له تېرې ورځې راهیسې پر غزې د اسرائیل د بریدونو پر دوام ۵۴ تنه وژل شوي او لسګونه نور ټپیان دي.
بل لورته الجزیرې راپور ورکړی، چې د دغو بریدونو پر مهال شپږ اسراییلي سرتېرو ته هم مرګ ژوبله اوښتې.
سرچینې زیاته کړې، له دې منځه یو تن وژل شوی، پنځه ټپیان دي، چې د درې تنو وضعیت نازک دی.
په ورته مهال د اسرائیل لومړي وزیر پر غزه د فشار زیاتولو امر کړی دی.
اکسپریس ټریبون راپور ورکړی، چې طالبانو واک ته له رسېدو وروسته، په افغانستان کې له پاتې وسلو څخه پنځه زره میله یې په غیر قانوني ډول په ترهګرو ډلو پلورلې ده.
په همدې حال کې ملګرو ملتونو هم ویلي، چې له دغې وسلو یوه برخه یې القاعده پورې تړلې ډلې ته ورکړل شوې.
د طالبانو حکومت په سمدستي ډول دا راپور رد کړی؛ خو لاهم دا ډله په افغانستان کې د وسلو په کره شمېر او موجودي نه پوهېږي.
د یادونې ده، چې د طالبانو له واک ته رسېدو وروسته د افغانستان د وسلو ډېرې ډېپوګانې په خپل سرې ډول سپړل شوې او د وسلو د وېش او خرڅ په اړه یې هیڅ معلومات نشته.
زرګونه امریکایانو پرون ورځ د هېواد په پلازمېنه واشنګټن ډي سي او یو شمېر نورو ښارونو کې د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د تګلارو پر ضد پراخ لاریونونه کړي دي.
لاریونوالو د سپینې ماڼۍ مخې ته د ټرمپ پر هغو پرېکړو نیوکې کړې، چې د کډوالو ایستل، د دولتي دندو له منځه وړل، او د اوکراین او غزې په جګړه کې د امریکا لاسوهنه پکې شامله ده.
دا لاریونونه داسې مهال کېږي چې د امریکا ولسمشر ټرمپ د روان کال د جنورۍ میاشتې له لوړې وروسته د دولت د موثریت څانګې له رییس او امریکایي میلیاردر ایلن ماسک سره په ګډه، څه باندې ۲۰۰ زره دولتي دندې ختمې کړې دي.
لاریونوال وايي، دا تګلارې د عامو امریکایانو پر ژوند منفي اغېز لري او د نړیوالو شخړو لا ژورېدو ته لاره هواروي.
د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین د عیسویانو د اختر (کریسمس) په مناسبت په اوکراین کې د ۳۰ ساعته لنډمهالي اوربند اعلان کړی، چې تر نن یکشنبې ماښام پورې به دوام وکړي.
د رویټرز د راپور له مخې، دا اوربند تېره ورځ ماښام پیل شوی دی.
پوتین هیله څرګنده کړې چې اوکرایني ځواکونه به هم د اختر د درناوي په پار له جګړې ډډه وکړي، خو روسي ځواکونو ته یې امر کړی چې د هر ډول احتمالي برید لپاره چمتو پاتې شي.
په ورته وخت کې د اوکراین ولسمشر ویلي، روسیې له دې وړاندې د امریکا له خوا وړاندیز شوی اوربند رد کړی و، او ټینګار یې کړی چې پر روسیې باور نه شي کېدای.
دا اوربند داسې مهال اعلانېږي چې دواړه هېوادونه لا هم په شدیدو جګړو بوخت دي او د سولې هیله لا هم لرې ښکاري.
نویسنده: دکتور هاتف مختار
تا جای که از اعلامیه مجمع فدرال خواهان معلوم می شود فردا ۲۰ اپریل مسوده قانون اساسی جمهوری فدرال افغانستان را رونمایی می کنند، اما این مسأله مطرح است که امکان تدوین مسوده قانون اساسی از سوی جریانهای سیاسی مهاجر و فراری (که در داخل افغانستان حضور فیزیکی و نفوذ جغرافیایی ندارند) چقدر معقول و منطقی است. با این حال چند سوال اساسی را مجمع فدرال خواهان باید به مردم افغانستان پاسخ عملی و معقول بدهند.
