د ملګرو ملتونو امنیت شورا وروستۍ غونډه کې د روسیې استازي واسیلي نبنزیا یو ځل بیا د افغانستان په اړه د تعامل پراخېدو غوښتنه کړې او ویلي یې دي، چې د بندیزونو او ګواښونو سیاست نور د منلو نه دی.

نوموړي د بحث پر مهال ویلي، افغانستان د اوږدو جګړو او نړیوالو فشارونو باوجود نه دی ړنګ شوی او نه هم د هغې سیاسي او اقتصادي بحران سره مخ دی، لکه څنګه چې ځینې هېوادونه یې انګیري.

د ده په وینا، د طالبانو حکومت د کورنیو مسایلو د حل او سیمه‌ییزو اړیکو د پراخېدو لپاره خپلواک ګامونه پورته کړي دي.

نبنزیا ټینګار کړی چې نړیوال ملاتړ د افغانستان د ثبات، اقتصادي ودې او بېرته نړیوالې ټولنې ته د ورننه‌وتو لپاره اړین دی.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر (اوچا) وايي، د افغانستان په ختیځو ولایتونو کې د وروستیو زلزلو له امله رامنځته شوې بشري اړتیاوې لاهم دوام لري او د زرګونو کورنیو د ملاتړ لپاره کافي مرستندوی تمویل نه‌ دی برابر شوی.

اوچا په خپل تازه راپور کې څرګنده کړې چې په کونړ، لغمان او نورستان کې د مرستندوی ټیمونو له لوري د زرګونو اغېزمنو کسانو لاس‌نیوی شوی، خو د ښکته ولاړو ولسوالیو ته د رسېدو امکانات محدود پاتې دي.

د راپور له مخې، د ختیځ د وروستیو زلزلو له امله نږدې نیم میلیون کسان له ستونزو سره مخ دي، چې په کې د لسګونو زرو کورنیو بنسټیزې اړتیاوې اوبه، سرپناه او طبي خدمات په شدیده توګه کمې دي.

اوچا ویلي، د مرستو د دوام لپاره نږدې ۱۱۱ میلیونه ډالرو ته اړتیا لري، خو تر اوسه یوازې د اړتیا شاوخوا درېیمه برخه یې تمویل شوې.

ادارې له نړیوالو مرسته‌کوونکو غوښتنه کړې چې د ختیځو ولایتونو د اغېزمنو خلکو د ژغورنې او بیا رغونې پروسې ملاتړ ته پراخ پام وکړي، ځکه چې د ژمي د سړې هوا د راتګ سره د اندېښنو کچه لوړه شوې ده.

اېټالیا د بشري حقونو د نړۍوالې ورځې په تړاو ویلي چې له افغانانو ملاتړ کوي او د افغانستان د بیا نړیوال ادغام لپاره د مدني ټولنو او موسسو له لارې کار کوي.

یاد سفارت د اعدام د سزا پر ضد د هڅو تر څنګ د ماشومانو، ښځو، لږکیو، بیان ازادۍ او کلتوري میراثونو د ساتنې ملاتړ کړی.

اېټالیا او یو شمېر نورو هېوادونو د افغانستان د بشري حقونو وضعیت د اندېښنې وړ بللی او د ښځو د حقونو د خوندیتوب غوښتنه یې کړې.

دا په داسې حال کې ده چې د طالبانو حکومت له څلورو کلونو راهیسې پر ښځو، رسنیو او سیاسي فعالیتونو یو شمیر بندیزونه لګولي دي.

د ملګرو ملتونو په امنیت شورا کې د هند دایمي استازي پرواتنني هارش د افغانستان د امنیتي وضعیت په اړه د غونډې پر مهال پر افغانستان د پاکستاني پوځ وروستي هوايي او توغندیز بریدونه په کلکه غندلي، او هغه یې د ملکي وګړو پر وړاندې د ملګرو ملتونو له منشور سرغړونه بللې،.

هندي استازي ټینګار کړی، چې په دغو بریدونو کې نه یوازې عام وګړي زیانمن شوي، بلکې د افغانستان یو شمېر ورزشکاران او کرېکټ لوبغاړي هم د هدف لاندې راغلي چې دا ډول کړنې د نړیوالو قوانینو ښکاره سرغړونه ده.

هارش زیاته کړې، چې ملکي ژوند، د هېوادونو حاکمیت او د سرحدي ثبات ساتنه د ملګرو ملتونو د منشور بنسټیز اصول دي او باید ټول غړي یې احترام وکړي.

هغه همدارنګه ویلي، د پاکستان او افغانستان ترمنځ په داسې وخت کې لارې تړل شوي چې د میوو د حاصلاتو مهم فصل روان و، او دا بندیزونه افغان سوداګرو ته د میلیونونو ډالرو اقتصادي زیانونه رسوي.

د هند استازي ویلي، چې پاکستان اقتصادي فشار او سوداګري باید د سیاسي فشار د وسیلې په توګه و نه کارول شي.

