د بلوچستان په بارکهان او خضدار ولسوالیو کې ناپېژاندو وسلهوالو پر یوه پولیس مرکز او ودانیز شرکت بریدونه کړي او شاوخوا ۱۰ کاریګر یې تښتولي دي.
پاکستانۍ رسنۍ خراسان ډایري راپور ورکړی، چې په بارکهان کې له برید وروسته څلور کاریګر او په بله جلا پېښه کې شپږ نور کسان له سیمې وړل شوي دي.
د راپور له مخې، تښتول شوي کسان د موسیخېل او سند اوسېدونکي دي.
تر اوسه کومې وسلهوالې ډلې د دغو پېښو مسوولیت نه دی منلی.
اکسیوس د امریکايي چارواکو په حواله راپور ورکړی چې روانې خبرې اترې د ایران لپاره وروستی چانس بلل کېږي، څو د ډونالډ ټرمپ له ادارې سره هوکړې ته ورسېږي؛ که نه نو امریکا به پراخ پوځي اقدام ته مخه کړي، چې کېدای شي د ایران ستر مشر علي خامنهای هم پکې په نښه شي.
راپور وایي، ټاکل شوې د خبرو نوی پړاو د پنجشنبې په ورځ په جېنوا کې ترسره شي.
یو لوړپوړي امریکايي چارواکي ویلي، که تهران په راتلونکو ۴۸ ساعتونو کې روښانه وړاندیز وړاندې کړي، واشنګټن چمتو دی خبرې بیا پیل کړي.
د راپور له مخې، امریکايي لوری د ایران د رسمي مسودې په تمه دی او دواړه خواوې ښايي د هر اړخیز اټومي تړون تر مخه پر یوې لنډمهالې هوکړې هم بحث وکړي.
د خیبرپښتونخوا اعلی وزیر سهیل اپریدي په تیرا دره کې د ملکي وګړو وروستۍ مرګژوبله وغندله او ویې ویل چې دغه پېښه د امنیتي ځواکونو د بېکفایتۍ او ناتوانۍ پایله ده.
هغه په خپله اعلامیه کې ویلي چې په دې پېښه کې څلور ملکي وګړي وژل شوي او پنځه نور ټپیان دي، او صوبايي حکومت به د قربانیانو له کورنیو سره مرسته وکړي.
بل لور ته پاکستان تحریک انصاف هم پېښه خواشینوونکې بللې او د شفافو پلټنو غوښتنه یې کړې ده.
ځایي سرچینو ویلي، په تیرا کې د هاوان مرمیو د لګېدو له امله ملکي کورونه زیانمن شوي او د پېښې پر ضد اوسېدونکو لاریون کړی دی.
نیویارک ټایمز وایي، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ خپلو سلاکارانو ته ویلي، که له ایران سره راتلونکې خبرې یا یو محدود لومړنی برید ونه شي کولای تهران د واشنګټن غوښتنو منلو ته اړ کړي، نو په راتلونکو میاشتو کې به د پراخ پوځي اقدام او حتی د ایران د رهبرۍ د بدلون سناریو هم و ارزوي.
د راپور پر بنسټ، ټاکل شوې د امریکا او ایران د مذاکره کوونکو پلاوي د پنجشنبې په ورځ په ژنو کې سره وویني؛ هغه ناسته چې د پوځي شخړې د مخنیوي لپاره وروستۍ موقع بلل شوې ده.
هممهاله ټرمپ د خبرو د احتمالي ناکامۍ په صورت کې بېلابېل سناریوګانې ارزوي.
د هغه سلاکارانو ویلي، ټرمپ په نږدې ورځو کې د هدفمند برید ترسره کولو ته لېوالتیا ښودلې، څو د ایران مشرانو ته دا پیغام ورسوي چې باید د اټومي وسلې د جوړولو له وړتیا تېر شي، خو تر اوسه وروستۍ پرېکړه نه ده شوې.
په احتمالي اهدافو کې د سپاه پاسداران مرکزي قومندانۍ، اټومي تاسیسات او د بالستیک توغندیو پروګرام یاد شوي دي.
