د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په خپل ټولنیز پلیټفارم «تروت سوشل» کې د حماس او اسراییل ترمنځ د اوربند د لومړۍ مرحلې د هوکړې پخلی کړی او ویلي یې دي چې بندیان به ژر خوشې شي او اسراییلي ځواکونه به تر «توافق شوي کرښې» شا ته لاړ شي.
ټرمپ دا اقدام د تلپاتې او پیاوړې سولې لومړنی ګام بللی او دا ورځ یې د عرب او اسلامي نړۍ، اسراییل، ګاونډیو هېوادونو او متحده ایالاتو لپاره یوه لويه ورځ ګڼلې ده.
هغه همداراز د دې تاریخي موافقې د ترلاسه کولو په برخه کې د قطر، مصر او ترکیې د منځګړتوب ستاینه کړې ده.
د افغانستان لپاره د امریکا پخواني ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد په خپل ایکسپاڼه کې د حماس او اسراییل ترمنځ د اوربند د لومړۍ مرحلې پر سر د موافقې هرکلی کړی دی.
خلیلزاد دغه هوکړه چې د ډونالډ ټرمپ د طرحې پر بنسټ شوې، د بنديانو د خوشې کېدو او د اسراییلي ځواکونو د شا تګ برخه هم پکې شامله ده، “یو د اميد ډک پړاو” بللی دی.
هغه هیله څرګنده کړې چې دا ګام د تاوتریخوالي د کمېدو او د اوږدمهاله سولې پر لور د حرکت پیل وګرځي.
د قطر لومړي وزیر اعلان کړی چې منځګړیو هېوادونو د حماس او اسراییل ترمنځ د اوربند د لومړۍ مرحلې د پلي کېدو پر ټولو مفادو او کړنلارو هوکړه کړې ده.
دا څرګندونې وروسته له هغې وشوې چې امریکایي ولسمشر ډونالډ ټرمپ د دواړو لورو ترمنځ د سولې د هوکړې د لاسلیک اعلان وکړ.
د اسراییل لومړي وزیر بنیامین نتانیاهو ویلي، «د خدای په مرسته» به ټول اسیران بېرته هېواد ته راستانه شي.
د قطر لومړي وزیر زیاته کړې چې دا موافقه به د جګړې د پای، د اسراییلي او فلسطیني بندیانو د خوشې کېدو او د بشري مرستو د داخلېدو سبب شي.
د فرانسې خبري اژانس ویلي چې ۲۰ ژوندي اسراییلي بندیان به د شاوخوا ۲ زره فلسطیني بندیانو په بدل کې خوشې شي او دا تبادله به د موافقې د عملي کېدو له پیل څخه په ۷۲ ساعتونو کې ترسره شي.
راپورونه وايي موافقتنامه به د پنجشنبې په ورځ د غرمي پر وخت لاسلیک شي او په راتلونکو ورځو کې به د بندیانو خوشې کېدل پیل شي؛ د دغه توافق عمومي چوکاټ او د جنګ د لومړي پړاو نور جزئيات هم د منځګړو هېوادونو تر منځ په خبرو کې ترتیب شوي دي.
د راپورونو له مخې، که موافقه په بشپړ ډول عملي شي؛ نو اسراییلي اسيران به ژر تر ژره خوشې شي او په بدل کې به له زندانونو له شاوخوا ۲ زره فلسطینیانو شمېر خوشې کېدل پیل شي؛ خو د عملي تطبیق او مهالویش په اړه لا هم ستونزې او پوښتنې شته.
د پاکستان د مخابراتو ادارې (PTA) خپلو کاروونکو ته د خبرداري پیغامونه لیږلي.
په دغه پیغام کې خلکو ته ویل کېږي چې د دښمن هېواد استخباراتي ادارې د ټولنیزو شبکو له لارې د دندو د اعلان په نوم ځوانان دوکه کوي او د حساسو ځایونو انځورونه او موقعیتونه ترې غواړي.
دوی په ښکاره ډول د کوم هېواد نوم نه دی اخیستی.
د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزیر د هند د بهرنیو چارو وزیر په رسمي بلنه نن نوي دهلي ته سفر وکړ.
د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزارت مرستیال ویاند حافظ ضیاء احمد تکل ویلي، تمه ده د دې سفر پر مهال د دواړو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیران او نور لوړپوړي چارواکي د سیاسي، اقتصادي، تجارتي او سیمهییزو اړیکو د پراختیا په اړه بحثونه وکړي.
