باوري سرچینې وایي، چې د دوحې فورم ۲۲ناسته کې به د افغانستان په اړه هم بحث وشي.
د سرچینې د معلوماتو له مخې، په دغه ناسته کې به د یوناما مشره روزا اتونبایوا او د افغان ښځو د حقونو لپاره د امریکا ځانګړې استازې رینا امیري خبرې وکړي.
ویل کېږي چې د پخواني حکومت چارواکي هم ښایي د دغې ناستې ګډونوال وي.
د یادونې ده چې د یادې ناستې موخه نړیواله سوله، لوږې سره مبارزه، د غزې او منځني ختیځ وروستۍ جګړې او نور موضوعات ښودل شوي.
نیویارک ټایمز راپور ورکړی، چې د فاطمیونو په شمول د ایران ځینې ډلې دمشق ته رسېدلې دي.
د سرچینې د معلوماتو له مخې، دا ډلې دمشق او لاذقیه کې ځای پر ځای شوي دي.
ټولنیزو رسنیو کې هم په ځینو ویډیوګانو کې لیدل شوي، چې فاطمیون دمشق ته نږدې په نظامي یونیفورم کې ګرځي.
دا په داسې حال کې ده، چې اوس مهال هلته د سوریې مخالفو وسله والو په حمص ښار هم خپلو بریدونو ته زور ورکړی دی.
د متحدې جبهې مشر جنرال سمیع سادات ویلي، چې افغانستان کې د طبي انستیتوتونو په تړلو سخت خواشینی دی او طالبان اوس مهال د خپلو افراطي فکرونو له کبله په ټول افغانستان کې د ښځو پر وړاندې ښوونیز مراکز، ښوونځي، پوهنتونونه او طبي انستیتوتونه تړلي دي.
د هغه په خبره، دا چاره له اسلام سره هیڅ تړاو نه لري او دا د دوی خپل فکر دی.
نوموړي ډاډ ورکړی، چې د حساب ورځ را روانه ده او یو وار بیا به ټولې افغانې خویندې خپلو زدکړو ته دوام ورکړي.
دی وايي، د افغانستان د ازادۍ په برخه کې یې زیات پرمختګ کړی او لاهم کار کوي.
سادات زیاتوي ډاډه دی، چې خپلو موخو ته به رسېږي او افغانستان به ازادوي.
سره له دې، چې له سوریې څخه د بشارالاسد د تللو راپورونه خپاره شوي؛ خو تازه وال سټریټ ژورنال د سوریې د امنیتي سرچینو په حواله لیکلي، چې نوموړی لاهم په خپل هېواد کې دی.
د سرچینو د معلوماتو له مخې، بشارلاسد تېره اوونۍ خپله مېرمن، زامن او ورونه له هېواد اېستلي وو.
د معلوماتو پر اساس، د هغه مېرمن او زامن روسیې او ورونه یې عربي متحده اماراتو ته تللي.
تېره شپه داسې راپورونه خپاره شول، چې ګواکې بشارالاسد خپل هېواد پریښی دی.
سوریه کې جنګېدونکې ډلې تحریر الشام اعلان کړی، چې هڅه کوي د سوریې حکومت د هوايي بمباریو د کنټرول لپاره د دغه هېواد پر هوايي ډګرونو ولکه ټینګه کړي.
اوس مهال په حومه، حما او حمص کې سختې جګړې روانې دي.
تحریر الشام دغه راز ویلي، چې له اردن سره پر پوله یې امنیت ټینګ کړی او له یاد هېواد سره د امنیتي اندېښنو په اړه همغږي لري.
د تېر جمهوري حکومت د بهرنیو چارو سرپرست وزیر حنیف اتمر وایي، د طالبانو مشر شیخ هبتالله اخوندزاده غواړي په هېواد کې ټولې خیریه موسسې وتړي.
د هغه په خبره، دا معلومات رسمي او غیر رسمي سرچینو ورکړي.
نوموړي دا یو خواشینونکی خبر بللی.
اتمر زیاتوي، که دا خبر ریښتیا وي؛ نو افغانستان کې به میلیونه خلک له لوږې سره مخ شي.
د هغه په خبره، د ملګرو ملتونو امنیت شورا باید د افغانانو د ژوند خوندیتوب لپاره اقدام وکړي.