راپور زیاتوي چې ټرمپ د روان کال دننه د داسې پراخ برید امکان هم رد کړی نه دی چې هدف یې د ایران د ستر مشر علي خامنهای لرې کول وي.
د راپورونو له مخې، ایران او روسیې یو پټ پوځي تړون کړی دی چې ارزښت یې ۵۰۰ میلیونه یورو اټکل کېږي.
د دې تړون له مخې، ایران ته ۵۰۰ د Verba نومي د لاس پر ضد هوايي توغندي سیستمونه (MANPADS) او ۲۵۰۰ توغندي ورکول کیږي.
دغه سیسټمونه د ټیټ الوتونکو الوتکو او ډرونونو په وړاندې مؤثر دي او د معلوماتو له مخې، تحویلي یې د ۲۰۲۷ تر ۲۰۲۹ کال پورې پلان شوې، خو امکان لري چې ځینې برخه یې مخکې هم واستول شي.
لیکوال او سیاسي شنونکي احمد شاه ساحل د پاکستان وروستي بریدونه د افغانستان پر خلکو او ملي هویت مستقیم برید بللی او ټینګار یې کړی چې د دې مسئلې په اړه باید “روښانه او بېابهامه دریځ” ونیول شي.
نوموړي ویلي چې د پاکستان له لوري پوځي اقدامات یوازې د یوې محدودې کړۍ کار نه دی، بلکې دا د ټول پاکستان له سیاستونو سره تړاو لري، او باید د افغانانو د یووالي لپاره حقیقتونه په ښکاره ډول بیان شي.
ساحل ټینګار کړی چې د پاکستان بریدونه د افغان ولس پر عزت، تاریخ او غرور برید دی او خبرداری یې ورکړی چې که دا ډول اقدامات بې ځوابه پاتې شي، راتلونکې کې به نور هم تکرار شي.
هغه له سیاسي او ټولنیزو فعالانو غوښتي چې د پاکستان پر وړاندې د افغانانو د یووالي لپاره واضح او صریح دریځ خپل کړي او د موضوع په اړه له مبهمو تعبیرونو ډډه وکړي.
نوموړي زیاته کړې چې د افغانانو او پاکستان ترمنځ شخړه باید جدي وبلل شي او د خلکو احساسات باید عادي یا کم ارزښته ونه ګڼل شي.
د پاکستان ولسمشر آصف علي زرداري ویلي چې هېواد یې د پولې هاخوا د ترهګرۍ پر وړاندې د اقدام حق لري او ټینګار یې کړی چې که په پاکستان کې تاوتریخوالی دوام وکړي، نو مسؤل کسان به تعقیب او حساب ورسره وشي.
د پاکستان د ولسمشرۍ له لوري په خپره شوې اعلامیه کې راغلي چې اسلاماباد د خپلو وګړو د خوندیتوب لپاره اقدامات مشروع بولي او دا یې د دولت اساسي مسؤلیت یاد کړی دی.
زرداري د افغانستان وضعیت ته په اشارې سره ویلي چې د دوحې تړون له ژمنو سره سره لا هم داسې اندېښنې شته چې د افغانستان خاوره د نورو هېوادونو پر ضد کارېدلی شي.
هغه د ملګرو ملتوتو د څار راپور ته په اشارې ویلي چې په افغانستان کې د بېلابېلو وسلهوالو ډلو د حضور یادونه شوې او ګواکې ځینې یې د پاکستان پر ضد فعالیتونه تنظیموي.
نوموړي ویلي چې هېواد یې د سیمې له هېوادونو سره د سولې او همکارۍ غوښتونکی دی، خو زیاته کړې یې ده چې د پاکستان د خلکو امنیت «بنسټیز او نه معامله کېدونکی اصل» دی.
د هند د بهرنیو چارو وزارت په یوه اعلامیه کې ویلي چې هند د پاکستان هغه هوايي بریدونه په کلکه غندي چې د افغانستان په خاوره کې ترسره شوي او له امله یې ملکي وګړو، په ځانګړي ډول ښځو او ماشومانو ته مرګ ژوبله اوښتې ده.
