د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان د مجتبی خامنه‌يي د دغه هېواد د نوي مذهبي مشر په توګه د ټاکل کېدو هرکلی کړی او هغه ته یې مبارکي ویلې ده.

پزشکیان په خپل پیغام کې ویلي چې د مجتبی خامنه‌يي ټاکل کېدل د ایران د خلکو لپاره د ځواک او وقار د نوې مرحلې پیل ګڼل کېږي.

د هغه په وینا، دا پرېکړه د مشرتابه د خبرګانو شورا د اکثریت رایو پر بنسټ شوې ده.

د ایران ولسمشر زیاته کړې چې دا ټاکنه د ملي یووالي د پیاوړتیا نښه ده او کولای شي هېواد د بهرنیو فشارونو او ستونزو پر وړاندې لا پیاوړی کړي.

نوموړي ټینګار کړی چې د ایران راتلونکی به د یووالي، همغږۍ او ګډ کار له لارې خوندي او باثباته پاتې شي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ایران د نوي مذهبي مشر د ټاکل کېدو په اړه لنډ غبرګون ښودلی او ویلي یې دي: «و به ګورو چې څه پېښېږي.»

دا څرګندونې وروسته له هغې وشوې چې مجتبی خامنه‌يي د ایران د مذهبي مشر په توګه وټاکل شو.

نوموړی د پخواني مذهبي مشر علي خامنه‌يي زوی دی او راپورونه وایي چې د ایران د مشرتابه شورا د غړو د اکثریت رایو په ترلاسه کولو سره دې مقام ته رسېدلی دی.

د ایران د سیاسي بدلونونو دا پړاو د نړیوالو له نږدې څار لاندې دی او ګڼ هېوادونه د تهران د نوي مشرتابه د تګلارو او راتلونکو پرېکړو په اړه د وضعیت ارزونه کوي.

ایراني دولتي رسنیو راپور ورکړی چې مجتبی خامنه‌يي د خپل پلار علي خامنه‌يي له وژل کېدو وروسته د ایران د اسلامي جمهوریت د نوي مذهبي مشر په توګه ټاکل شوی دی.
د نوموړي د ټاکل کېدو په اړه له څو ورځو راهیسې اوازې روانې وې؛ خو دا پرېکړه د مارچ پر اتمه په رسمي ډول اعلان شوه.

د علي خامنه‌يي تر وژل کېدو وروسته د ایران د راتلونکي مشرتابه په اړه بېلابېل اټکلونه کېدل.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ هم مخکې ویلي وو چې مجتبی خامنه‌يي د خپل پلار د ځایناستۍ له مهمو نوماندانو څخه ګڼل کېږي، خو هغه د داسې احتمالي ټاکنې مخالفت څرګند کړی و.

پټه او مرموزه څېره

مجتبی خامنه‌يي د ایران په سیاسي او مذهبي جوړښت کې له هغو څېرو څخه ګڼل کېږي چې ډېر وخت د عامو خلکو له سترګو پټې پاتې شوې دي.
هغه نه کومه لوړه حکومتي دنده لرلې او نه هم د رسنیو له لارې ډېر څرګند شوی دی.
سره له دې، د کلونو راهیسې داسې اوازې شته چې د نظام دننه د پریکړو پر بهیر اغېز لري.

هغه د ۱۹۶۹ کال د سپټمبر پر ۸مه په مشهد کې زېږېدلی او د علي خامنه‌يي دویم زوی دی.
مجتبی خپلې زده کړې په تهران کې پیل کړې او وروسته یې د دیني علومو لپاره قم ته مخه کړه.

د واکمنې کورنۍ غړی

مجتبی د یوې اغېزناکې مذهبي او سیاسي کورنۍ غړی بلل کېږي.
هغه د محافظه کاره سیاستوال غلام علي حداد عادل له لور سره واده کړی دی، چې دا اړیکه د ایران په سیاسي کړیو کې د هغه نفوذ نور هم زیاتوي.

