په افغانستان کې د جاپان سفیر تاکایوشي کورومایا کابل کې د خوارځواکۍ له یوه مرکز څخه د لیدنې پر مهال ویلي، چې جاپان د خوارځواکۍ پر ضد مبارزه کې له افغان کورنیو سره همکاریو ته ژمن دی.
نوموړي د مېندو او ماشومانو حالت اندېښمن کوونکی یاد کړی؛ خو د خوړو نړۍوال پروګرام مرستې یې هیله بښونکې بللې.
د یادونې ده چې جاپان تازه د خوړو نړیوال پروګرام سره اووه میلیونه ډالره مرسته کړې، چې په راتلونکو درې میاشتو کې به له ۳۰ زره کورنیو، ۶۰ زره مېندو او زرګونو زده کوونکو سره مرسته وشي.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په “تروث سوشال” کې د مصنوعي ځیرکتیا له لارې جوړ شوی یو انځور خپور کړی چې هغه پکې د پاپ په لباس کې ښکاري.
ټرمپ د انځور په اړه څه نهدي لیکلي او د سپینې ماڼۍ رسمي پاڼې هم دا انځور په ایکس کې بیا خپور کړی دی.
ناروې د غزې پر دوامداره محاصره سخت غبرګون ښودلی او دا اقدام یې «بېدليله او په شديد ډول غيرقانوني» بللی دی.
د دغه هېواد د بهرنيو چارو مرستيال وزير اندریاس کراوېک له نړيوالې محکمې غوښتي چې د اسرائيلو بشري مکلفيتونه له حقوقي پلوه وڅېړي.
نوموړي ويلي، د غزې د محاصرې له امله بشري مرستې نهرسېږي او وضعيت ورځ تر بلې خرابېږي.
دی وايي، ناروې دا موضوع د ملګرو ملتونو عمومي اسامبلې ته وړاندې کړې او د يوې پرېکړهليک له لارې یې له نړيوالې محکمې غوښتي چې څرګند کړي آيا اسرائيل د نړيوالو قوانينو له مخې د فلسطينيانو د بشري مرستو د تأمين مسووليت لري که څنګه.
کراوېک ټينګار کړی: «دا موضوع بايد له حقوقي پلوه روښانه شي، او دا نړيواله محکمه ده چې بايد د دې وضعيت قانوني اړخونه واضحه کړي.»
نن د می میاشتې ۳مه د نړيوالو مطبوعاتو د ازادۍ ورځ ده، خو په افغانستان کې د طالبانو له لوري رسنۍ د شدید سانسور او محدودیتونو سره مخ دي.
د افغانستان ځینو فعالانو او ژورناليستانو ویلي، چې د دغه ورځ په مناسبت د ښځو ژورناليستانو غږ د طالبانو لخوا ځپل شوی، او ګڼ شمېر ژورناليستان مهاجر شوي یا په زندانونو کې ځورول کیږي.
د افغانستان د ژورناليستانو مرکز د نړيوالو مطبوعاتو د ازادۍ د ورځې په مناسبت تازه راپور خپور کړی، چې ښيي د ۲۰۲۴ کال له مې میاشتې راهیسې، ۲۱۵ موارد د رسنیو د ازادۍ د نقض ثبت شوي دي چې په دې کې ۱۷۵ موارد تهدیدونه او ۴۰ موارد نیول شامل دي.
راپور زیاتوي، چې د ژورناليستانو او رسنیو پر وړاندې خشونت په تېر کال کې ۵۸٪ زیات شوی دی.
د یادونې ده چې په افغانستان کې د رسنیو د ازادۍ وضعیت د جدي اندېښنې وړ دی، او ژورناليستان په ځانګړې توګه په لیرې پرتو سیمو کې له ګڼو ستونزو سره مخ دي.
د افغانستان د پخواني ولسمشر اشرف غني وياند صدیق صدیقي د ملګرو ملتونو پر هغو راپورونو سخت غبرګون ښودلی چې ګواکې دا سازمان هڅه کوي د افغانستان څوکۍ سهیل شاهین ته، چې د طالبانو له خوا د ملګرو ملتونو لپاره نوماند شوی، وسپاري.
ښاغلي صدیقي پر خپله ایکسپاڼه ليکلي: «هر ډول تعامل، د خبرو اترو پيل او سياسي بهير له طالبانو سره، يوه نامشروع امتياز ورکونه او د افغان ولس سره خيانت دی؛ هغه ولس چې د طالبانو تر استبداد، ظلم او وېرو لاندې ژوند کوي.»
نوموړي زیاته کړې چې د ملګرو ملتونو څوکۍ مشروعو حکومتونو ته سپارل کېږي، نه ترهګري شبکو ته.
