د انګورو او شرابو (OIV) نړیوال سازمان په خپل تازه راپور کې اعلان کړی چې په ۲۰۲۴ کال کې د شرابو مصرف په نړۍ کې د وروستیو شپېتو کلونو په پرتله بې‌ساری کم شوی دی.

د دې راپور له مخې، د شرابو نړیوال پلور کې ۳.۳ سلنه کموالی راغلی او یوازې ۲۱۴.۲ میلیونه هکتوليتر ته رسېدلی، چې دا شمېر د ۱۹۶۱ کال راهیسې تر ټولو ټیټه کچه ده.

یاد سازمان، چې راپورونه یې د بېلابېلو هېوادونو د دولتي احصایو پر بنسټ چمتو کېږي، وایي چې دا کمښت ښايي د اقتصادي ستونزو، د خوړو او څښاک د نوو تګلارو، او همداراز د خلکو د ژوندانه د سبک بدلونونو له امله وي.

د شرابو صنعت، چې له اوږدې مودې راهیسې د نړۍ په ګڼو هېوادونو کې یوه مهمه اقتصادي برخه بلل کېږي، اوس له جدي ننګونو سره مخ شوی دی.

د افغانستان لپاره د امریکا پخواني ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد خبرداری ورکړی چې پاکستاني ادارې ښايي د افغان مهاجرینو د اخراج لړۍ د داعش د تروریستانو د انتقال لپاره د پوښ په توګه وکاروي.

هغه پر خپله ایکس‌پاڼه لیکلي:«خبري سرچینې وایي چې اندېښنه لري پاکستاني ادارې ښايي د افغان پناه غوښتونکو د اخراج تر شا داعش تروریستان افغانستان ته ولېږي. زه هم دا اندېښنه لرم.»

پاکستاني چارواکو له دې وړاندې هم ویلي، چې طالبان د داعش د مهارولو په برخه کې پاتې راغلي دي.

ملګرو ملتونو کې د پاکستان استازي منیر اکرم، هم د حوت په میاشت کې د ترهګرۍ د زیاتېدونکي ګواښ په اړه خبرداری ورکړی و.

هغه ویلي وو چې طالبان د داعش د مهارولو توان نه لري او د ټي‌ټي‌پي له خوا د پاکستان پر خاوره په ترسره شوو بریدونو کې یې همکاري کړې ده.

د سوریې د مؤقت حکومت مشر احمد الشرع د خپلې واکمنۍ له پیله وروسته، لومړی ځل قطر ته سفر کړی.

نوموړی د اپریل په ۱۵مه دوحې ته ورسېد او هلته یې د قطر د امیر، شیخ تمیم بن حمد آل‌ثاني لخوا هوايي ډګر کې یې تود هرکلی شوی.

د سوریې د بهرنیو چارو وزیر، اسعد حسن الشیباني، ویلي چې دا سفر هغه هېواد ته تر سره شوی، چې له لومړۍ ورځې د سوریایانو ترڅنګ ولاړ و او هېڅکله‌یې د هغوی ملاتړ نه دی پرېښی.

د یادونې ده چې قطر د سوریې د نوي مؤقت حکومت له مهمو سیمه‌ییزو ملاتړو څخه ګڼل کېږي.

د افغانستان د کورنیو چارو پخوانی وزیر عمر داودزی وایي، له ولسمشر کرزي څخه مې وغوښتل چې اساسي قانون تعدیل او پارلماني نظام ته زمینه برابره کړي.

ښاغلی داودزی وایي، ولسمشر کرزی لومړی موافق وو؛ خو وروسته یې نږدې ملګرو نظر واړوه.

نوموړي د طالبانو اسلامي امارت مطلق دیکتاتوري بللی او زیاتوي چې دوی د یوې جرګې د را غوښتلو هم ویره لري.

د افغانستان د کورنیو چارو پخواني وزیر محمد عمر داودزي د افغانستان انټرنشنل پښتو سپړنې سره په خبرو کې ویلي، نه یوازې چې د جمهوریت خلاف نه دی بلکې متحد شخص او د درېیم جمهوریت غوښتونکی دی.

ښاغلي داودزي زیاته کړې، چې د امریکا سنا کې یې د خبرو موخه دا وه چې د واک متمرکزوالي سره یې ستونزه ده.

نوموړی وایي، چې افغانستان باید د امریکا نظام نه وای کاپي کړی.

هغه ویلي، چې د افغانستان د اساسي قانون ډیری برخې له ایران او ځینې یې د امریکا څخه کاپي شوي دي.

د عمان دولتي خبري آژانس راپور ورکړی چې ډونالډ ټرمپ او د عمان سلطان په یوه ټلیفوني تماس کې د امریکا او ایران ترمنځ د اټومي خبرو ملاتړ لپاره د همکاریو پر لارو چارو خبرې کړې دي.

