت واخلي.
هغه زیاته کړې چې جرمني هڅه کوي خپل پوځ پراخ کړي، د وسلو اخیستنه چټکه کړي او دفاعي بنسټونه پیاوړي کړي.
ناټو هم ویلي چې د امریکا له دې پرېکړې سره په اړیکه کې دی، څو د سرتېرو د ایستلو د جزییاتو په اړه لا ډېر معلومات ترلاسه کړي.
بلخوا، د پولنډ لومړي وزیر ډونالډ توسک اندېښنه ښودلې او ویلي یې دي چې د ناټو د یووالي کمزوري کېدل د لویدیځ لپاره ستر ګواښ دی.
راپور زیاتوي چې امریکا دا ګام په داسې حال کې اخلي چې د اروپا پر موټرو د تعرفو د لوړولو ګواښ یې هم کړی، چې دا کار د جرمني اقتصاد ته د میلیاردونو ډالرو زیان رسولی شي.
د پاکستان د اپوزیسیون ګوند مشر محمودخان اڅکزي د دغه هېواد پر حکومت سختې نیوکې کړې او ویلي یې دي چې اوسنی نظام په شعوري ډول هېواد د یو خطرناک داخلي کړکېچ پر لور بیایي.
اڅکزي د یوې خبري غونډې پر مهال ویلي چې حکومت نه یوازې پر ملي شتمنیو بشپړ کنټرول ټینګ کړی، بلکې سیاسي فعالیتونه او د خلکو راټولېدل یې هم محدود کړي دي.
د هغه په وینا، دا ډول سیاستونه د ټولنې د بېثباتۍ سبب ګرځي.
هغه زیاته کړې چې د پښتنو او بلوڅو لپاره هغه اقتصادي لارې چې له افغانستان سره د سوداګرۍ له امله برابرې شوې وې، اوس تړل شوې دي، چې له امله یې د سیمې خلک له جدي اقتصادي ستونزو سره مخ شوي دي.
اڅکزي همدارنګه ویلي چې پاکستان له هند سره څو ځله جګړې کړې دي، خو بیا هم د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګریزې اړیکې په بشپړه توګه نه دي درېدلې، او دا پوښتنه راپورته کېږي چې ولې له افغانستان سره ورته چلند نه کېږي.
نوموړي ټینګار کړی چې که دا حالت دوام وکړي، نو ښايي هېواد له لا زیاتې بېثباتۍ او داخلي شخړو سره مخ شي.
د ایران د ولسمشر مسعود پزشکیان زوی او سلاکار، یوسف پزشکیان په یوه لیکنه کې د امریکا او اسرائیل له لوري د ایران پر وړاندې جګړې ته په اشارې ویلي چې له دې وضعیت څخه چین، روسیه او اسرائیل ګټه پورته کړې ده؛ خو د سیمې عربي هېوادونه په بشپړه توګه زیانمن شوي دي.
هغه همدارنګه ویلي چې د امریکا نړیوال اعتبار ته هم زیان رسېدلی دی.
نوموړي لیکلي چې ایران له اقتصادي پلوه د بنسټیزو زیربناوو د زیان له امله تاوان کړی او د مدیریت له اړخه هم د خپلو مهمو کسانو د وژل کېدو له کبله کمزوری شوی؛ خو د نړیوال اعتبار او سیاسي ځایګي له نظره تر دې دمه ګټه ورته رسېدلې ده.
هغه د اوسني وضعیت په اړه ټینګار کړی چې باید د بدترینو احتمالي سناریوګانو لپاره چمتووالی ونیول شي، څو که ناوړه حالت رامنځته شي، له مخکې پلان موجود وي او ناڅاپي ستونزو سره مخ نه شي.
د شمالي کوریا مشر کیم جونګ اون په رسمي ډول هغه سرتېري ستایلي چې د روسیې او اوکراین د جګړې په ترڅ کې یې ځان وژنه غوره کړې وه تر دې چې د اوکرایني ځواکونو له خوا ونیول شي.