سره له دې، ځینې شنونکي وایي چې د هغه ټاکل کېدل د ایران د سیاسي نظام له اصولو سره بحثونه راپورته کوي، ځکه د اسلامي جمهوریت د مشرتابه د ټاکنې اصل د مذهبي مقام او سیاسي وړتیا پر بنسټ ولاړ بلل کېږي، نه د کورنۍ میراث.

د جګړې د نسل استازی

مجتبی خامنه‌يي د هغو کسانو له ډلې څخه دی چې د ایران او عراق جګړه (۱۹۸۰–۱۹۸۸) د نسل تجربه لري.
راپورونه وایي چې هغه د ځوانۍ پر مهال د لنډ وخت لپاره په جګړه کې برخه اخیستې وه او د بسیج ځواکونو له لیکو سره یې تړاو درلود.

دغه تجربه د ایران د انقلابي نسل لپاره مهمه بلل کېږي او د نظام په امنیتي او سیاسي جوړښت کې یې اغېز درلود.

احتمالي ننګونې

شنونکي باور لري چې که مجتبی خامنه‌يي د ایران د مشرتابه دنده پر غاړه واخلي، له ګڼو ننګونو سره به مخ شي.
د نظام د بقا ساتل، اقتصادي او سیاسي ستونزې اداره کول او د خلکو باور ترلاسه کول د هغه مهمې ازموینې ګڼل کېږي.

په عین حال کې، ځینې نړیوال چارواکي خبرداری ورکوي چې د ایران د مشرتابه هر نوی بدلون به د سیمه ییزو سیاسي او امنیتي فشارونو تر اغېز لاندې وي.

د ۲۰۲۶ کال د شل‌اووریز کرېکټ نړۍوال جام پایلوبه د د هند ملي کرېکټ لوبډلې په بریا پای ته ورسېده.

په وروستۍ سیالۍ کې چې د یکشنبې په ورځ د د نیوزیلنډ ملي کرېکټ لوبډلې پر وړاندې ترسره شوه، هندۍ لوبډلې د پیاوړې توپ‌وهنې په مټ سیالې لوبډلې ته د ۲۵۶ منډو ستر هدف وټاکه.

نیوزیلنډ که څه هم د لوبې پچه ګټلې وه او لومړی یې د توپ‌اچونې پرېکړه کړې وه؛ خو د ټاکل شوي هدف په پوره کولو کې پاتې راغله او د ۱۹م اور تر پایه د ټولو لوبغاړو په سوځېدو سره یوازې ۱۵۹ منډې جوړې کړې.

په دې توګه هندۍ لوبډلې خپلې سیالې لوبډلې ته د ۹۶ منډو په توپیر ماتې ورکړه او د ۲۰۲۶ کال د شل‌اووریز کرېکټ نړۍوال جام اتلولي یې خپله کړه.

د ننګرهار پخواني والي ضیاءالحق امرخېل د ښځو د نړیوالې ورځې په مناسبت افغان ښځو ته مبارکي ویلې ده.

امرخېل ویلي چې افغان مېرمنې د اوږدو جګړو او ستونزو لامل نه دي، بلکې د دې وضعیت اصلي قربانیانې دي.

د هغه په وینا، د ښځو قربانۍ باید وستایل شي او مشروع حقونه یې باید ورکړل شي.

نوموړي هیله څرګنده کړې چې داسې ورځ راورسیږي چې د افغان ښځو ټول قانوني او مشروع حقوق خوندي او عملي شي.

د ایران په قم ښار کې د مذهبي مشرتابه د ټاکلو بهیر د سختو امنیتي تدابیرو لاندې ترسره شوی، خو تر اوسه د نوي مشر نوم رسماً نه دی اعلان شوی.

ایراني رسنیو راپور ورکړی چې د امنیتي اندېښنو له امله د ټاکنو جزییات او د ټاکل شوي مذهبي مشر هویت له عامه خلکو پټ ساتل شوی دی.

راپورونه دا هم وایي چې تر دې وړاندې د مذهبي مشر د ټاکلو لپاره د خبرګانو شورا پر غونډې برید شوی و، چې له امله یې د شورا یو شمېر غړي وژل شوي دي.

