د رویټرز د راپور له مخې، د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ حکومت د سعودي عربستان هغه غوښتنه ارزوي چې غواړي ۴۸ پرمختللې اف-۳۵ جنګي الوتکې وپېري.

دغه څو میلیارد ډالري معامله، چې تازه یې یو مهم پړاو په پنتاګون کې تېر کړی، د محمد بن‌سلمان د واشنګټن له سفر سره هم‌مهاله ده.

راپور زياتوي، پنتاګون له میاشتو راهیسې پر دې معامله کار کوي او اوس موضوع د دفاع وزیر تر کچې رسېدلې، خو لا وروستی تصمیم نه‌دی نیول شوی.

همدا رنګه د امریکا د قوانینو له مخې، داسې معاملې باید د اسرائیلو پوځي برتري خوندي وساتي؛ چې اسرائیل اوس د اف-۳۵ یوازینی لرونکی هېواد دی.

سعودي عربستان، چې د امریکا ستر پیرودونکی دی، غواړي له دې لارې د خپل هوايي ځواک نوسازي وکړي او د ایران له احتمالي ګواښونو سره مقابله وکړي.

د امریکا د فدرالي هوايي چلند ادارې (FAA) اعلان کړی چې د UPS هوايي شرکت د ۲۹۷۶ شمېرې الوتکه د کینټکي ایالت د لوېوېل ښار په محمد علي نړیوال هوايي ډګر کې له الوتنې وروسته سقوط شوې ده.

د UPS شرکت ویلي، دوی د پېښې په اړه خبر دي او د خپلې الوتکې د سقوط په تړاو له اړوندو ادارو سره همغږي دي.

د لوېوېل پولیسو ویلي، د ښار بېلابېلې بیړنۍ ادارې د سقوط ځای ته، چې د فرن‌وېلي او ګرېډلین سیمو ته نږدې موقعیت لري، رسېدلې دي.

د فدرالي ادارې په وینا، دا MD-11 ډوله بار وړونکې الوتکه د هاوايي ایالت هونولولو ښار ته روانه وه، او په کې درې تنه عمله موجوده وه.

یو شمېر باوري سرچینو حماسه میډیا ته ویلي، چې د استانبول مذاکراتو لپاره د دواړو پلاوو مشران په ډاګه شول.

سرچینې زیاته کړې، چې د دواړو پلاوو مشري د استخباراتو مشران کوي.

سرچینې دغه راز ویلي، له افغان لوري د طالبانو حکومت د استخباراتو رییس عبدالحق وثیق او له پاکستاني لوري د پاکستان د استخباراتو د ادارې مشر عاصم ملک د مذاکراتو مشري کوي.

رویترز راپور ورکړی چې هند د افغانستان په شمال کې د وروستۍ زلزلې له امله د مرستو د زیاتولو په هڅه کې دی، څو د سیمې د لومړي ځواب‌ ورکوونکي په توګه ځان وښيي او د چین نفوذ محدود کړي.

د راپور له مخې، د هند د بهرنیو چارو وزیر جې شنکر د زلزلې وروسته له طالبانو سره د اړیکې نیولو له لومړیو چارواکو څخه و او له دې سره سم یې د ۱۵ ټنو خوراکي توکو تر لېږلو وروسته د طبي تجهیزاتو د استولو ژمنه هم کړې ده.

هندي حکومت په ایکس شبکه کې د IndiaFirstResponder# هشتګ لاندې دغه مرستې تبلیغ کړي دي.

همدارنګه چین اعلان کړی چې د بلخ او سمنګان د زلزله‌ځپلو لپاره د مرستو وړتیا لري.

راپور زیاتوي چې هند او چین دواړه غواړي له طالبانو سره اړیکې پیاوړې کړي.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر سید عباس عراقچي د افغانستان په شمال کې وروستیو زلزلو ته په غبرګون کې ویلي چې د مرګ‌ژوبلې او پراخو زیانونو له امله ایران ژور خواشینی دی.

هغه پر ایکس لیکلي چې ایران د افغانانو له خلکو او د قربانیانو له کورنیو سره خواخوږي څرګندوي او ژر به زلزله‌ځپلو سیمو ته بیړنۍ بشري مرستې ولېږي.

عراقچي ټینګار کړی چې د ایران او افغانستان اړیکې د ورورولۍ او انسانی همکارۍ پر بنسټ ولاړې دي او تهران به د سختیو په وخت کې د افغانانو ترڅنګ ولاړ وي.