د راپور له مخې، ټرمپ په دې ټلیفوني تماس کې د امریکا او ایران ترمنځ د روانو مذاکراتو په برخه کې د عمان د هڅو قدرداني کړې ده.

بل لورته د ایران مذهبي مشر علي خامنه‌اي د خپل حکومت او د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ځانګړي استازي ترمنځ د خبرو اترو د لومړۍ مرحلې په اړه ویلي، چې دا یو سنجول شوی تصمیم و، او د خبرو پیل یې ښه عملي شوی دی.

د یادونې ده، چې د دغو خبرو دویم پړاو به د راتلونکې شنبې د عمان په کوربتوب ترسره شي.

د پاکستان د هوايي ځواک یوه تعلیمي الوتکه د پنجاب ایالت د وهاري ولسوالۍ ته څېرمه د تخنیکي ستونزې له امله را لوېدلې ده.

د پاکستاني رسنیو د راپورونو له مخې، الوتکه د روزنیز ماموریت پر مهال د فني خرابۍ له امله کنټرول له لاسه ورکړی او د لودان سړک ته نږدې کرنیزه سیمه کې راپرېوتې ده.

د پوځ په وینا، دواړه پیلوټان د پیراشوټ له لارې له الوتکې راوتلي او یوازې لږ ټپونه یې اخیستي دي.

د پاکستان پوځ ویلي، چې د پېښې د دقیقو لاملونو د معلومولو لپاره پلټنې پیل شوي دي.

د ایران مذهبي مشر علي خامنه‌اي د خپل حکومت او د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ځانګړي استازي ترمنځ د خبرو اترو د لومړۍ مرحلې په اړه ویلي، چې دا یو سنجول شوی تصمیم و، او د خبرو پیل یې ښه عملي شوی دی.

ټاکل شوې چې د دغو خبرو دویم پړاو راتلونکې شنبې د عمان په کوربتوب ترسره شي.

سپینې ماڼۍ هم د خبرو اترو لومړی پړاو مثبت او رغوونکی بللی دی.

په ورته وخت کې، په ایران کې ګڼ شمېر وګړو او د ټولنیزو رسنیو کاروونکو د خامنه‌اي له لوري د فشارونو پر وړاندې د نرمښت او خبرو ته د حاضرېدو پر پرېکړه نیوکه کړې او دا یې د شاتګ په توګه یاد کړی دی.

د طالبانو حکومت مرستیال ویاند حمدالله فطرت د واشنګټن پست ورځپاڼې هغه راپور رد کړی، چې پکې ادعا شوې وه چې له امریکا پاتې امریکایي وسلې وسله‌والو ته رسیدلي او د پاکستان پر ضد ترې استفاده کېږي.

فطرت ویلي، دا ادعا بې‌اساسه ده او له حقیقت سره هېڅ تړاو نه لري.

نوموړي زیاته کړې هغه وسلې چې د تېرو شلو کلونو د جګړې پر مهال افغانستان ته راغلې، لا له وړاندې یې په تور بازار کې شتون درلود؛ خو هغه وسلې چې له امریکایانو پاتې دي، اوس د طالبانو له خوا په خوندي ډول په زېرمتونونو کې ساتل کېږي.

د طالبانو حکومت وايي، دوی به هېڅ ډول وسله وسله‌والو ته پرېنږدي چې د نورو هېوادونو پر ضد یې وکاروي.

د ننګرهار د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور پخوانی رئیس قاري ساجد خوګیاڼی چې د نارنج ګل مشاعرې وروسته له دندې ګوښه شوی، تازه یې د خپلې فیسبوک پاڼې په تبصره ځای کې منلې چې په مشاعره کې د نه کنټرول له امله له دندې ګوښه شوی.

قاري ساجد خوګیاڼي د ټولنیزو رسنیو د یو فعال پوښتنې ته چې:«قاري صاحب یو سوال راته پیدا شوی چې، دومره وخت ستا د تبدیلۍ غږ نه و؛ خو چې کله د نارنج ګل مشاعره ترسره شوه هر څه تغیر منونکي وو، ایا ته له وضعیت خبر وې؟» قاري ساجد په ځواب کې لیکلي: «هو مشاعره کې لږ جمپونه وو، ما هغه نه وه نیولي.»

د ټولنیزو رسنیو یو بل فعال ورته د په طنزیه ډول لیکلي:« قاري صاحب سره الټو موټر و او جمپونه یې د کروزین وهل»
دې خبرې ته بیا قاري ساجد ګوم غبرګون نه دی ښودلی.
د یادونې ده، چې ساجد خوګیاڼی د شاعر مطیع الله تراب او عزت الله ځواب د شعرونو له امله د ملا هبت‌الله له لوري له دندې ګوښه او پر ځای یې بل طالب ملا مقرر شوی.