د پخواني ولسمشر حامد کرزي د دفتر رییس، عبدالکریم خرم، ویلي چې د نوروز جشن د افغانستان د خلکو یو ښکلی او لرغونی فرهنګي میراث دی.
نوموړي ویلي چې دا جشن د څلورو مشخصو فصلونو د شتون له برکته نمانځل کېږي.
خرم ټولو افغانانو ته د نوي ۱۴۰۵ کال د رارسېدو مبارکي ورکړې او د بختور کیدو هیله یې څرګنده کړې.
د یادونې ده چې تېر کلونه د نوي کال لومړۍ ورځ مزار شریف کې د نوروز جنډې په پورته کولو او جشنونو سره نمانځل کېده؛ خو واک ته د طالبانو حکومت له رسېدو وروسته د دغې جنډې په پورته کولو هم بندیز لګېدلی دی.
د چین د بهرنیو چارو وزارت ویاند، لین جیان، د منځني ختیځ په وروستیو تاوتریخوالو اندېښنه ښودلې او ویلي یې دي چې زورزياتی هېڅکله د ستونزو د حل لار نه ده.
هغه ټینګار کړی چې روانې وسلهوالې نښتې یوازې کرکه او تاوتریخوالی زیاتوي.
لین جیان له ټولو ښکېلو خواوو غوښتي چې ژر تر ژره پوځي عملیات ودرول شي او د وضعیت د لا خرابېدو مخنیوی وشي.
نوموړي زیاته کړې چې چین به د سولې د ټینګښت لپاره خپلې هڅې جاري ساتي او غواړي په منځني ختیځ کې ژر تر ژره ثبات رامنځته شي.
د ایران د بهرنیو چارو وزیر، سید عباس عراقچي ویلي چې د هرمز تنګی نه دی تړل شوی او لا هم خلاص دی.
هغه ویلي: «موږ تنګی نه دی تړلی، لا هم خلاص دی.»
عراقچي د امریکا او اسراییل وروستیو بریدونو ته په اشارې سره ټینګار کړی چې ایران د موقتي اوربند غوښتنه نه کوي، بلکې د جګړې بشپړ، جامع او دوامداره پای غواړي.
د هغه په وینا، تهران د لنډمهالي اوربند غوښتنې رد کړې دي او هر ډول پرېکړه به د راتلونکو بریدونو د مخنیوي لپاره له تضمین او د تاوان له جبران سره تړلې وي.
د ایران د بهرنیو چارو وزیر ویلي چې څو هېوادونه د منځګړیتوب هڅه کوي او ایران له هر نوښت هرکلی کوي او چمتو دی وړاندیزونه وڅېړي، خو د هغه په وینا، امریکا تر اوسه د واقعي حل لپاره چمتووالی نه دی ښودلی.
نوموړي دغه جګړه پر ایران تحمیل شوې بللې او ویلي یې دي چې د بریدونو پر مهال تهران له امریکا سره په خبرو بوخت و.
هغه زیاته کړې چې د ایران غبرګون د ځان دفاع ده او تر هر وخت چې اړتیا وي به دوام وکړي.
د امریکا د خزانې وزارت ویلي چې د نړیوال انرژۍ بازار د فشار د کمولو لپاره یې د ایران د نفتو پر پلور ۳۰ ورځنی موقتي معافیت اعلان کړی دی.
د دې پرېکړې له مخې، هغه ایراني نفت او محصولات چې د مارچ له ۲۰ تر اپرېل ۱۹ پورې پر کښتیو بار شوي، کولای شي نړیوالو بازارونو ته وپلورل شي.
امریکايي چارواکو ویلي چې دا اقدام د سیمهییزو ترینګلتیاوو له امله د انرژۍ پر عرضې د فشار د کمولو لپاره شوی دی.
د امریکا د خزانې وزیر ټینګار کړی چې دا معافیت موقتي او محدود دی او یوازې هغه نفت پکې شامل دي چې مخکې له مخکې د لېږد په حال کې دي.
پاملرنه (CARE) موسسې خبرداری ورکړی چې د افغانستان په ختیځو سیمو کې د جګړو له زیاتېدو وروسته د بشري ناورین د پراخېدو خطر ډېر شوی او زرګونه کورنۍ له خپلو کورونو بېځایه شوې دي.
د دې موسسې په وینا، په څو ولایتونو کې خلک اغېزمن شوي او د راپورونو له مخې له نیمایي زیات تلفات ښځې او ماشومان دي.
د لومړنیو ارزونو له مخې، تر ۱۶۰ زره ډېر کسان بېځایه شوي او بېړنیو مرستو ته اړتیا لري، چې پکې خوراکي توکي، سرپناه، پاکې اوبه او روغتیايي خدمات شامل دي.
د پاملرنې د افغانستان مشر محمد اکمل شریف ویلي چې د ملکي وګړو وضعیت ډېر د اندېښنې وړ دی، ځکه ډېری کورنۍ له پخوا راهیسې له کړکېچونو سره مخ دي او اوس بیا کډه کېدو ته اړ شوي دي.
راپور همداراز وایي چې ښځې او نجونې تر ټولو زیات زیان ویني، ځکه بېځایه کېدل د هغوی لپاره خطرونه زیاتوي او روغتیايي او محافظتي خدمتونو ته لاسرسی محدودوي.
