پاکستان کې د افغانستان وروستی سفیر نجیب الله علي خیل وایي، کله چې امریکا د ۲۰۲۰ کال اکتوبر میاشت کې د ختیځ ترکستان ډله د ترهګرو ډلو له لیسته ووېسته؛ نو دې چارې د چین امنیتي اندېښنې را وپارولې.
نوموړي له حماسه میډیا سره په خبرو کې ویلي، چې چین په دې اړه اندېښمن دی، چې دا چاره به د واخان له لارې د دغه هېواد تر سینګانګ ایالت ور ورسیږي.
دا په داسې حال کې ده چې د طالبانو حکومت وایي، واخان خوندي دی او اوس مهال هلته د دوی سرتېري مېشت دي.
که څه هم د حماس او اسرائیل ترمنځ په اوربند هوکړه شوې؛ خو د اسرائیل لومړی وزیر وایي، تر هغې به اوربند ته دوام ورنکړي تر څو ورسره حماس ډله د هغو ۳۳ بندیانو نوملړ شریک نه کړي چې را خوشې کېږي.
بنیامین نتنیاهو ویلي، اول باید په دې برخه کې ډاډ تر لاسه شي.
سره له دې چې د پنجشنبې شپه پر اوربند هوکړه وشوه، خو بیا هم اسرائیلو د غزې یو شمېر سیمې بمبار کړي.
له شاوخوا لس ورځو وروسته، د طالبانو حکومت د ریاست الوزراء پخواني سیاسي مرستیال مولوي کبیر د کډوالو چارو وزارت د سرپرست په توګه دنده پیل کړه.
د یاد وزارت د خبرپاڼې له مخې، مولوي کبیر نن رسما خپله کاري ورځ پیل کړه.
تر دې وړاندې داسې راپورونه خپاره شوي وو چې ګواکې مولوي کبیر د طالبانو حکومت د مشر شیخ هبتالله اخوندزاده پرېکړه نه مني او پر نوې دندې راضي نه دی.
د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزارت سیاسي مرستیال شېر محمد عباس ستانکزي ویلي، عصري زده کړې هم د دیني زده کړو په څېر مهمې دي او باید په دې برخه کې ټولې اسانتیاوې برابرې شي.
هغه ویلي، د پخوانیو نظامونو د ړنګېدو یو دلیل د مدرسې او ښوونځي ترمنځ واټن راوستل وو او اوس باید دا واټن ختم شي.
نوموړي تر دې وړاندې هم د زده کړو په برخه کې د طالبانو حکومت پر پالیسیو توندې نیوکې کړې؛ خو تر اوسه یې خبرو ته کوم ارزښت نه دی ورکړل شوی.
هلمند کې د یوې جهادي مدرسې زده کوونکي ځان وژنه کړې.
دا مدرسه د هلمند په لښکرګاه ښار کې موقیعت لري.
تر اوسه د پېښې انګېزه نه ده روښانه شوې.
د یادونې ده چې تر دې وړاندې په مدرسو کې له زده کوونکو سره زیات تاوتریخوالی شوی.
د تېر جمهوري حکومت لومړی مرستیال امرالله صالح وایي، د جمهوریت پر وړاندې دسیسه د جمهوریت وروستیو کې جوړه نه شوه؛ بلکې دا دسیسه څه باندې یوه لسیزه وړاندې جوړه شوې وه.
ښاغلي صالح پر خپله ایکسپاڼه لیکلي، ۲۰۱۳ کال دوحې ته دعوت شوی و او هلته کوربه هېواد ورته ویلي وو چې له طالبانو سره وګوري.
نوموړی زیاتوي، ده د کوربه هېواد دا غوښتنه په کلکه رد کړه او وروسته یې هملته د وخت ولسمشر حامد کرزی هم وپوهوو، چې د دغه پلان پر وړاندې ودریږي.
د صالح په خبره، که څه هم کرزي د طالبانو د دوحې دفتر په اړه غبرګون وښود؛ خو کومه پایله یې ورنه کړه.
