یو شمېر سرچینو ویلي چې پاکستاني ځواکونو نن پنجشنبه د کندهار ـ سپین بولدک دروازه د افغان کډوالو پر مخ تړلې ده.
د سرچینو د معلوماتو له مخې، د دروازې د تړلو په اړه هېڅ رسمي دلیل نه دی وړاندې شوی، او هغه افغانانو چې له پاکستانه د ستنېدو هڅه کوله، د تګ اجازه نه ده ورکړل شوې.
تر اوسه د پاکستان حکومت په دې اړه رسمي څرګندونې نه دي کړې، خو د لارې ناڅاپي تړلو د سلګونو افغان کډوالو ورځني کارونه او تګ راتګ اغېزمن کړي دي.
د امریکا د افغانانو د انتقال ادارې مشر شان واندایور ویلي چې ټول افغانان باید د یو شخصي جرم لپاره مسؤل ونه ګڼل شي.
نوموړي ټینګار کړی چې په امریکا کې مېشتو افغانانو وروسته له بشپړو امنیتي څېړنو او ارزونو دغه هېواد ته د راتګ اجازه موندلې ده.
واندایور زیاته کړې چې د واشنګټن د وروستۍ پېښې سیاسي ګټه اخیستنه باید و نه شي او په امریکا کې د افغانانو کورنۍ باید زیانمنې نه شي.
دا څرګندونې وروسته له هغه کېږي چې د امریکا د تابعیت او کډوالۍ ادارې اعلان کړی و چې د افغان کډوالو د پناه غوښتنو پروسه تر بل خبر پورې ځنډول شوې، وروسته له هغې چې یو افغان تبعه په واشنګټن کې د ملي ګارډ دوه غړي ټپي کړي وو.
د طالبانو حکومت د صنعت او سوداګرۍ وزیر، نورالدین عزیزي، د ترکیې په استانبول کې د اقتصادي همکاریو سازمان (ECO) د سوداګرۍ وزیرانو په پنځمه غونډه کې ګډون وکړ.
عزیزي په غونډه کې افغانستان د سیمې د ترانزیټي څلورلارې مهم هېواد بللی او ټینګار یې کړی چې هېواد یې چمتو دی په سوداګریزو او ترانزیټي پروژو کې فعاله ونډه واخلي.
هغه د ایکو سازمان ته بلنه ورکړې چې راتلونکې غونډه په کابل کې ترسره شي، او غونډه کې د غړو هېوادونو ملاتړ ترلاسه شو ترڅو د سوداګرۍ پراختیا، ترانزیټ اسانتیاوې او بهرني پانګونې جذب شي، چې دا کار به د اقتصادي ودې او سیمهییزو همکاریو لپاره مهم ګام وي.
د طالبانو حکومت د ترانسپورټ او هوايي چلند وزارت چارواکو هغه راپورونه رد کړي چې ګواکي کابل د پاکستان له لوري د راتلونکو الوتکو لپاره خپل هوايي حریم تړلی دی.
دغه افواهات چې په ټولنیزو شبکو کې خپاره شوي او د طالبانو حکومت د ملاتړ څو حسابونو یې پراخ ترویج کړی و، ادعا کوله چې افغانستان د پاکستان له فضا څخه راتلونکو الوتکو ته د تېرېدو اجازه درولې ده.
خو د وزارت لوړپوړي چارواکي مولوي فتاحالله منصور ویلي: «د هوايي حریم د تړلو راپورونه بېاساسه دي.»
چارواکو ټینګار کړی چې د افغانستان هوايي حریم د معمول مطابق پرانیستی دی او هېڅ ډول محدودیت نه دی لګول شوی.
د امریکا د تابعیت او کډوالۍ ادارې USCIS اعلان کړی چې د افغان وګړو د مهاجرت ټول بهیر یې تر نامعلوم وخت لپاره درولی دی.
د ادارې په وینا، دغه پرېکړه به تر هغه وخته نافذه وي چې د امنیتي ارزونو او د بیا کتنې بشپړه پروسه پای ته ونه رسېږي.
یادې ادارې په خپل بیان کې ټینګار کړی:«د امریکا د خاورې او خلکو ساتنه زموږ اساسي او یوازینی لومړیتوب دی.»
دغه بندیز د افغانانو ټولې قضیې، هغه چې روانې دي او هغه چې تازه ثبت شوې دي، شاملوي.
تر اوسه روښانه نه ده چې د امنیتي کتنو پروسه به کله پای ته رسېږي او د افغانانو د کډوالۍ بهیر به بیا کله پیل شي.
د امریکا د ولسمشر مرستیال جیډي وېنس واشنګټن کې د ملي ګارد پر سرتېرو تر برید وروسته ویلي چې له هېواده د کډوالو د ایستلو بهیر باید سخت او چټک شي.