پاملرنه موسسې ټینګار کړی چې د ملکي وګړو د زیان د کمولو لپاره بېړنۍ بشري مرستې اړینې دي.
په ملګرو ملتونو کې د امریکا استازي مایک والتز ویلي چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ایران له حکومت سره په روان کړکېچ کې ټولې لارې په لاس کې لري، چې پکې د امریکايي ځواکونو ایران ته لېږل هم شامل دي.
مایک والتز له سياېناېن سره خبرو کې ویلي چې د واشنګټن غوره لاره لا هم دا ده چې د ایران اټومي تاسیسات د هوايي یا سمندري بریدونو له لارې کمزوري شي.
نوموړي زیاته کړې چې ټرمپ د جګړې اوسني خطرونه د دې احتمال له خطر سره پرتله کړي چې ایران اټومي وسلو ته لاسرسی ومومي.
د هغه په وینا، ټرمپ غواړي په نړۍ کې روانې جګړې پای ته ورسوي او له ایران سره شخړه یې داسې جګړه بللې چې ۴۷ کاله روانه ده.
والتز دغه راز ویلي چې ټرمپ تر دې مخکې له نظامي اقدامه د مخنیوي لپاره ډیپلوماسۍ ته هم وخت ورکړی و.
د طالبانو حکومت مرستیال ویاند حمدالله فطرت ویلي، چې د کونړ د کامدېش ولسوالۍ د باغچې په سیمه کې د کوچني اختر په لومړۍ ورځ د پاکستان د پوځي رژیم له لوري پر یوه ملکي موټر د هاوان ډزې شوې دي.
حمدالله فطرت پر خپله ایکسپاڼه لیکلي چې په دې پېښه کې یوه ډاکټره انزیره (سحر) له خپل څلور کلن زوی میهن سره یوځای سیند ته لوېدلې او وژل شوې ده.
نوموړي ویلي، چې د دوامداره ډزو له امله د وژل شویو جسدونه تر یو وخته پورې په سیمه کې پاتې وو، خو وروسته د سیمې د خلکو په هڅو له کماري ګل خوړ څخه خوندي ځای ته ولېږدول شول.
فطرت زیاتوي چې همداراز د کونړ د شلتن ولسوالۍ کې هم د ډزو له امله یو تن سلیمان د توران زوی سخت ټپي شوی دی.
د هندو د بهرنیو چارو وزارت ویاند، رندهیر جیسوال خبر ورکړی چې هندوستان کابل ته ۲.۵ ټنه بشري مرسته استولې ده.
هغه ویلي، چې دغه مرسته د عاجلو درملو، طبي توکو، کیټونو او اړینو تجهیزاتو څخه جوړه شوې ده.
د نوموړي په وینا، موخه یې د پاکستان د پوځي رژیم د وروستي هوايي برید ټپیانو ته د عاجلې طبي پاملرنې او ژر رغېدو مرسته کول دي.
جیسوال ټینګار کړی چې هندوستان د افغانستان د خلکو تر څنګ ولاړ دی او د بشري مرستو د وړاندې کولو بهیر به دوامداره وساتي.
د ایران د بهرنیو چارو وزیر سید عباس عراقچي د برېتانیا د بهرنیو چارو له وزیرې سره په ټلیفوني خبرو کې له دې هېواده غوښتي چې له امریکا او اسراییل سره په پوځي او رسنیزو برخو کې له هر ډول همکارۍ ډډه وکړي.
هغه همداراز ویلي چې برېتانیا باید ترهګریزو شبکو (امریکا او اسراییل) ته د فعالیت زمینه برابره نه کړي.
عراقچي د برېتانیا له لوري امریکا ته د پوځي اډو د ورکړې په اړه هم نیوکه کړې او ویلي چې دا کارونه به د ده په وینا د تجاوز په برخه کې ګډون وبلل شي او د دواړو هېوادونو په اړیکو کې به ثبت شي.
هغه زیاته کړې چې ایران د خپل حاکمیت او خپلواکۍ د دفاع حق لري.
نوموړي د هرمز تنګي د وضعیت په اړه هم ویلي چې د حالاتو د عادي کېدو یوازینۍ لاره د بریدونو درول دي او ټینګار یې کړی چې د جګړې درول باید له داسې ضمانتونو سره وي چې د ورته بریدونو د بیا تکرار مخه ونیول شي.
د ایران د نوي مذهبي مشر مجتبی خامنهيي په نوم یو ټیلیګرام چینل د هغه لهخوا منسوب یو پیغام خپور کړی چې پکې د ایران د اطلاعاتو د وزیر اسماعیل خطیب د وژل کېدو په اړه غبرګون ښودل شوی دی.
په دغه پیغام کې ویل شوي: «باید امنیت له کورنیو او بهرنیو دښمنانو واخیستل شي.»
دا پیغام په داسې حال کې خپرېږي، چې له هغه وروسته چې مجتبی خامنهيي د ایران د نوي مشر په توګه معرفي شوی، تر اوسه د هغه هېڅ رښتینی انځور یا ویډیو نه ده خپره شوې.
راپورونه وایي چې د نوموړي د عامه راڅرګندېدو په اړه لا هم ډېرې پوښتنې شته.