د طالبانو حکومت تر دې وړاندې هم د ځینو مؤسسو فعالیتونه تړلي وو؛ خو په دې اړه یې تر اوسه څه نه دي ویلي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د ناروې هېواد له لوري له طالبانو سره د دیپلوماتیکو اړیکو د کچې راټیټولو په اړه خواشیني څرګنده کړې.
د یاد وزارت ویاند عبدالقهار بلخي ویلي، هیله لري چې هېوادونه سیاسي تعامل د طالبانو په کورنیو چارو پورې ونه تړي.
عبدالقهار بلخي پر خپله ایکس پاڼه لیکلي، د دواړو لوریو ترمنځ متقابل احترام دیپلوماتیکه ښکېلتیا لا اغېزناکه کوي.
نوموړی زیاتوي قونسلي خدماتو ته لاسرسی د هر وګړي بنسټيز حق دی او دوی ټول لوري هڅوي چې دې برخې ته لومړیتوب ورکړي.
دا په داسې حال کې ده چې نن د ناروې د بهرنيو چارو وزير د طالبانو لخوا د نجونو پر طبي زده کړو د بنديز اعلان ته په غبرګون کې ويلي، له افغان مېرمنو سره د طالبانو د بد چلند له وجې يې هېواد حاضر نه دی په اوسلو کې د دوی استازی د سفير په توګه ومني.
کندهار کې د طالبانو له کابینې سره د یادې ډلې د مشر له غونډې وروسته، نوموړي یو لړ بدلونونه راوستي.
طالبانو ته نږدې سرچینې وايي، چې ندا محمد ندیم له دندې ګوښه او د ۳۱۳ مرکزي قومنداني قومندان ټاکل شوی دی.
په همدې حال کې د نیمروز لپاره د طالبانو پخوانی والي محمد قاسم خالد د لوړو زدکړو د سرپرست په تووګه ټاکل شوی.
په ورته وخت کې د ولایتونو په کچه هم یو شمېر بدلونونه راغلي دي.
تر دې وړاندې داسې ویل کېدل، چې ندامحمد ندیم به د امربالمعروف وزارت د سرپرست په توګه وټاکل شي.
ټاکل شوې چې سبا په قطر کې د دوحې فورم۲۲مه ناسته پیل شي.
په دغه ناسته کې د نړۍ بېلابېل دیپلوماتان او چارواکي ګډون کوي.
سره له دې چې تر اوسه یې زیاته اجنډا نه ده مشخصه شوې؛ خو ښایي د افغانستان موضوعات هم د دغې ناستې د اجنډا مهمه برخه وي.
تر دې وړاندې د دوحې فورم په ۲۱مه ناسته کې د طالبانو استازي هم برخه اخیستې وه.
لیکوال: احسان الله درمل
دا دليل چې ښځه بايد ځکه تعليم وکړي، چې که ښځينه ډاکټره نه وي، ښځې به نارينه ډاکټر ته بيايو، سم نه راښکاري. مطلب يې دا دی چې اصولن ښځې د تعليم حق نه لري، خو د يو لوی مصلحت له مخې بايد اجازه ورکړو. نجونې چې تعليم کوي ټولې يې طب نه لولي او چې طب هم لولي ټولې يې نسايي ولادي ته نه ځي. همدارنگه نسايي ولادي برخه د يوه سيسټم د ناروغيو او ستونزو د معالجې طبابت دی چې آن په افغانستان کې نارينه ډاکټرانو تخصص په کې کړی دی. ډېرې ښځینه ډاکټرانې شته، چې نور تخصصونه لري. ډاکټري گروپي کار دی، که يوه ښځه د ښځينه ډاکټرې لخوا هم عملیاتېږي، په عمالياتخانه کې نور پرسونل معمولاً ښځينه نه وي. اناستيزيلوگ، نرسان، تخنيکي کارمندان او نور. زموږ د داخله تخصص په مهال زموږ دوې ټرينرانې ښځې وې او په نسايي ولادي وارډ کې څو نارينه ټرينرانو ځوانو نجونو ډاکټرانو ته د نسايي ولادي په تخصص پروگرام کې ټريننگ ورکاوه.