تر دې وړاندې یو شمېر سرچينو رسنیو ته ويلي وو چې په کابل کې د ملګرو ملتونو ځینو ډيپلوماټانو د افغانستان لپاره د يوه نوي سياسي چوکاټ د جوړېدو په لړ کې له سهیل شاهین سره د افغانستان د څوکۍ د سپارلو په تړاو خبرې کړي دي.
اروپايي اتحادیې د پاکستان او هند ترمنځ د تاوتریخوالي له زیاتوالي وروسته له دواړو هېوادونو غوښتنه کړې چې زغم وښيي.
د اروپايي اتحادیې د بهرنۍ پالیسۍ مشرې کایا کالاس د هند د بهرنیو چارو له وزیر سبرامنیم جېشنکر او د پاکستان له بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار سره ټیلیفوني خبرې کړې دي.
نوموړې ویلي:«د هند او پاکستان ترمنځ د تاوتریخوالي زیاتېدل اندېښمنوونکي دي او زه له دواړو خواوو غواړم چې زغم وښيي او د خبرو له لارې وضعیت ارام کړي.
د طالبانو حکومت د ویاند مرستیال حمدالله فطرت ویلي، چې د طالبانو حکومت مشر شیخ هبت الله اخندزاده د کابل ولایت مسؤلینو ته په یوه روزنیز سمینار کې وینا کړې ده.
حمدالله فطرت پر خپله ایکسپاڼه لیکلي، چې شیخ هبت الله ویلي، نړۍ سلګونه کلونه هڅه وکړه چې علما له سیاست لیرې وساتي؛ خو اوس د افغانستان چارې د علماوو په لاس کې دي.
نوموړي مسؤلینو ته سپارښتنه کړې چې خپل مسؤلیت دې د شریعت د اصولو پر بنسټ ترسره کړي.
هغه زیاته کړې، د شریعت پر وړاندې د هیڅچا مراعات مه کوئ، د دښمن تبلیغاتو ته مه تسلیمېږئ او خپلمنځي بېباورۍ ته لاره مه ورکوئ.
نوموړي د خلکو خدمت هم مهم بللی او ویلې یې دي چې ولس له «اسلامي امارت» سره قربانۍ ورکړې دي، اوس وخت دی چې مسؤلین د ولس صادقانه خدمت وکړي.
د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف د سعودي عرب سفیر نواف بن سعید المالکي سره د وروستۍ لیدنې پر مهال ویلي، چې پاکستان د پاهلګام پېښې سره تړلي د هند تورونه ردوي او دا ډول بېاساسه ادعاوې د منلو وړ نه دي.
نوموړي زیاته کړې، چې پاکستان د ترهګرۍ پر ضد جګړه کې سترې قربانۍ ورکړې او د سولې لپاره یې نه یوازې د خپل هیواد، بلکې د ټولې نړۍ د امنیت لپاره هڅې کړې دي.
هغه یو ځل بیا غوښتنه کړې، چې د پاهلګام پېښې په تړاو دې ناپېیلې نړیوالې پلټنې وشي.
د افغانستان لپاره د روسیې ځانګړي استازي ضمیر کابلوف اعلان کړی چې مسکو به طالبانو ته د داعش خراسان څانګې پر ضد د مبارزې لپاره مرسته ورکړي.
نوموړي دا ډله د روسیې او طالبانو ګډ دښمن بللی او ویلي چې د روسیې اړوند ادارې به د دې هدف لپاره لازمه همکاري وکړي.
کابلوف همداراز څرګنده کړې چې د طالبانو د رسمیت پېژندنې پرېکړه لا نهده شوې؛ خو د دواړو هېوادونو اړیکې دوام لري.
نوموړي ویلي، چې د روسیې سترې محکمې له خوا له تور نوملړ څخه د طالبانو د نوم لېرې کېدل، د پراخو همکاریو دروازې پرانیزي.
کابلوف د لویدیځ له هېوادونو، په ځانګړي ډول امریکا سره د همکارۍ چمتووالی هم ښودلی او ویلي چې امریکا باید د افغانستان کنګل شوې شتمنۍ خوشې کړي.
د پاکستان حکومت غواړي، چې نږدې راتلونکي له هند څخه د اندس د اوبو تړون ځنډولو په اړه وضاحت وغواړي.
د پاکستان د بهرنیو چارو، اوبو سرچینو او قانون جوړونې وزارتونو چارواکو په دې اړه لومړنی چمتووالی نیولی او ژر به هند ته یو رسمي دیپلوماتیک خبر ورکړي.
د سرچینو د معلوماتو له مخې، پاکستان غواړي، چې دا مسئله په نړیواله کچه هم راپورته او پر سیمې د دغو اوبو د بندیدو اغېز په اړه بحثونه راپورته کړي.