نوموړی وایي، د یو سم پلان پر اساس د جمهوریت د نړېدو دا پلان شنډېدلای شو؛ خو د جمهوریت له لوري ورته منظم پلان ونه نیول شو.
د افغانستان د ملي امنیت پخوانی رییس ضیا سراج وايي، القاعده د طالبانو د مشرانو ترمنځ اختلافاتو ته په کتو د دغې ډلې د سقوط مخه نیولې ده.
ښاغلي سراج ویلي، چې د القاعدې د پخواني مشر اسامه بن لادن زوی شاید په کندهار یا پنجشیر کې وي.
ضیا سراج له یو شمېر خبریالانو سره په مرکه کې ویلي، چې د طالبانو د مشرتابه په کچه قومي او مذهبي اختلافات تر بل هر وخت زیات شوي، خو القاعده شبکې ددې وضعیت په اداره کولو کې مهم رول لوبولی دی.
سراج زیاته کړې، چې د طالبانو د مشرانو ترمنځ د واک د ویش پر سر ژور اختلافات موجود دي.
د هغه په خبره، اوس مهال القاعده ډلې ته د خپلو اهدافو د پوره کولو غوره فرصت برابر شوی دی او دا ډله اوس مهال افغانستان د خپل هغه مرکز په توګه استفاده کوي، له کوم ځای څخه چې خپلو جنګیالیو ته قومنده کوي.
د سراج په خبره، امریکا هم له دې خبرداری لري؛ خو تر هغې چې دا ډله واشنګټن ته ګواښ نه وي، نو ښايي کوم اقدام ونه کړي.
د طالبانو حکومت کابل کې د ۳۰ مسافر وړونکو موټرو پر فعالیت بندیز ولګوه.
د طالبانو حکومت د ټرانسپورټ او هوايي چلند وزارت پر خپله اېکسپاڼه لیکلي، چې د دغو موټرو پر فعالیت یې بندیز د تخنیکي ستونزو او د څوکیو زیاتوالي له کبله لګولی دی.
یاد وزارت زیاته کړې، چې دا پرېکړه یې د مسافرو د امنیت خوندیتوب او د لېږد رالېږد وسایلو د سټنډرډ کولو په موخه کړی دی.
د یادونې ده چې څه موده وړاندې د کابل ـ کندهار پر لویه لاره د دوو جلا ترافیکي پېښو له کبله ۵۰ تنه ووژل شول او شاوخوا ۸۰ نور ټپیان شول.
د ایران په پلازمینه تهران کې نن سهار په یوه برید کې د دغه هېواد د سترې محکمې دوه قاضیان وژل شوي او یو بل سخت ټپي شوی دی.
د ایران د عدلیې وزارت ویلي، چې دغه دوه قاضیان په یوه تروریستي برید کې ووژل شول.
یاد وزارت ویلي، چې لومړنیو څیړنو کې معلومه شوې چې یاد کس نه د هېواد په ستره محکمه کې دوسیه درلوده او نه هم د دې محکمې د څانګو مراجعه وه.
دوی زیاته کړې، چې د دغه تروریستي عمل څخه سمدستي وروسته، وسله وال کس هم ځان وژنه کړې.
تر اوسه ددغه برید مسولیت کومې ډلې نه دی منلی.
د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان وايي، له ولادیمیر پوتین سره یې په کتنه کې افغانستان کې د سولې پر ټینګښت خبرې کړې دي.
ایراني رسنیو ویلي، چې په دې لیدنه کې د منځني ختیځ او قفقاز پر مسائیلو هم بحثونه شوي دي.
دا لیدنه داسې مهال ترسره کېږي، چې په سیمه کې یو وار بیا د افغانستان په اړه بحثونه راپورته شوي.
تازه هند او پاکستان ویلي، چې دوی له کابل سره ښې اړیکې غواړي او دغه راز پاکستاني چارواکو له ازبکستاني چارواکو سره هم د افغانستان په اړه خبرې کړې.