لیکواله: مېشل نیازۍ
د پښتنو پر بنسټ د سوېس د حکومت د ایستلو پرېکړه: یو خطرناک او غیرقانوني اقدام
د سوېس د فدرالي حکومت لخوا دا وروستی وړاندیز چې غواړي افغان پښتانه مهاجر د هغوی د قومیت پر بنسټ افغانستان ته وشړي، نه یوازې یو خطرناک اقدام دی، بلکې د نړیوالو قوانینو ښکاره سرغړونه هم ده. د “Neue Zürcher Zeitung (NZZ)” راپورونه ښيي چې د سوېس چارواکو د آلمان د بریدونو وروسته، داسې یو پلان تر غور لاندې نیولی چې له مخې یې غواړي پښتانه مهاجر، یعنې هغه افغانان چې د پښتون قوم سره تړاو لري، بېرته طالبانو ته وسپاري.
دا پریکړه د انسان حقونو، د مهاجرت نړیوالو تړونونو او د ژغورنې د نړیوال سیستم ضد ده. د 1951 کډوالو تړون او د هغه 1967 پروتوکول، چې سوېس هم ورته ژمن دی، واضحه وایي چې هېڅوک باید هغه هېواد ته ونه لېږل شي چیرته چې د هغوی ژوند، ازادي یا عزت له خطر سره مخ وي — که دا خطر د قوم، مذهب، سیاسي نظریې یا ټولنیز هویت له امله وي.
پښتون معنا د طالبانو پلوي نه لري
د دې تصور خپرول چې هر پښتون د طالبانو ملاتړی دی، نه یوازې بې بنسټه تور دی، بلکې له پښتني ولس سره د یو لوی ناانصافي برابره ده. زرګونه پښتانه نارینه او ښځې د طالبانو له ظلم، تهدید او وژنو تښتېدلي. ډېر پښتانه ژورنالېستان، ښوونکي، مدني فعالان او د پخواني دولت کارکوونکي طالبان د خپلو دښمنانو په توګه پېژني. اوس هغوی ته دا ویل چې “تاسو ځکه واپس ځئ چې پښتانه یاست” یو ډول ظالمانه سزا ده، چې یوازې د هغوی د قومیت له امله ورکول کېږي.
د غیرقانوني شړلو ضد نړیوال قوانین
د UNHCR او ګڼو نړیوالو محکمو پرېکړې دا تصدیقوي چې افغانستان — په ځانګړې توګه د طالبانو تر ولکې لاندې سیمه — د اجباري ایستنې لپاره مناسب نه دی. د non-refoulement اصل، چې د نړیوالو قوانینو برخه ده، وایي چې هېڅ دولت نه شي کولای یو انسان هغه ځای ته واستوي چې هلته یې ژوند یا ازادي له خطر سره مخ وي.
د بشري حقونو نړیوال میثاق (ICCPR) هم د هر ډول قومي تبعیض، جبري شړلو، او شکنجې پر ضد صریحاً بندیز لګوي. د پښتنو د شړلو دا پلان د همدغو ټولو قوانینو ښکاره سرغړونه ده.
یو خطرناک نړیوال مثال
که چېرې سوېس د قوم پر بنسټ د مهاجرو شړلو دا پلان عملي کړي، نو دا به نورو اروپايي هېوادونو ته هم دا پیغام ورکړي چې هغوی هم کولی شي انسانان د قوم، ژبې یا رنګ له مخې طبقه بندي او شړي. دا یو شاتګ دی، چې د دویمې نړیوالې جګړې نه وروسته د جوړ شوي نړیوال نظم بنیادي اصول له منځه وړي.
پایله: باید دا پلان ودرول شي
موږ د بشري حقونو سازمانونو، د اروپایي اتحادیې، د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې (UNHCR) او د سوېس د فدرالي ادارو څخه دا غوښتنه کوو چې دا غیرقانوني، تبعیضي او خطرناک پلان بنده کړي. باید هر افغان، که هغه پښتون وي که غیر پښتون، د خپل انفرادي وضعیت له مخې قضاوت شي نه د خپل قوم له مخې.
پښتانه د طالبانو نماینده نه دي، بلکې ډېر یې د همدې رژیم قربانیان دي. هغوی شړل نه، بلکې ساتنه او عدالت غواړي.
یادونه: حماسه میډیا د یوې بې پرې رسنۍ په توګه د ټولو سیاستوالو ، لیکوالو او نظر خاوندانو لیکنو او نظریاتو ته درناوی لري، دا لیکنه د حماسه میډیا نظر نه څرګندوي بلکې د لیکوال نظر دی او مونږ یې کټ مټ دلته خپروو.