د نجونو تعلیم يوازې په دې دليل مهم نه دی، چې دا به سبا خامخا نسايي ولادي ډاکټره کېږي او زما د ښځې او لور حيا و عزت ورسره غوټه دی، بلکې تعليم او پوهه ذاتاً مهم او حياتي ارزښتونه دي. که څنگزنې کلتوري گټې لري، نور علی نور. خو څنگزنې گټې بايد دومره لويې نه کړو چې د يوه ارزښت ذاتي جوهر او غرض رانه هېر کړي.
ناروغان استثنايي انسانان دي چې طبي پرسونل ورسره موقتاً ځينې ټولنيز قراردادونه تعطيلوي او نوي قراردادونه ورسره کوي. يو هغه قرارداد چې د ناروغ او طبي پرسونل ترمنځ په موقت ډول فسخه کېږي، ټولنيز او کلتوري قرارداد دی. ډاکټر ته ناروغ د خپلې ناروغۍ په اړه هر څه ويلای شي او ډاکټر هم د هغه بدن معاينه کولای شي. په روغتونونو کې ښځینه پرسونل ممکن د نارينه ناروغانو خدمت وکړي او نارينه پرسونل د ښځينه وو. ډاکټران د خپل مسلکي او اخلاقي مکلفيت له مخې پوهېږي چې د ناروغۍ په مخصوص زماني واټن کې له ناروغ سره يوازي مسلکي چلند کوي. مسلکي چلند مانا يوازې د ناروغ د فزيکي او رواني روغتيا لپاره هڅې او د هغه انساني کرامت ته جدي پاملرنه. ډاکټر که له خپل مسلکي صلاحيته ناوړه استفاده کوي مجرم دی او په ځينو حالتونو کې ترې د طبابت سند او د کار جواز بېرته اخيستل کېدای شي. له دې خبرو مې موخه دا ده چې د ډاکټرانو د مسلکي کار ساحه اصولن د ناروغ لپاره مصئونترينه ساحه ده. که څوک واقعاً ډاکټر وي ناروغ ورته صرف ناروغ دی، چې بېرته بايد روغ شي. ځکه خو د نجونو تعلیم د ښځو له حيا او عفت سره تړل سم تصور نه دی. د عزت او انساني کرامت مصئونيت په دې پورې غوټه دی چې څوک د خپل مسلک اقدارو ته څومره وفادار دی. دغه وفاداري او اخلاقي مکلفيت که تعطيل شي، نو يوازې روغتونونه نه، بلکې هیڅ ځای مصئون نه دی. آن مقدس ځايونه. موږ په زړونو کې هر يو خپل ځان پېژنو. پوهېږو چې د رحمان بابا په قول په حرم کې هم ښکار کوو، ځکه خو مو تصور دا دی چې مصئون ځای نشته او چې نشته نو بايد د مصئونيت لپاره غيرعلمي او غيرمنطقي لارې ولټوو.
تعليم د نجونو حق دی. جينۍ او هلک دواړه انسانان دي. يو چې اوبو، خوړو او اکسيجن ته اړتيا لري، بل يې هم لري. يو ته چې د خپل ظرفيت د لوړولو فرصت ورکول کېږي، بل ولې ترې محروم شي؟ نجونې حق لري چې زدکړې وکړي او له خپل ذوق و شوق سره سم مسلک انتخاب کړي. نه د ښځينه ډاکټرانو ډېرېدل په ټولنه کې د عفت گراف لوړوي او نه يې کمېدل د دې گراف له نزول سره کومه منطقي رابطه لري. نجونې که له زدکړو محرومې وي، نسلونه تباه کېږي، وطن له پرمختگه پاتې کېږي او په نړۍ کې د يوه ملت حيا او عفت له خاورو سره خاورې کېږي. د نجونو تعلیم د څو ميليونه ماشوم زېږوونکيو ميندو د حيا او عزت لپاره نه، بلکې د يوه عظيم او تاريخي ملت د برم او عزت لپاره وغواړئ!
بده يې مه گڼئ خو دا هم راته د ښځې توهین ښکاري چې نقش يې يوازې د نسايي ولادي تر ډاکټرې را محدود کړو او هغه هم په دې دليل چې په روغتون کې د يوه بريتور ناموس وساتل شي.