اعلامیه زیاتوي چې دغه بریدونه د روژې مبارکې میاشتې په جریان کې ترسره شوي چې دا کار یې لا ډېر خواشینوونکی بللی دی.
اعلامیې کې ویل شوي، پاکستان یو ځل بیا هڅه کوي چې خپلې کورنۍ ناکامۍ بهر ته منتقلې کړي او د سیمې امنیت خراب کړي.
اعلامیه کې ټینګار شوی چې هند د افغانستان د ملي حاکمیت، ځمکنۍ بشپړتیا او خپلواکۍ ملاتړ کوي او دا دریځ به دوام ولري.
هند ټینګار کړی چې د افغانستان پر خاوره هر ډول پوځي برید د نړیوالو اصولو خلاف دی او باید پای ته ورسېږي.
د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر، منظور پښتین د رمضان په مبارکه میاشت کې د پاکستاني پوځ وروستي عملیات او بریدونه غندلي او هغه یې د «پنجاب استعماري پالیسیو» دوام بللی.
پښتین ویلي، چې پاکستاني پوځ په تیراه کې پنځه بېګناه پښتانه وژلي او پنځه نور یې ټپیان کړي دي.
د هغه په وینا، د دې پېښې پر ضد د احتجاج پر مهال هم پر لاریون کوونکو برید شوی او یو شمېر کسان ټپیان شوي دي.
نوموړي همداراز ادعا کړې چې پاکستاني ځواکونو د شپې د ننګرهار ولایت په بهسودو ولسوالۍ کې ۱۷ ملکي وګړي، چې ښځې او ماشومان هم پکې شامل وو، وژلي دي.
هغه دا پېښې د نړیوالو قوانینو ښکاره سرغړونه او ترهګریز عمل بللی دی.
پښتین زیاته کړې، چې په شمالي او جنوبي وزیرستان، لکي مروت، باجوړ او نورو پښتني سیمو کې هم په وروستیو نښتو کې ملکي وګړو ته مرګژوبله اوښتې ده.
هغه ټینګار کړی چې د پښتنو پر ضد روان تاوتریخوالی د استعماري سیاستونو دوام دی او ویلي یې دي چې غورځنګ به یې په هر ډول شرایطو کې د دې ظلمونو پر ضد غږ پورته کوي او د خپل ولس ترڅنګ به ولاړ وي.
د افغانستان د سولې لپاره د امریکا پخواني ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد پر افغانستان د پاکستان وروستي هوايي بریدونه په کلکو ټکو غندلي او ویلي چې دغه بریدونه د ملکي وګړو د مرګژوبلې سبب شوي دي.
نوموړي ویلي، د باور وړ سرچینو له مخې د پاکستان په هوايي بریدونو کې ګڼ شمېر بېګناه ښځې، ماشومان او سپینږیري وژل شوي او ټپیان شوي دي، چې دا یو خواشینوونکی او د غندنې وړ اقدام دی.
خلیلزاد د دغو بریدونو اصلي لامل د پاکستان کلونه ناسنجول شوې پالیسۍ بللې او زیاته کړې چې ناسم سیاسي تصمیمونه، ناکامې ستراتیژۍ او کمزورې حکومتولي پاکستان دې حالت ته رسولی دی.
هغه ټینګار کړی چې د لږکیو ځپل، د ټاکنو د پایلو پرلهپسې سبوتاژ او د پوځ بیا بیا واک ته رسېدل د پاکستان ستونزې ژورې کړې دي.
د امریکا دغه پخواني استازي زیاته کړې، چې دا وضعیت نه یوازې د پاکستان د خلکو لپاره تراژیدي ده، بلکې د ګاونډیو هېوادونو، په ځانګړي ډول د افغانستان لپاره هم ستره ستونزه ده.
خلیلزاد ویلي، افغانانو خپل اوږد جګړهییز وضعیت پای ته رسولی، خو اوس د ګاونډي هېواد د بحرانونو اغېزې تجربه کوي.
نوموړي د پاکستان پر واکمنو غږ کړی چې خپلې پالیسۍ بدلې کړي او پر افغانستان د فشار پر ځای د سولې او ثبات لاره خپله کړي.