۱- جریانهای سیاسی خارج نشین تا چه اندازه از حمایت مردمی در داخل افغانستان برخوردارند و آیا مردم بالای آنها دارند؟
۲ـ بدون پشتوانه مردمی در داخل، آیا میتوان برای آنان حق تدوین قانون اساسی نظام فدرالی قائل شد؟
۳ـ چگونه میتوان بدون حضور در جغرافیای کشور، درک واقعی از نیازها، مطالبات، و شرایط فرهنگی-اجتماعی جامعه داشت؟
۴ـ آیا نظرسنجی یا شواهدی وجود دارد که مشروعیت سیاسی آنان را در بین مردم افغانستان تأیید کند؟
۵ـ آیا روند تصمیمگیری در میان این جریانهای مهاجر و فراری دموکراتیک است یا بر اساس گروههای خاص و روابط شخصی و متعصبانه قانون اساسی تدوین نمودند؟
۶ـ آیا این جریانهای چند نفره سازوکار انتخاباتی و مشارکت فراگیر را رعایت میکنند و اصولا ساختار خود مجمع دموکراتیک است؟
۷ـ نبود دسترسی مستقیم به ساختارهای اجتماعی و مردم افغانستان چه تأثیری بر توانایی تدوین یک قانون اساسی جامع و واقعی دارد و آیا از پشتون ها در این مجمع کسی است؟
۸ـ آیا این مجمع و تعداد کوچک که در مهاجرت اند، نمایندگی همه اقوام، زبانها، مذاهب و اقلیت های قومی و مذهبی مختلف جامعه افغانستان را دارند؟
۹ـ چه تضمینی وجود دارد که مسوده قانون اساسی تدوین شده توسط مجمع فدرال خواهان ناعادلانه، تبعیض آمیز، تقابل گرایانه، پشتون ستیز نیست؟
۱۰ـ از منظر حقوقی و مشروعیت سیاسی، آیا جریانهای سیاسی مهاجر و فراری که فاقد حضور در داخل کشور، پشتوانه مردمی و اجماع ملی هستند، حق دارند مسوده یک قانون اساسی فدرال برای افغانستان تدوین کنند، در حالیکه اکثریت ملت و نخبگان اقوام (پشتون ها، اوزبیک ها، هزاره ها، تاجیک ها، هزاره های سنی، عرب ها قزلباش ها، گوجر ها، و…..) مختلف آن را نپذیرفته اند و آن جریانها متهم به تعصب قومی و رویکردهای فاشیستی و تجزیه طلبانه هستند؟
یادداشت:
امید آن میرود که این سوالات پاسخی روشن و دقیق از سوی مجمع فدرال خواهان داده شود که در مهاجرت و فرار بهسر میبرند. تدوین قانون اساسی نه وظیفۀ احزاب سیاسی و چهرههای فراری، بلکه کار متخصصان حقوقدان، جامعهشناسان و روشنفکران همهی اقوام افغانستان است که باید زیر یک چتر کلان سیاسی فراگیر گردهم آیند. تجربه تاریخی افغانستان نشان داده است که هیچ نسخه ای وارداتی، بدون پیوند با بستر اجتماعی و فرهنگی افغانستان، قابل تطبیق نیست و از سوی مردم نیز پذیرفته نخواهد شد.
توجه: رسانه حماسه به عنوان یک رسانه بی طرف به نوشته ها و نظرات همه سیاستمداران، نویسندگان و صاحبان عقاید احترام می گذارد، این مقاله بیانگر نظر رسانه حماسه نیست، بلکه نظر نویسنده است و ما آن را در اینجا منتشر می کنیم.
د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي اعلان کړی چې له امریکایي پلاوي سره د خبرو دوهم پړاو تر پای ته رسېدو وروسته، د دواړو هېوادونو تخنیکي کارپوهان به د چهارشنبې په ورځ په عمان کې سره وګوري.
نوموړي ویلي، کارپوهان به دا فرصت ولري چې د خبرو اترو جزئیات لا واضح کړي او د یوه احتمالي توافق لپاره چوکاټ طرحه کړي.
