د پاکستان د اوبو د سرچینو د څېړنو شورا (PCRWR) په یوه راپور کې خبرداری ورکړی چې که بیړني ګامونه وانه‌خېستل شي، پاکستان به تر ۲۰۴۰ کال پورې د څښاک د پاکو اوبو له ختمېدو سره مخ شي.

راپور کې ویل شوي چې د کراچۍ ۸۱ سلنه اوسېدونکي مجبوره دي چې د اوبو د پېرلو لپاره پیسې ورکړي، او ۹۰ سلنه اوبه ککړې دي.

راپور زیاتوي چې دغه وضعیت په ځانګړي توګه د ښار په کمو عاید لرونکو سیمو کې جدي دی، چې خلک یې له غیرقانوني او ناامنه سرچینو څخه اوبه ترلاسه کوي.

راپور کې دغه راز ویل شوي، چې د اوبو ککړتیا، د حکومت له خوا د اوبو د کیفیت د معاینې نشتوالی او د اوبو ناقصه مدیریت د دې بحران شدت زیاتوي.

دغه اداره وایي، که سمدستي اقدامات ونه شي، پاکستان به د اوبو د جدي بحران سره مخ شي.

د افغانستان د سولې کمیټې (CPA) د امریکا په ویرجینیا کې د سولې، ملي پخلاینې او د افغانانو د حقونو د خوندي کولو په موخه غونډه وکړه.

په دې غونډه کې چې مشري یې ایام الدین ایام کوي، د افغان ملت د ګوند مشر ستانه‌ګل شیرزاد، د مالیې پخواني وزیر انورالحق احدي، او ګڼ شمېر سیاسي او مدني فعالانو ګډون درلود.

ویناوالو په هیواد کې په سیاسي، مذهبي او انساني حقوقو ټینګار وکړ او د دوحې تړون د بشپړ تطبیق ترڅنګ یې په افغانستان کې ټولشموله حکومت د روانې کشالې حل وباله.

کرملین اعلان کړی چې د چین ولسمشر شي جین‌پینګ به د روانې ثور میاشتې له ۱۷مې تر ۲۰مې نېټې روسیې ته سفر وکړي او د نازي آلمان پر وړاندې د بریا د ورځې په مناسبت جوړو شویو مراسمو کې به له روسي ولسمشر ولادیمیر پوتین سره ګډون وکړي.

دا مراسم چې د دویمې نړیوالې جګړې د پای نمانځنه ده، په داسې حال کې ترسره کېږي چې د چین او امریکا ترمنځ سوداګریز کړکېچونه زیات شوي دي.

هممهاله روسیې د یادې ورځې په ویاړ په اوکراین کې درې ورځنی اوربند اعلان کړی دی.

ټاکل شوې ده چې د دواړو هېوادونو مشران د ستراتیژیکو همکاریو د پراختیا په اړه خبرې وکړي او یو شمېر دوه‌اړخیز تړونونه هم لاسلیک شي.

که څه هم چین ځان د اوکراین جګړه کې بې‌طرفه بولي؛ خو لویدیځ هېوادونه په دغه هېواد تور لګوي چې له مسکو څخه غیرمستقیم ملاتړ کوي.

د افغانستان د ملي امنیت پخواني رییس، رحمت‌الله نبیل، د طالبانو پر فکر او لید نیوکه کړې او د دې وضعیت تمثیل یې د دوو ونو له لارې کړی.

ښاغلي نبیل پر خپله ایکس‌پاڼه لیکلي:«ونه، سیوری دی د هغو خلکو لپاره چې ویښ دي، پوښتنې کوي، د پوهې، خبرو او بدلون تږې دي؛
بله ونه، پناه ده د چوپ، بې‌غږه، بې‌پوښتنې او رعیت‌صفتو پسونو لپاره.»

نوموړي ویلي:«طالب‌فکر غواړي د افغانستان راتلونکی داسې وي چې خلک یې یوازې ووسي، نه پوه شي، نه پوښتنه وکړي، نه احساس ولري، نه راپورته شي؛ یوازې مطلق اطاعت کوونکي، لکه بې‌ارادې رمې؛ خو ژوندی ملت هغه سیوری غواړي چې فکر پکې وده وکړي، حق پکې شکل واخلي، او انسان پکې د یوه ښاري وګړي په توګه ژوند وکړي؛ نه ړوند تابع، نه زنځیري رعیت.»

نبیل ټینګار کړی چې سیوری که یو هم وي، دا چې تر هغه لاندې څه شنه کېږي، دا د فکر او ارادې توپیر ټاکي.

سهیل شاهین، چې د طالبانو حکومت د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو څوکۍ ته نوماند کړی، وایي چې د دې څوکۍ د سپارلو په اړه مشورې کول یو نېک اقدام او اړینه اړتیا ده.

نوموړي دا څرګندونې د طالبانو تر ادارې لاندې ملي تلویزیون سره په مرکه کې کړې.

