د این‌بي‌سي نیوز د راپور له مخې، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د خپلې ولسمشرۍ دورې لومړی بهرنی سفر پرون د سعودي عربستان له ریاض ښار څخه پیل کړ.

ټاکل شوې چې نوموړی له سعودي وروسته قطر او متحده عربي اماراتو ته هم سفر وکړي.

ټرمپ دا سفر «تاریخي» بللی او ویلي یې دي چې د سیمې د امنیت او ثبات لپاره مهم بحثونه به ترسره کړي.

ټرمپ به د منځني ختیځ له مشرانو سره د غزې جګړې، له ایران سره د احتمالي مذاکراتو او پراخو سوداګریزو اړیکو په اړه خبرې وکړي.

هغه مخکې له دې، په سپینه ماڼۍ کې ویلي و: «موږ د سعودي عربستان، متحده عربي اماراتو، قطر او نورو هېوادونو امنیت تضمینوو.»

د جمهوریت د کورنیو چارو امنیتي مرستیال جنرال خوشال سادات وایي، کابل کې د شهید اونۍ یا احمدشاه مسعود ورځې په پلمه د یو کیلي موټرو، اسلحو او مخدره موادو قاچاق ترسره کېده.

د پخواني جمهوریت دغه جنرال چې د ډیوه پتنګ په ایکس سپیس کې خبرې کولې، وویل چې احمد مسعود نه پیژني او نه یې ورسره خبرې شوي.

هغه د شمال ټلوالې د مجاهدینو پر یو شمیر قومندانانو تور ولګوه چې له ازبکستان څخه یې د شرابو کاروبار کوه.

د هند لومړي وزیر نریندرا مودي ویلي، چې وینې او اوبه یوځای نشي بهېدلی.

هغه ویلي، له پاکستان سره به یوازې د ترهګري په اړه خبرې کوي او بس.

نوموړي خپل ملت ته وینا کې ویلي، چې پر پاکستان یې بریدونه د لنډ مهال لپاره ځنډولي او دی به د د غه هېواد کړنې وڅاري، چې که بیا یې ترهګري نه لاس وانخیست؛ نو دوی به ورسره حساب کتاب وکړي.

مودي تر دې وړاندې هم ویلي و، چې پاکستان باید له ترهګري لاس واخلي.

د پخواني ولسمشر حامد کرزي د دفتر مشر کریم خرم ویلي، چې لوېدیځ هېوادونه د خپلو جنګي جنایتونو د پټولو لپاره تاریخ خپله لیکي او د افغانانو غږونه د توطیې تیورۍ په نوم بدناموي.

نوموړي په خپله تازه تبصره کې د BBC هغه رپوټ ته اشاره کړې چې پکې بریتانوي عسکرو د افغانستان او عراق په جګړو کې د ملکي خلکو، حتی ماشومانو، د وژنې اعتراف کړی دی.

خرم زیاتوي، چې پخوا به هر هغه چا چې د لوېدیځ پر سیاستونو نیوکه کوله، د طالبانو، پاکستان، یا ایران ملاتړی بلل کېده.

هغه دا هم ویلي، د بګرام زندان د ملاتړ په خاطر ځینو افغان چارواکو د امریکایي چارواکو دفاع کوله، حال دا چې وروسته د امریکا کانګرس د خپلو پټو زندانونو د شکنجو پلټنه وکړه.

خرم دغه راز ویلي، یو شمېر اجیرو رسنیو او سیاستوالو د لوېدیځو قوتونو ظلمونه پټول.

باوري سرچینو رویټرز ته ویلي چې د سوریې ولسمشر احمد شرع هڅه کوي، چې د امریکا د ولسمشر ډونالد ټرمپ پام د هغه د منځني ختیځ د سفر پر مهال جلب کړي.

شرع ټرمپ ته وړاندیز کړی چې په دمشق کې د “ټرمپ برج” جوړ کړي، له اسرائیل سره اړیکې عادي کړي او امریکا ته د سوریې د نفتو او ګازو منابعو ته لاسرسی ورکړي.

د راپور له مخې، د انرژۍ شرکت مشر جاناتان بس د شرع سره کتلي او هڅه کوي د ټرمپ د منځني ختیځ د سفر پر مهال د دوی لیدنه تنظیم کړي.

رویټرز لیکلي، که څه هم د ټرمپ او شرع لیدنه ناممکنه ښکاري؛ خو ټاکل شوې چې د ټرمپ د سفر پر مهال یو لوړپوړی ملاقات د امریکایي او سوریایي چارواکو ترمنځ ترسره شي.

تر «جنرال» مبین وروسته طالبانو خپل یو بل خواخوږی بشیر احمد حنفي هم نیولی.