د یادونې ده چې د تېرې شپې زلزلې په بلخ او سمنګان کې درانه تلفات اړولي دي.

د لومړنیو معلوماتو له مخې، لږ تر لږه ۲۸ کسان وژل شوي، نږدې ۹۵۰ ټپیان شوي او لسګونه کورونه نړېدلي دي.

د افغانستان پخواني ولسمشر محمد اشرف غني د ماليې د پخواني وزیر او د ولسمشر مرستیال هدایت امین ارسلا په مړینې خواشیني ښودلې.

ښاغلي غني په یو پیغام کې ویلي:« د افغانستان د یوه خواخوږي او تجربه لرونکي سیاستوال او دولتي شخصیت هدایت امین ارسلا له وفات نه په خبرېدو مې د خواشینۍ او درد ژور احساس وکړ.»

پخواني ولسمشر هدایت امین ارسلا وطن ته د متعهد نسل یو استازی بللی.

د یادونې وړ ده چې هدایت امین ارسلا د ۱۳۹۳ لمریز کال په ولسمشریزو ټاکنو کې د ښاغلي غني څخه ملاتړ کړی وو.

د خیبر پښتونخوا په چارسدې ولسوالۍ کې مولانا عبدالسلام، چې د ابو بکر صدیق مدرسې مشر او د جمعیت علما اسلام د ولایتي شورا غړی و، په ډزو وژل شوی دی.

د پولیسو په وینا، ناڅرګندو موټرسایکل سپرو وسله والو پرې ډزې کړې او هغه په ځای وژل شوی دی.

پولیس وايي د پېښې عاملین تښتېدلي او تحقیقات روان دي.

د پاکستان دفاع وزیر خواجه اصف پر پخواني لومړي وزير عمران خان سختې نيوکې کړې دي او ویلي یې دي، چې عمران خان په خپله واکمنۍ کې د نواز شريف او د هغه د کورنۍ پر وړاندې د ظلم تر ټولو لوړې کچې ته رسېدلی و.

نوموړي ادعا کړې چې نواز شريف ته حتا د خپلې مېرمنې د مرګ پر مهال د اړيکې اجازه نه ورکول کېده او د هغه د کورنۍ غړي، چې په سياست کې هم نه ول، د سياسي انتقام ښکار شول.

هغه زياته کړې، اوس چې عمران خان په بند کې دی، د ځانګړو اسانتياوو څخه ګټه اخلي او ځان مظلوم ښيي.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر (اوچا) وايي چې د افغانستان په شمال کې د زلزله‌ځپلو سیمو د وضعیت د ارزونې او بېړنیو مرستو د رسولو لپاره له مقامي چارواکو سره ګډ کار روان دی.

اوچا زیاتوي چې د بلخ ولایت لپاره پنځه ارزونې ډلې او د سمنگان لپاره څلور ډلې لېږل شوې دي څو د زیانونو او لومړنیو اړتیاوو چټک ارزونه وکړي.

اوچا خبرداری ورکوي چې د شاوخوا دوو میلیونو راستنېدونکو افغان کډوالو شتون، د کوربه سیمو ستونزې ډېرې کړي، په ځانګړي ډول په شمالي ولایتونو کې چې له وړاندې د وچکالۍ، ژور فقر او د بنسټیزو خدمتونو له کمښت سره مخ وو.

دغه اداره یو ځل بیا د بودجې د سخت کمښت خبره کوي او وايي چې د افغانستان د بشري اړتیاوو لپاره له ټاکل شویو ۲.۴ میلیارد ډالرو څخه یوازې درېیمه برخه برابره شوې ده، او له ۱.۵ میلیارد ډالرو څخه زیات کسر بودجه لا هم پاتې دی.

د افغانستان د ستراتیژیکو اړیکو د مرکز مشر هاتف مختار نیوکه کړې چې طالبان په افغان ملتپالنې باور نه لري او په حساسو مسایلو کې د ملت له احساساتو ګټه اخلي.

هغه په خپله ایکس پاڼې لیکلي:«‏طالبان باید په بیړنی ډول د افغانانو سره سوله وکړي، ملي یوالی رامنځته کړي او د خلکو په ارادۍنظام جوړ کړي.»

هاتف مختار لیکلي که طالبان یاد اقدامات نشي کولای نو دوی هیڅکله د ملت استازیتوب نشي کولای.