نوموړي د بایډن د ۲۰۲۱ کال پر پالیسۍ نیوکه کړې چې افغان کډوال بې له کافي امنیتي ارزونې امریکا ته پرېښودل شول.
وېنس ټینګار کړی چې د برید افغان تورن به قانوني ارګانونو ته وسپارل شي او وروسته باید د ناقانونه او پر جرمونو تورنو کډوالو د ایستلو هڅې لا پسې زیاتې شي.
دا څرګندونې وروسته له هغې شوي چې یو افغان بریدګر د سپینې ماڼۍ مخې ته د ملي ګارډ دوه عسکر په ډزو ووژل.
رویټرز د ولسمشر ډونالډ ټرمپ له قوله راپور ورکړی چې په واشنګټن کې د ملي ګارډ پر دوو سرتېرو ډزې هغه افغان کړې چې په ۲۰۲۱ کال کې امریکا ته رسېدلی و.
له دې وروسته ټرمپ امر کړی چې هغه ټول افغانان بیا و ارزول شي چې د جو بایډن د حکومت پر مهال امریکا ته انتقال شوي دي.
په ډزو کې د ملي ګارډ دوه غړي ټپیان شوي او شکمن بریدګر له ویشتل کېدو وروسته ژوندی نیول شوی دی.
یو شمېر امریکايي رسنیو د شکمن نوم رحمنالله لکڼوال یاد کړی او ویلي یې دي چې نوموړی ۲۹ کلن دی او د ۲۰۲۱ کال د تخلیې په جریان کې امریکا ته انتقال شوی و.
په خیبر پښتونخوا ایالت کې د نامعلومو ډرون الوتکو له لوري د داعش پر دوه مرکزونو برید شوی دی.
د عیني شاهدانو په وینا، برید نن ماښام شاوخوا ۶:۳۰ بجې د خیبر ولسوالۍ د جبارمیلې په سیمه کې ترسره شوی او په نښه شوي ځایونه هغه مرکزونه وو چې د داعش د خراسان څانګې مهم غړي پکې اوسېدل.
سرچینې وایي چې په دې مرکزونو کې عبدالحکیم توحیدي، ګل نظیم او صدیقیار اوسېدل چې د داعش مهم کسان بلل کېدل او په افغانستان کې په ځینو خونړیو بریدونو کې د لاس لرلو په تور مشهور وو.
شاهدان زیاتوي چې ډرون الوتکې له برید وروسته د افغانستان لور ته تللې، او پاکستاني پوځیانو پرې د درنو وسلهوو ډزې هم کړي دي.
د پاکستان حکومت تر اوسه په دې اړه رسمي څرګندونې نه دي کړي.
د ننګرهار پخواني والي ضیاءالحق امرخېل ویلي چې افغانان باید له تاریخي تجربو زده کړه وکړي، ځکه د هغه په باور پاکستان په تېرو پنځوسو کلونو کې تل د یوې ډلې تر هغه وخته ملاتړ کړی چې د کابل پر موجود نظام د فشار وسیله ګرځېدلې وي؛ خو کله چې هماغه ډلې واک ته رسېدلې، اسلاماباد د هغوی د کمزوري کولو یا پرځولو هڅې پیل کړي دي.
امرخېل ټینګار کوي چې پاکستان په افغانستان کې د کومې ځانګړې ډلې دایمي واک ته رسېدل نه غواړي او د هغه په وینا، اسلاماباد خپله ستره موخه په دې کې ویني چې افغانستان تل د بېثباتۍ له ګواښ سره مخ وي.
نوموړي زیاته کړې:«پاکستان یو ستر هدف لري: په افغانستان کې د هېڅ یوې ډلې حکومت نه غواړي. د دوی دښمني له دې خاورې او ملت سره ده. نور باید په دې ښه پوه شو.»
د هند د بهرنیو چارو وزارت ویاند رندهیر جیسوال د طالبانو حکومت د صنعت او سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي سفر بریالی بللی او وایي چې له افغان لوري سره یې د سوداګرۍ او ترانزیټ په برخه کې مهمې هوکړې کړې دي.
د جیسوال په وینا، د کابل–ډیلي او کابل–امریستر ترمنځ د ترانزیټي الوتنو د پیل او د سوداګریزو اتشو د فعالیت په اړه توافق شوی دی.
هغه زیاتوي چې په کابل کې د نوي هندي سفیر د ټاکلو پرېکړه به د سفارت د عملیاتي اړتیاوو تر پوره کېدو وروسته وشي.
عزیزي تېرې اوونۍ هند ته پر پنځه ورځني سفر د نړیوال سوداګریز نندارتون ترڅنګ د هند د بهرنیو چارو له وزیر او نورو چارواکو سره لیدلي او د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ د پراختیا په اړه یې خبرې کړې دي.