د شمالي کوریا دولتي رسنیو (KCNA) او رويټرز د راپور له مخې، کیم جونګ اون په یوه یادغونډه کې ویلي چې ځینو سرتېرو د عزت د ساتلو لپاره د ځان له منځه وړلو او ځان وژنې لار غوره کړه.
دا لومړی ځل بلل کېږي چې کیم په ښکاره ډول منلې چې د شمالي کوریا سرتېري په اوکراین کې د نیول کېدو د مخنیوي لپاره ځان وژنې ته هڅول شوي دي.
د راپورونو له مخې، شمالي کوریا شاوخوا ۱۴,۰۰۰ سرتېري د روسیې کورسک سیمې ته لېږلي دي.
استخباراتي ادارې وايي چې په دې جګړه کې له ۶,۰۰۰ څخه زیات شمالي کوریايي سرتېري وژل شوي دي.
همدارنګه ویل کېږي چې ځینو نیول شویو سرتېرو هڅه کړې وه چې ځانونه ووژني؛ خو د سختو ټپونو له امله نه دي بریالي شوي.
د طالبانو حکومت د مهاجرینو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون د راپور له مخې، په یوه ورځ کې د هېواد له بېلابېلو سرحدي لارو څخه په زرګونو افغان مهاجرین په اجباري توګه هېواد ته راستانه شوي دي.
د معلوماتو له مخې، د ختیځ په تورخم کې تر ټولو ډېر کډوال راستانه شوي، چې (۹۱۵) کورنۍ او (۴۹۷۱) تنه جوړوي.
همداراز، په جنوب کې د سپین بولدک له لارې (۳۷) کورنۍ او (۲۰۷) کسان هېواد ته ستانه شوي دي.
د لوېدیځ په ورېښمو لار کې (۷۴) کورنۍ او (۲۹۱) تنه راستانه شوي، سربېره پر دې (۱۰۱۳) نور مسافر هم هېواد ته داخل شوي دي.
په اسلام کلا کې (۱۳) کورنۍ او (۲۴) تنه ثبت شوي، او د بهرامچه له لارې (۳) کورنۍ چې (۲۰) غړي لري، هېواد ته راستانه شوې دي.
د راپور له مخې، په یوه ورځ کې ټولټال (۱۰۴۲) کورنۍ چې (۵۵۱۳) تنه کېږي، هېواد ته راستانه شوي دي.
یاد کمېسیون وایي، راستنېدونکو ته د ثبت، لېږد، مالي مرستو او روغتیايي خدمتونو په ګډون بېلابېل اسانتیاوې هم برابرې شوې دي.
د بخښنې نړیوال سازمان د پاکستان له حکومته غوښتي چې دوه نیول شوي وکیلان ژر تر ژره خوشې کړي.
دغه سازمان په یوه اعلامیه کې ویلي چې ایمان مزاري او هادي علي چټه، چې د روان میلادي کال د جنورۍ په ۲۳مه نیول شوي، د “سایبري ترهګرۍ” او “ناسمو معلوماتو خپرولو” په تور پر لس کاله بند محکوم شوي دي.
د بخښنې نړیوال سازمان په وینا، یاد وکیلان د بلوچ او پښتون فعالانو سره د ملاتړ او د پاکستان د پوځ پر ضد د نیوکو له امله نیول شوي دي.
اعلامیه زیاتوي چې د دوی د استیناف غوښتنې لا هم د پاکستان سترې محکمې او د اسلامآباد عالي محکمې له خوا نه دي څېړل شوي او دا بهیر له غیرعادي ځنډ سره مخ دی.
سازمان دا هم ویلي چې دواړه وکیلان له ۱۰۰ ورځو زیات وخت راهیسې د راولپنډۍ په اډیاله زندان کې په ناقانونه ډول ساتل کېږي.
د امریکا مرکزي استخباراتي ادارې سي آی اې له لوري خپاره شوي نوي اسناد ښيي چې د القاعده مشر اسامه بن لادن د خپل پټنځای پرېښودو ته چمتووالی نیولی و او که عملیات ځنډېدلی وای، ښايي هغه له تښتیدلی وای.