پخوانۍ دیپلوماته اصیلا وردګ وايي چې نړیواله ټولنه باید د اندېښنو له څرګندولو هاخوا ولاړه شي او د افغانستان د ښځو او نجونو د حقونو د دفاع لپاره عملي، همغږي شوې او مؤثر اقدامات تر لاس لاندې ونیسي.

نوموړې ټینګار کوي چې بشري حقونه نه شي کېدای د سیاست له مخې مشروط، ځنډول شوي یا محدود شي، بلکې باید په ثابت او بې‌درېغه توګه خوندي او ملاتړ یې وشي.

د هغې په وینا، د افغان ښځو او نجونو پر وړاندې روان محدودیتونه او له بنسټه د حقونو سلبول د نړیوالې ټولنې د عاجل، ګډ او عمل‌محور دریځ غوښتنه کوي.

په کابل پوهنتون کې د یوې غونډې پرمهال دیني عالمانو پر افغان خاوره د بریدونو په ځواب کې جګړه فرض عین بللې ده.

دوی په یو ګډ پرېکړه لیک کې ویلي، چې د افغان خاورې او ارزښتونو څخه دفاع مقدس جهاد دی.

بل‌خوا عامو خلکو د علماو ددې پرېکړې د هرکلي ترڅنګ په هغه برخه نیوکه کړې، چې پاکستان کې یې جګړه حرامه بللې.

ځکه د دوی په باور نه ښايي، چې مونږ په نورو کړکېچونو کې خپلې دیني فتواوې دخیل کړو.

دا په داسې حال کې ده، چې په دې وروستیو کې د پاکستان له لوري پر افغان خاورې د بریدونو وروسته ګڼ شمېر هېوادوالو د د دغه هېواد یادې کړنې وغندلې او پر وړاندې یې د یو موټي کېدو غوښتنه کړې.

د پاکستان د پوځ مشر عاصم منیر د قومي علماوو کنفرانس کې ویلي، چې د پاکستان او ریاستِ طیبې تر منځ ژور تاریخي تړاو شته او د حرمین شریفین د ساتنې ځانګړی شرف الله تعالی پاکستان ته ورکړی دی.

عاصم منیر هند د ترهګرۍ د سرچینې په توګه یاد کړی او ویلي یې دي چې پاکستان دښمن په ښکاره میدان کې له منځه وړي.

نوموړي ویلي: «په اسلامي ریاست کې د جهاد اعلان او فتوا یوازې د پاکستان دولت صلاحیت دی.»

هغه له علماوو غوښتي، چې ملت متحد وساتي او د خلکو په لید کې پراخوالی رامنځته کړي.

د خیبر پښتونخوا د باجوړ ولسوالۍ د پولیسو مشر، وقاص رفیق، ویلي چې وسله‌والو یوه ورځ مخکې د دې ولسوالۍ د سالارزو د ملا سید سیمې دوه ځوانان تښتولي او وروسته یې وژلي دي.

د رفیق په وینا، وژل شوي کسان چې رشید او شاهد نومېدل، له پاکستاني امنیتي ځواکونو سره د اوبو په لېږد کې مرسته کوله.

پولیس چارواکي وايي، وسله‌والو دغه دواړه ځوانان له سیمې څخه بیولي او لږ وروسته یې جسدونه موندل شوي دي.

تر اوسه هېڅ ډلې د پېښې مسؤولیت نه‌دی منلی.

د صلاح‌الدین رباني په مشرۍ جمعیت اسلامي ګوند اعلان کړی چې د افغانستان د ژغورنې لپاره د ملي مقاومت شورا څخه یې خپل غړیتوب ویستلی دی.

یاد ګوند ویلي، چې دغه پرېکړه د شورا د وروستۍ غونډې او هغو ایتلافونو په غبرګون کې شوې چې جمعیت یې له ملي ګټو سره نه سمون خوړونکي بولي.

ګوند په خپله اعلامیه کې ویلي چې ملي مقاومت شورا د قانون حاکمیت او ډیموکراسۍ د بیا احیا لپاره جوړه شوې وه؛ خو د ځینو غړو ناسم چلند او د ناکامو تجربو تکرار یې د دوی لپاره د منلو وړ نه دی.

جمعیت ټینګار کړی چې په مناسب وخت کې به د افغانستان د روان ناورین د حل لپاره خپل تمرکز پر خپلواکې سیاسي مبارزې وکړي.

دغه اعلامیه یوه ورځ وروسته له هغې خپرېږي چې څو سیاسي ډلو د همغږۍ ګډه اعلامیه خپره کړه، چې د څارونکو له نظره یو غیر رسمي ایتلاف بلل کېږي.

د ایران د تسنیم خبري اژانس د راپور له مخې، د سپاه پاسداران د قرارګاه درې سرتیري د زاهدان لار، په پوله کې هغه وخت ووژل شول چې سرحدي ګزمې ته پر لار وو.

یاد اژانس وايي برید د «ترهګرو وسله‌والو» له لوري ترسره شوی او امنیتي ځواکونو د سیمې د پلټنو او د بریدګرو د لټون عملیات پیل کړي دي.

تر اوسه کومې وسله‌والې ډلې د دې برید مسؤلیت نه دی منلی.