تکل زیاته کړې چې دا سفر د افغانستان او هندوستان ترمنځ د اړیکو د لا نږدې کېدو په موخه ترسره کېږي.
پاکستانۍ رسنۍ جیو نیوز خبر ورکړی چې د خیبر پښتونخوا اعلی وزیر علي امین ګنډاپور د تحریک انصاف ګوند د مشر عمران خان په امر له خپلې دندې استعفا ورکړې ده.
د تحریک انصاف عمومي منشي سلمان اکرم راجه د ګنډاپور استعفا تایید کړې او ویلي یې دي چې سهیل افریدي به ډېر ژر د خیبر پښتونخوا د نوي اعلی وزیر په توګه دنده پیل کړي.
راجه زیاته کړې چې دا پرېکړه د سیمې د خراب امنیتي وضعیت او د ګوند د نوې تګلارې د عملي کولو برخه ده.
د چارو ادارې پخواني رییس فضل محمود فضلي ویلي، چې د اتیامو او نویمو کلونو د جنګسالارانو دوهم نسل بګرام ته د امریکې د بیا رابللو په پلمه غواړي د افغان ولس په ضد د “امریکايي جهاد” دریمه څپه پیل کړي.
ښاغلي فضلي، په خپله ایکسپاڼه لیکلي چې دغه پلان او دې ته ورته زاړه شعارونه په نوي نړیوال وضعیت کې هېڅ اغېزناک یا قانعکوونکی نه دي.
هغه وایي:«خو دوی باید په یاد ولري چې دا زوړ او تکراري شعر، په نوي نړیوال وضعیت کې نور هیڅ بدرګه کوونکی نه لري.
نوموړي زیاته کړې، چې بهرنیان نه یوازې زموږ د هېڅ سیاسي او نظامي ستونزې حل نه دي، بلکې زموږ ستونزې لا پسې زیاتوي.
د طالبانو حکومت د ریاستالوزرا د اقتصادي معاونیت په مشرۍ د ملا عبدالغني برادر په ګډون ناسته شوې، چې پکې د افغانستان د وچو او تازه میوو د صادراتو پر پراختیا خبرې شوې دي.
په ناسته کې اریانا افغان هوايي شرکت ته سپارښتنه شوې، چې له ګټې پرته د دغو میوو صادرات پیل کړي.
همداراز شرکت ته د دوو کارګو الوتکو د پېرلو دنده سپارل شوې، چې د پېرلو بودجه به د طالبانو د حکومت له لوري برابریږي.
نویسنده: سمیر بدرود
دیپلومات پیشین حکومت افغانستان
نشست مسکو که ظاهراً با هدف ایجاد اجماع منطقهای پیرامون افغانستان برگزار شد اما در عمل به نمایشگاه خصومتهای جیوپولتیک مبدل شد. این نشست بهجای همسویی، صحنهای برای رویارویی قدرتهای بزرگ و رقابتهای متقاطع میان بازیگران منطقهای چون روسیه، هند، پاکستان و ایران بود. هر یک از این کشورها، افغانستان را بستری برای پیشبرد روایتهای امنیتی خود تلقی کردند.
موارد زیر روبرداشتی از بیانات طرفهای اشتراک کننده در نشست مسکو است:
۱. تقابل روسیه و ایالات متحده
موضع روسیه: وزیر خارجه روسیه هشدار صریحی علیه «ایجاد هرگونه زیرساخت نظامی خارجی در افغانستان یا کشورهای همسایه» صادر کرد. این موضع آشکارا اشاره به تلاشهای آمریکا برای بهدست آوردن کنترل پایگاه بگرام و ایجاد شبکههای اطلاعاتی جدید دارد.
تنش پنهان: روسیه در حالی از «حفظ حاکمیت افغانستان» سخن میگوید که خود با دعوت از طالبان در مسکو، در پی شکستن انزوای بینالمللی و نمایش قدرت در برابر غرب است.
نتیجه: نشست مسکو عملاً به بستری برای بازتولید روایت ضدآمریکایی روسیه تبدیل شد، بیآنکه راهکاری عملی برای ثبات افغانستان ارائه دهد.