عراقچي زیاته کړې چې د کارپوهانو له غونډې وروسته به د شنبې په ورځ بیا له امریکايي استازي سره په عمان کې کتنه وکړي څو د تخنیکي خبرو پایلې وارزوي.
هغه د خبرو فضا ښه بللې او ویلي یې دي چې د یو شمېر اصولو او موخو په اړه ښه تفاهم رامنځته شوی دی.
د ایران او امریکا ترمنځ د خبرو دوهم پړاو د جمعې په ورځ د ایټالیا په پلازمېنه روم کې ترسره شو چې څلور ساعته یې دوام وکړ، او د عمان د بهرنیو چارو وزیر پکې د منځګړيتوب رول لوبولی دی.
د غزې د روغتیا وزارت وایي چې د اسرائیلو له لوري په وروستیو ۴۸ ساعتونو کې ترسره شوي هوایي بریدونه کې لږ تر لږه ۹۰ فلسطینیان وژل شوي دي.
اسرائیلي ځواکونو پر حماس د فشار زیاتولو لپاره خپلو بریدونو ته زور ورکړی، څو دغه ډله بېوسلې کړي او یرغمل شوي کسان خوشې کړي.
اسرائیل غزه له تېرو شپږو اوونیو راهیسې تر بشپړې محاصرې لاندې راوستلې، او د خوراکي توکو او نورو اړینو موادو د داخلېدو اجازه نه ورکوي.
مرستندویو ادارو خبرداری ورکړی چې زرګونه ماشومان له سو تغذیې سره مخ دي او زیاتره خلک یواځې یوه ورځنۍ خواړه لري.
د روغتیا نړیوال سازمان د امریکا له نوي سفیر څخه غوښتي چې پر اسرائیلو فشار راوړي، څو د غزې محاصره پای ته ورسوي او بشري مرستو ته اجازه ورکړي.
د افغانستان له سویل هلمند څخه راپورونه وایي چې د دې ولایت په ګرمسیر ولسوالۍ کې د ټرافیکي پیښې له امله شپږ تنه مړه شوي دي.
تر دې مهاله د پیښې لامل نه دی روښانه شوی، خو تر ډیره ټرافیکي پيښې د لویو موټرو د ګړندي سرعت له امله رامنځته کیږي.
د طالبانو تر واک لاندې د کابل امنیه قومندانۍ پخواني ویاند «جنرال» مبین افعانستان ته د پاکستان د بهرنیو چارو د وزیر راتګ ته په تمسخر ډول لیکلي، چې افغان چارواکي باید د افغانستان قیمتي سامانونه او شتمنۍ خوندي وساتي، ځکه چې پاکستاني غله په ډېر مهارت سره توکي پټوي.
هغه پر خپله ایکسپاڼه لیکلي، چې پاکستاني غله د توکو په چور او پټولو کې ډېر مهارت لري.
نوموړی دا څرګندونې داسې مهال کوي، چې نن سهار د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار د یو پلاوي په ملتیا کابل ته راغلی او د طالبانو حکومت له ګڼ شمېر چارو سره یې لېدنې ترسره کړي دي.
د ایران او امریکا پلاوي د ایټالیا په پلازمېنه روم کې د عمان سفارت ته له رسېدو سره سم، خبرې اترې د عمان په منځګړیتوب پیل کړې.
د ایران لوري ویلي، که دا خبرې چې دوی یې «غیر مستقیم» بولي، په سمه لار روانې شي؛ نو امکان لري چې په راتلونکي کې دا خبرې «رسماً مستقیمې» شي.
امریکا بیا وايي چې دغه مذاکرات له پیله مستقیم دي، او تېره اوونۍ هم په همدې ډول ترسره شوي دي.
که څه هم تر دې دمه د خبرو له مېزه بهر رسمي جزییات نه دي خپاره شوي؛ خو دواړه لوري پر خپلو اساسي دریځونو ټینګار کوي.
ایراني پلاوي ویلي چې د خپل اټومي پروګرام بشپړ بندول به هېڅکله ونه مني؛ خو امریکایي استازي بیا وايي چې دوی ته تر ټولو مهمه خبره دا ده چې ډاډ ترلاسه شي چې ایران خپل اټومي پروګرام ته پوځي بڼه نه ورکوي.