د طالبانو حکومت اړوند استخباراتي رسنۍ “المرصاد” خبر ورکړی چې د داعش خراسان ډلې مهم قومندان برهان، چې په “زید” مشهور و، د نامعلومو وسله‌والو لخوا د پاکستان په پنجاب ایالت کې وژل شوی دی.

المرصاد د خپلو سرچینو په وینا لیکلي چې برهان د داعش خراسان د مهمو ځواکونو له مرکزي قومندانانو څخه و او له خپلو دوو ملګرو، قاري فاتح او ابوبکر، سره یې نږدې اړیکې لرلې.

سرچینې زیاتوي چې برهان د افغانستان په ختیځ زون کې هم د دې ډلې په مهمو فعالیتونو کې رغنده رول درلود.

په پاکستان کې د وروستیو چریکي بریدونو په لړ کې د داعش خراسان د قومندانانو دا دوهم هدف قرارول دي، چې کره معلومات یې د المرصاد له لارې خپرېږي.

د پاکستان د دفاع وزیر خواجه محمد آصف وايي، اړیکې هغه وخت عادي کېدای شي چې طالبان په لیکلې بڼه د دوستو هېوادونو په تضمین ژمنه وکړي چې د افغانستان خاوره به د پاکستان پر ضد نه کارول کېږي.

آصف ادعا کوي چې وروستي بریدونه د افغانستان له خاورې شوي او نېغ په نېغه د پاکستان امنیت ته ګواښ دی.

هغه د طالبانو حکومت تر واک لاندې افغانستان «ناکام دولت» بللی او وايي دا هېواد د بهرنیو جنګیالیو لپاره خوندي ځای ګرځېدلی.

د ده په وینا، پوله باید د رسمي نړیوالې پولې په ډول اداره شي او له افغانستان سره د سوداګرۍ کمېدل د پاکستان په ګټه دي.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر سید عباس عراقچي ویلي چې تهران د افغانستان او پاکستان ترمنځ د ارامښت او ثبات د رامنځته کولو په هڅو کې بوخت دی او د دې مسلې د تعقیب لپاره به یوه سیمه‌ییزه ناسته جوړه شي.

عراقچي د ناستې د وخت، ځای او ګډونوالو په اړه جزئیات نه دي ورکړي؛ خو ویلي چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د وروستیو ترینګلتیاوو له امله ایران هڅه کوي د اړیکو د ښه‌والي لپاره منځګړیتوب وکړي.

د یادونې ده چې په دې وروستیو کې د طالبانو حکومت او پاکستان اړیکې د ټي‌ټي‌پي د فعالیتونو او د پاکستان د هوايي بریدونو له امله ترینګلې شوې دي.

د کابل پوهتنون استاده نرګس مومند وایي د جرمني “ایف او ایم” پوهنتون کې د استادې په حیث یې دنده پیل کړې.

اغلې مومند لیکلي: « یو نوی ویاړلی فصل پیل کیږي: ما په رسمي ډول د جرمني په FOM پوهنتون کې د پوهنتون د استادې په توګه خپله دنده پیل کړه. د یوې افغانې ښځې په توګه، د ډیرو ننګونو وروسته دې مقام ته رسیدل عجیبه او د نه هیریدو احساس ورکوي. زه لیواله یم چې تدریس وکړم، زده کړه وکړم، او د نورو افغان زده کونکو سره د دې لارې تعقیبولو کې مرسته وکړم.»

‏د جرمني لومړي وزیر فریدریش مرتس ویلي، هغه کډوال چې په خپلو هېوادونو کې د سیاسي یا مذهبي لاملونو له امله ځورول کېږي، په جرمني کې د پاتې کېدو حق لري؛ خو هغه کسان چې د جګړو له امله لنډمهاله پناه اخلي، باید د جګړې له پای وروسته خپلو هېوادونو ته ستانه شي.

مرتس د واکمنو متحدو ګوندونو د ټولنیزو سیاستوالو په غونډه کې وویل چې له سوریایي چارواکو سره به د لارو چارو په لټون کې خبرې وکړي، څو مهاجر د جګړې تر ختمېدو وروسته د هېواد د بیا رغونې لپاره بېرته تګ ته وهڅول شي.

هغه زیاته کړې چې ډېری مهاجر په جرمني کې ښه ادغام شوي، په بېلابېلو مسلکونو کې کار کوي او حتی ډاکټران شوي دي.

د هغه په وینا، حکومت غواړي هغو کډوالو ته د پاتې کېدو اجازه ورکړي چې ادغام شوي وي او د خپلې کورنۍ ژوند پرمخ وړلی شي.

د جمعیت علمای اسلام ګوند غړو نن په لنډي کوتل کې د تورخم د لارې د بندېدو پر ضد لاریون کړی.

د لاریون ویناوالو د پاکستان له حکومت څخه غوښتنه کړې چې د زرګونو هغو خلکو اقتصادي وژنه ودروي چې ژوند یې د ترانزیټي او دوه اړخیزې سوداګرۍ پورې تړلی دی.