۲. رقابت هند و پاکستان در چارچوب نشست
چرخش هند: نماینده هند بر «ثبات، اتصال منطقهای و همکاری اقتصادی» تأکید کرد؛ رویکردی که نشانگر نرمش دهلینو در قبال طالبان است. هند با اتخاذ این موضع ظاهرا” عملگرایانه، میکوشد از مسیر تجارت و همکاری امنیتی، نفوذ خود را در افغانستان حفظ کند.
موضع پاکستان: پاکستان که زمانی حامی اصلی طالبان بود، اکنون با تهدید مستقیم این گروه از سوی تحریک طالبان پاکستان (TTP) روبهرو است.
تناقض: نزدیکی هند به طالبان در تضاد آشکار با نگرانیهای امنیتی پاکستان است و به فروپاشی هرگونه تصور از اجماع منطقهای میانجامد. تعامل هند با طالبان عملاً انحصار استراتیژیک دیرینه پاکستان بر کابل را تضعیف میکند.
۳. تنش میان پاکستان و طالبان
موضع گروه طالبان: امیرخان متقی اتهام وجود پناهگاههای تروریستی در خاک افغانستان را رد کرده و مدعی شد که «مراکز تروریستی در بیرون از افغانستان» فعالاند. این سخن آشکارا متوجه اسلامآباد است.
پاسخ پاکستان: نماینده پاکستان خواستار اقدامات «قابل سنجش و قابل راستیآزمایی» علیه گروههای تروریستی مستقر در افغانستان شد.
نتیجه: این تبادل مواضع، شکاف عمیق میان طالبان و اسلامآباد را نمایان ساخت و نشست مسکو را از یک بستر همکاری به میدان اتهامزنی متقابل تبدیل کرد.
۴. موضع ایران
لحن هیأت ایرانی: تهران ضمن محکومیت هرگونه مداخله آمریکا، بهویژه بازگشت احتمالی نیروهای آمریکایی به افغانستان، بر مخالفت کامل خود با حضور نظامی واشنگتن تأکید کرد.
محورهای اصلی:
•محکومیت تحریمها و توقیف داراییهای افغانستان توسط آمریکا.
•تأکید بر ضرورت تشکیل ساختار سیاسی فراگیر، هرچند بدون انتقاد صریح از طالبان.
•پیوند دادن موضوع افغانستان به محور وسیعتر «مقاومت در برابر آمریکا» در منطقه.
•نتیجه: مواضع تهران با روسیه همسو بود و هر دو کشور با تمرکز بر مقابله با غرب، در حقیقت خلاف دستورکار اصلی نشست مسکو که ظاهرا هدف آن اجماع منطقه عنوان شده بود را معکوس جلوه داد.
ارزیابی کلی
•نشست مسکو از یک چارچوب همکاری منطقهای به عرصهای برای نمایش تقابلهای سیاسی بدل شده است.
•تضاد منافع — از ضدیت روسیه با آمریکا تا عادیسازی محتاطانه هند با طالبان، موضع تدافعی پاکستان و محور ضدآمریکایی ایران — نشان میدهد که از «اجماع منطقهای» دیگر خبری نیست.
•فرمت مسکو اکنون بیش از آنکه ابزاری برای ثبات باشد، آینه ساختار جدید تقابلهای چندجانبه است که در آن «امنیت افغانستان» صرفاً بهانهای برای رقابت قدرتها شده است.
نتیجه
نشست ۲۰۲۵ مسکو نه نماد وحدت منطقهای، بلکه صحنهای از بازیهای ژئوپولیتیک بود. هر بازیگر با واژگان زیبا از «امنیت، حاکمیت و مبارزه با تروریزم» سخن گفت، اما در واقعیت امر این است که افغانستان زیر سلطه طالبان به میدان رقابت قدرتهای جهانی و منطقهای تبدیل شده است.
تداوم این وضعیت، که عکس آن قابل تصور نیست، بدون شک به اسقاط رژیم طالبان منجر خواهد شد. بحران رو به افزایش رهبری-مدیریتی درون گروهی طالبان البته که سرعت فروپاشی رژیم را تشدید کرده است.
یادآوری: حماسهمیډیا بهعنوان یک رسانه بیطرف، به نوشتهها و دیدگاههای تمام سیاستمداران، نویسندگان و صاحبنظران احترام میگذارد. این نوشته دیدگاه حماسهمیډیا را منعکس نمیکند، بلکه بیانگر نظر نویسنده است و ما آن را بدون هیچ تغییری منتشر میکنیم.