ښاغلی حنفي چې په ټولنیزو رسنیو کې په ځانګړي ډول په ټیک ټاک کې دیني مسایل بیانوي او د طالبانو حکومت ملاتړی دی په هلمند کې طالب استخباراتو نیولی دی.

د نوموړي نږدې ملګري وایي، بشیر حنفي له هغه وروسته نیول شوی چې د افغانو نجونو پرمخ د زده کړو د مرکزونو پرانیستل یې غوښتي وو.

د هند د مجلس اتحاد المسلمین مشر اسدالدین اویسي وايي، چې د پاکستان حکومت د خپلو سیاسي ګټو لپاره قرآن ناسم تعبیر کوي.

نوموړی وایي، پاکستان پوځ د “بُنیانٌ مرصوصٌ” تر نامه لاندې د هند پر ضد عملیات پیل کړي؛ خو د قرآن دا آیت یې نیمګړی اخیستی.

هغه د پوښتنې په ډول ویلي، کله چې پاکستان د بنګله‌دېش پر مسلمانانو بریدونه کول؛ نو همدا آیت یې ولې هېر شوی و.

نوموړی زیاتوي، چې د پاکستان پخواني مشرانو د هند مسلمانان کم ګڼلي وه.

نوموړي زیاته کړې چې د پاکستان جماعت اسلامي ګوند د چین له کمونیست ګوند سره اړیکې لري؛ خو بیا هم د شین‌جیانګ مسلمانانو سره د ظلم پر وړاندې چوپه خوله پاتې شوی.

د هند لومړی وزیر نریندرا مودي به نن ماښام خپل ملت ته وینا وکړي.

د هندي رسنیو د راپور له مخې، دا وینا له هغه وروسته اعلان شوې چې د پاکستان او هند ترمنځ اوربند شوی دی.

هندي رسنیو ویلي، چې مودي به په خپله وینا کې د اوربند د تفصیلاتو ترڅنګ د سیمې د روان وضعیت او راتلونکو ګامونو په اړه خپل دریځ څرګند کړي.

دوی زیاتوي، چې یادې وینا ته په نړیواله کچه پام ور اوښتی، ځکه چې له پاکستان سره تر کړکېچ وروسته مودي دغه وینا کوي.

د طالبانو د حکومت د اوبو او انرژۍ وزیر عبداللطیف منصور د یو پلاوي په مشرۍ د ازبکستان پلازمېنې تاشکند ته سفر کړی، څو د «سیمه‌ییزه همکاري د دوامدارې انرژۍ لپاره» پنځم نړیوال کنفرانس کې ګډون وکړي.

یاد کنفرانس د مې میاشتې له ۱۳مې تر ۱۵مې نېټې پورې د ازبکستان په تاشکند ښار کې ترسره کېږي، چې موخه یې د انرژۍ د برخې سیمه‌ییزې همکارۍ پراخول، د پانګوالو جذب، شنو تکنالوژیو ته لېږد، او د انرژۍ او اوبو د ننګونو د حل لارو موندل ښودل شوي دي.

د طالبانو د اوبو او انرژۍ وزارت دا کنفرانس د ستراتیژیکو بحثونو، د معاصر انرژي بازار د جوړښت او شنه اقتصاد ته د تګ لپاره یوه مهمه موقع بللې ده.

په کنفرانس کې د ازبکستان، قزاقستان، ترکمنستان، روسیې او د سیمې د نورو هېوادونو د انرژۍ وزیران، او همداراز د نړیوالو سازمانونو استازي لکه نړیوال بانک او د اټومي انرژۍ نړیواله اداره ګډون کوي.

د هند حکومت اعلان کړی چې د پاکستان سره د نښتو له پای ته رسېدو او د اوربند له اعلان وروسته، ۳۲ هغه هوايي ډګرونه یې بېرته پرانیستي چې د شخړو پر مهال تړل شوي وو.

د هند د هوايي ډګرونو ادارې ویلي، دغه هوايي ډګرونه له سمدستي اغېز سره ملکي پروازونو ته خلاص شوي دي.

د یاد هېواد مخکښ خصوصي هوايي شرکت «اندیاګو» هم اعلان کړی چې د بندو لارو فعالیتونه به په تدریجي ډول بېرته پيل کړي.

له بلې خوا، د پاکستان د هوايي ډګرونو ادارې هم د شنبې په ماښام اعلان وکړ چې د هېواد فضا او هوايي ډګرونه یې بېرته د الوتنو لپاره خلاص کړي دي.

دا پرمختګونه وروسته له هغه کېږي چې د امریکا په منځګړیتوب د هند او پاکستان ترمنځ د څلور ورځنیو نښتو وروسته اوربند اعلان شو.