ویناوالو د پاکستان او افغانستان حکومتونو ته ویلي چې له تاوتریخوالي او تندو څرګندونو ډډه وکړي او د ستونزو د حل لپاره خبرې اترې وکړي.

هغوی د پاکستان د دفاع وزیر خواجه آصف او د طالبانو حکومت د رییس الوزراء اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر وروستۍ څرګندونې غیرمسؤلانه بللې.

دوی زیاته کړې چې د دواړو هېوادونو خلک مسلمانان دي او جګړه نه غواړي، او قبایلي مشران د پخلاینې په هڅو کې د منځګړیتوب لپاره تیار دي.

ویناوالو دا غوښتنه هم کړې چې هغه مسافر چې په دواړو غاړو کې بند پاتې دي، باید د تګ راتګ اجازه ترلاسه کړي.

د پاکستان ډان ورځپاڼې راپور ورکړی چې القاعده د خپلو سیمه‌یزو شبکو د پراخېدونکي ځواک له امله بیا راڅرګندېدونکې ده او هڅه کوي ځان د ولس د واکمنانو بدیل وښيي.

ډان لیکلي، چې د حکومتونو له لوري د خلکو د اوږدمهاله شکایتونو له پامه غورځولو خلا، افراطي ډلو ته د نفوذ او ځای موندلو لارې پرانستې دي.

ډان زیاتوي، که څه هم مرکزي القاعده کمزورې ده؛ خو سیمه‌ییزو ملګرو یې اغېز ډېر پراخ کړی، او دې شبکې ته یې د تمویل، استخدام او عملیاتو وسیلې برابرې کړي دي.

ډان ویلی، د طالبانو د حکومت نړیوال تعامل او په سوریه کې د احمد الشرع د حکومت د منلو وروسته، القاعده دا باور لري چې که یوه سیمه تر خپل واک لاندې کړي، د نړیوالې ټولنې رسمیت ترلاسه کول ورته ممکن کېدای شي.

د ډان په خبره، القاعده اوس د جګړې ترڅنګ د سیاست او دیپلوماسۍ لارې هم کاروي.

د ازبکستان ولسمشر شوکت میرضیایف د منځنۍ اسیا د هېوادونو د مشرانو په اوومه مشورتي ناسته کې ویلي چې د افغانستان وضعیت پر سیمه‌ییز امنیت او دوامداره پرمختګ مستقیم اغېز لري او جدي پاملرنې ته اړتیا لري.

میرضیایف په وینا، افغانستان باید د لویو زیربنايي، انرژۍ او ترانسپورت پروژو کې په سیمه‌ییزو سیاستونو کې مدغم شي.

همدارنګه، هغه ټینګار کړی چې د آمو سیند د اوبو د منابعو د کارونې په برخه کې باید د افغانستان سره د سیمه‌ییزو خبرو له لارې همکاري وشي.

د خیبرپښتونخوا اعلی وزیر سهیل افریدي یو ځل بیا د پاکستاني پوځ پر روانو عملیاتو سختې نیوکې کړې دي او تور یې لګولی چې پوځ د ترهګرۍ په نوم عام ولس په نښه کوي.

افریدي د شنبې په ورځ د دیر په یوه ولسي غونډه کې وویل چې په تېرا سیمه کې د پوځ په وروستیو عملیاتو کې وژل شوي ۲۱ کسان ټول ملکي وګړي وو او په هغوی کې یو هم وسله‌وال شتون نه درلود.

هغه د پوځ مشرانو ته په خطاب کې څرګنده کړې:«تاسو د ترهګرۍ تر نامه لاندې زموږ له خلکو وینه څښئ، دا ښکاره بدمعاشي او د بشري حقونو سرغړونه ده.»

د سهیل افریدي تازه څرګندونې پر داسې مهال دي چې د پښتنو په سیمو کې د پوځ عملیات زیات شوي او اوسېدونکي د ملکي تلفاتو له ډېروالي شکایت کوي.

د روسیې د بهرنیو چارو وزارت د پاکستان او طالبانو تر منځ د روانو ترینګلتیاوو د حل غوښتنه کړې ده.

د وزارت ویاندې ماریه زاخارووا ویلي چې مسکو له دواړو لورو غواړي چې اختلافات یوازې د سیاسي او دیپلوماتیکو لارو هوار کړي.

هغې اعلان کړی چې روسیه چمتو ده د طالبانو او پاکستان د شخړو په حل او د سیمې د سولې د ټینګښت لپاره منځګړیتوب وکړي.

زاخارووا زیاته کړې چې اوسنی تاوتریخوالی نه یوازې روسیه، بلکې نړیواله ټولنه هم اندېښمنه کړې ده.

دا څرګندونې په داسې حال کې دي چې د اسلام‌اباد او طالبانو حکومت درېیم پړاو مذاکرات په استانبول کې بې‌نتیجې پای ته رسېدلي دي.