بل‌خوا، د افغانستان دایمي استازولۍ سرپرست نصیر احمد فایق ویلي، تر دې دمه د ملګرو ملتونو او نړیوالې ټولنې له لوري له طالبانو سره د استازولۍ څوکۍ په اړه هېڅ ډول رسمي توافق یا طرحه نشته.

سرچینې وایي، چې یوې افغانې نجلۍ تېره شپه د راولپنډۍ ښار په ګلبرګ سیمه کې ځان وژنه کړې.

ویل کېږي نجلۍ له رواني ستونزو کړېده او ځان یې د ودانۍ له کړکۍ غورځولی.

د دغې پېښې په اړه نور جزئیات نه‌دي ورکړل شوي.

دا په داسې حال کې ده چې په دې وروستیو کې په پاکستان او ایران کې افغان کډوال له ګڼو ستونزو سره لاس او ګریوان دي.

د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان د غوره ښوونکو د ستاینې په مراسمو کې ویلي، چې اوسنی ښوونیز نظام داسې ماشومان روزي چې فکر یې بهر ته وي؛ خو اړتیا ده ترڅو داسې نسل وروزو چې خپل ټول وجود د هېواد سرلوړۍ ته وقف کړي.

نوموړي زیاته کړې چې هنر دا نه دی چې څوک نابغه شي او امریکا ته لاړ شي، خپل هنر او علم هغوی ته ورکړي، بلکې ریښتینی هنر دا دی چې د خپل هېواد د پرمختګ لپاره کار وشي.

د ایران مذهبي مشر علي خامنه‌اي د رجايي بندر خونړۍ چاودنې له پېښې ۸ ورځې وروسته غبرګون ښودلی او دا پېښه یې عادي بللې.

هغه ویلي چې دا ډول حوادث د هرې ادارې لپاره شوني دي، لکه زلزله، اورلګېدنه یا تخریب، او دا به هم جبران شي.

خامنه‌ای د حج مراسمو له ځینو تنظیموونکو سره د لیدنې پر مهال ویلي، که کومې ادارې ته مشکل پېښ شوی وي، د دولت پیاوړي او ځوان ارګانونه به یې ژر تر ژره جبران کړي.

نوموړی دا څرکندونې داسې مهال کوي چې تر اوسه د رجایي بندر د چاودنې د علت په اړه دقیق معلومات نه دي ورکړل شوي.

د رسمي شمېرو له مخې، په دغه چاودنه کې ۷۰ تنه وژل شوي؛ خو تر اوسه یوازې د ۴۶ تنو هویت تثبیت شوی دی.

د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزیر مولوي عبدالكبیر، په کابل کې د اسلامي همکاریو سازمان له استازي محمد سعید العیاش سره په لیدنه کې د افغان کډوالو لپاره د ښارګوټو جوړولو غوښتنه کړې ده.

دغه وزارت ویلي چې په دې لیدنه کې د هغو کډوالو وضعیت وڅېړل شو چې له ګاونډیو هېوادونو بېرته افغانستان ته راستانه شوي دي.

محمد سعید العیاش په دې لیدنه کې له کډوالو سره د ناوړه چلند او د هغوی د جبري ایستنې په اړه اندېښنه ښودلې، او ویلي یې دي چې د اسلامي همکاریو سازمان د کډوالو د ملاتړ لپاره هڅې کوي.

نوموړي زیاته کړې چې دا سازمان غواړي د طالبانو د کډوالو وزارت او د پروان ولایت د سالنګ ولسوالۍ له سیمه‌ییزو ادارو سره په همغږۍ یو داسې مسجد جوړ کړي چې د شمال لویه لاره کې به ۳۵۰۰ مسافرو ته – چې ښځې هم پکې دي – د لمونځ او اوداسه اسانتیاوې برابرې کړي.

مولوي عبدالكبیر له دې سازمان څخه د مرستو مننه کړې او د دغه سازمان همکاري یې ارزښتناکه بللې ده.

د سوداګرۍ او پانګونې خونې رهبري پلاوي او یو شمېر سوداګرو د ترانزیټي ستونزو د حل په موخه د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت سرپرست امیرخان متقي سره لیدنه کړې ده.

دوی له ښاغلي متقي غوښتي، چې د هند او پاکستان ترمنځ د سیاسي اختلافونو له امله رامنځته شوې ترانزیټي ستونزې د حل لپاره له دواړو هېوادونو سره خبرې وکړي.

یادو سوداګرو ویلي، دا مهال د دوی زیات شمېر توکي د پاکستان په کراچۍ او واګه بندرونو کې بند پاتې دي، چې د افغانستان سوداګرۍ ته یې زیان رسولی دی.

د سوداګرۍ خونې په یوه خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي چې دغه توکي باید ژر تر ژره د عبور اجازه ومومي.

امیرخان متقي سوداګرو ته ډاډ ورکړی چې د دوی له ستونزو خبر دی، او د بهرنیو چارو وزارت تخنیکي ټیمونه د دې ستونزو د حل لپاره د دیپلوماتیکو لارو خپلو هڅو ته دوام ورکوي.