د شاوخوا ۴۹۰۰ مترو په لوړوالي د واخجیر په کوتل کې، افغانستان پای ته رسېږي او چین پیلېږي او د کال لږ تر لږه پنځه میاشتې دغه کوتل د واورې له امله بند وي.
د ۲۰۲۶ کال د اکتوبر په ۴مه نېټه، د طالبانو حکومت یو داسې سړک پرانیست چې د افغانستان او چین تر منځ پولې ته رسېږي خو د پولې په بل لوري کې د چین ګمرکي تاسیسات نشته او د چین د بهرنیو چارو وزارت هم د دې سړک د پرانیستل کېدو په اړه څه نه دي ویلي.
د طالبانو حکومت د کلیو بیارغونې او پراختیا وزارت وايي په بدخشان ولایت کې د واخان دهلیز له لارې تېرېدونکی سړک په دوو پړاوونو کې د ۳۶۵ میلیونه افغانیو (۵.۵ میلیونه ډالرو) په لګښت جوړ شوی دی.
اوس مهال، دا سړک یوې تړل شوې پولې ته رسېږي او هېڅ داسې نښه نه شته چې وښيي بیجینګ به کله دا پوله د سوداګریز تګ راتګ پر مخ پرانیزي.
د طالبانو حکومت د ټولګتو وزارت د سړکونو د ساتنې او څارنې مرستیال محمد اسماعیل غزنوي وايي د واخان سړک پروژه «د سوداګریزو لارو د تنوع او په پاکستاني سرحدي لارو باندې د تکیې د کمولو لپاره د دوی د حکومت د پلان یوه برخه ده.» هغه په دې لړ کې د افغان او پاکستاني ځواکونو ترمنځ هغو نښتو ته هم اشاره کړې چې سږکال روانې وې.
د غزنوي په خبره پر ایران د امریکا او اسراییلو جګړه هم په مستقیم ډول پر افغان سوداګرۍ اغېز کوي، له همدې امله د بدیلو لارو پرانیستل یو لومړیتوب ګرځېدلی دی.
د طالبانو حکومت دغه سړک د یو سوداګریز دهلیز د پیل ټکی ګڼي چې ښايي په راتلونکي کې د ریل پټلۍ په جوړېدو سره، افغانستان له چین سره د «یو کمربند – یوې لارې» له نوښت سره وتړي او د ټرانزیټي فیسونو له لارې عواید رامنځته کړي.
غزنوي دغه راز زیاتوي: «دې دهلیز ته باید یوازې د افغانستان او چین ترمنځ د یوې نښلوونکې لارې په توګه ونه کتل شي، بلکې دا یو ستراتیژیک دهلیز دی چې کولای شي د سویلي اسیا او مرکزي اسیا ترمنځ د یوې نښلوونکې کړۍ په توګه کار وکړي؛ دا به سیمه ییزه سوداګري او اقتصادي یووالی پیاوړی کړي او په سیمه کې به د امنیت، ثبات او پرمختګ په برخه کې مرسته وکړي.»
په داسې حال کې چې د طالبانو حکومت هیله لري د واخان دهلیز سړک به د سوداګرۍ نوې لارې پرانیزي او پر پاکستان به د دوی تکیه کمه کړي، خو بیجینګ لا هم په دې اړه محتاط دی.