د اسنادو له مخې، بن لادن چې د ایبټاباد په یوه خوندي کمپاوڼډ کې پټ و، د ۲۰۱۱ کال تر سپټمبر پورې د ځای بدلولو پلان درلود، او هغه کسان چې کلونه یې پټ ساتلی و، د سختو امنیتي فشارونو له امله ستړي شوي وو او غوښتل یې له دې مسؤلیته ځان خلاص کړي.
سي آی اې ویلي، د دې پلانونو په اړه هغه مهال معلومات نه وو موجود، کله چې د امریکا استخباراتي شبکې د ۲۰۱۰ کال په اګست کې د بن لادن پټنځای وموند، او دا پټه څارنه او تحلیلونه وروسته د ۲۰۱۱ کال د مې په میاشت کې د ځانګړو ځواکونو د برید سبب شول.
راپور زیاتوي، په دغه عملیاتو کې چې د بارک اوباما د ادارې پر مهال ترسره شول، بن لادن ووژل شو، او دا برید د امریکا د ځانګړو ځواکونو له خوا د شپې له خوا ترسره شو او د القاعده شبکې پر ضد یوه تاریخي ضربه وبلل شوه.
سي آی اې ټینګار کوي: “بن لادن یوازې یو مشر نه و، بلکې د القاعده د مالي، تبلیغاتي او استخدامي فعالیتونو اصلي محرک هم و. د هغه وژل د دې ډلې د کمزوري کېدو لپاره یو مهم ګام و.”
یاده اداره زیاتوي چې د ایبټاباد عملیات د استخباراتي معلوماتو د دقیق تحلیل، د اوږدمهاله څارنې او د پوځ او استخباراتو ترمنځ د همغږۍ بېلګه وه، او د دوی په وینا، دا عملیات ښيي چې ګډ کار او دقیق معلومات څنګه کولی شي د نړیوالو امنیتي ګواښونو مخه ونیسي.
نیویارک ټایمز راپور ورکړی چې د ایران او امریکا ترمنځ کړکېچ او احتمالي جګړې د امریکا د پوځ کمزورتیا او د هغې د دفاعي وړتیاوو ستونزې بربنډې کړې دي.
په راپور کې ویل شوي چې ایران په سیمه کې خپل نفوذ زیات کړی او د هرمز تنګي پر کنټرول کې مهم رول لري.
راپور وایي، چې همدارنګه د ایران توغندي او بېپیلوټه الوتکې لا هم د امریکا د متحدینو لپاره په منځني ختیځ کې ګواښ ګڼل کېږي.
راپور زیاتوي چې ایران د خبرو اترو په میز کې هم د پخوا په پرتله په قوي دریځ کې ښکاره شوی دی.
نیویارک ټایمز لیکي چې دا وضعیت ښيي امریکا د عصري جګړو لپاره کافي چمتووالی نه لري او د خپلو پوځي ستراتیژیو په برخه کې له ننګونو سره مخ ده.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي چې پر ایران به اقتصادي فشارونه نور هم زیات کړي او د هغه په وینا دا فشارونه به دوه چنده شي.
الجزیرې راپور ورکړی چې امریکا پلان لري هغه اشخاص او شرکتونه هم تحریم کړي چې د هرمز تنګي د تېرېدو لپاره ایران ته د “تېریدو فیس” ورکوي.
ټرمپ ادعا کړې چې د ایران پر وړاندې موجوده بندیزونه اغېزمن دي او د هغه په باور دا اقتصادي فشارونه به تهران دې ته اړ کړي چې د امریکا له شرطونو سره سم د خبرو میز ته راشي.
هغه همدارنګه ویلي چې د هرمز تنګي کنټرول او محدودیتونه ایران ته میلیونونه ډالر زیان اړوي.
له بلې خوا د امریکا د خزانې وزارت ویلي چې د نوو بندیزونو هدف به هغه کسان او ادارې وي چې د هرمز تنګي له لارې د تېرېدو لپاره ایران ته پیسې ورکوي.
په مقابل کې، د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان دا ډول اقدامات “ظالمانه” بللي دي.