په همدې حال کې د امریکا او اسرائیل له لوري خبرداری ورکړل شوی چې که د دوی له خوښې پرته څوک د ایران د مذهبي مشر په توګه وټاکل شي، ښايي هدف وګرځول شي.

له بلې خوا، د اوسني مذهبي مشر علي خامنه‌یي د زوی مجتبی خامنه‌یي د ټاکل کېدو په اړه هم اوازې خپرې شوې دي؛ خو د هغه د وضعیت په اړه ضد او نقیض راپورونه ورکول کېږي.

د افغانستان د مشرانو جرګې پخواني رئیس فضل الهادي مسلمیار د مارچ اتمې په مناسبت د مبارکۍ پیغام خپور کړی او د هېواد ټولو ښځو ته یې مبارکي ویلې ده.

مسلمیار په خپل پیغام کې ویلي چې ښځې د ټولنې مهمه برخه جوړوي او د هر انسان د روزنې لومړنی ځای د مور غېږه ده.

د هغه په وینا، د اسلام په دین کې د ښځو مقام لوړ دی او په قرآن کریم او احادیثو کې ورته ځانګړی درناوی شوی دی.

نوموړي همداراز ټینګار کړی چې ښځې باید د زده‌کړو، کار او نورو بنسټیزو حقونو ته لاسرسی ولري.

هغه د طالبانو له حکومت غوښتي چې د ښځو او نجونو پر مخ د تعلیم، تحصیل او کار تړلې دروازې پرانیزي او د اسلامي شریعت او افغاني ارزښتونو په رڼا کې د هغوی حقوق خوندي کړي.

فضل الهادي مسلمیار د هېواد د ټولو زیارکښو او باهمته ښځو هڅې او زحمتونه هم ستایلي دي.

د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزارت وایي، د افغانستان لپاره د چین ځانګړي استازي یوی شیایونګ د بهرنیو چارو له وزیر امیرخان متقي سره لیدلي دي.

د وزارت په وینا، په دې کتنه کې د افغانستان او چین د دوه‌اړخیزو اړیکو د پراختیا، د سیمې د وروستیو تحولاتو او پر افغان خاورې د پاکستان د پوځ د بریدونو په اړه خبرې شوې دي.

چینایي استازي ټینګار کړی چې بیجینګ غواړي د افغانستان او پاکستان ترمنځ ستونزې د خبرو او ډیپلوماسۍ له لارې حل شي او هڅه کېږي چې د سیمې کړکېچ نور هم پراخ نه شي.

نوموړي زیاته کړې چې چین په دې تړاو له پاکستاني چارواکو سره هم په اړیکه کې دی.

په ورته مهال امیرخان متقي ویلي چې افغانستان د ستونزو د حل لپاره سوله‌ییزو لارو ته لومړیتوب ورکوي، خو د هېواد او خلکو دفاع د افغانانو حق ګڼي.

د جمهوري نظام د اطلاعاتو او کلتور وزارت پخوانی مرستیال هارون حکيمي وایي چې د ښځو د حقونو او معیارونو برابر ژوند لپاره نړیواله مبارزه لا بشپړه نه ده او په ځانګړي ډول په افغانستان کې ښځې له ګڼو ټولنیزو او فکري ستونزو سره مخ دي.

ښاغلي حکيمي د مارچ د اتمې په مناسبت په خپله ایکس‌پاڼه لیکلي، چې افغان ښځې د دین د ناسم تفسیر، ظالمانه دودونو، جګړو، افراطي باورونو، چاپېریالي ستونزو او ځینو ټولنیزو چلندونو قربانیانې دي.

نوموړي ټینګار کړی چې که د ښځو د وضعیت د ښه والي لپاره جدي او عملي اقدامات ونه شي، یوازې تشریفاتي مناسبتونه د هغوی ستونزې نه شي حلولی.

د پخواني ولسمشر حامد کرزي د حکومت ویاند ایمل فیضي ویلي چې د افغان ملکي وګړو د درد او وینې له پامه غورځول او هغه کسان چې دا حقیقت بیانوي «د طالبانو لابي‌ګر» بلل، د تنګ‌نظرۍ څرګندونه ده.

فیضي ویلي که د حقیقت ویل یو څوک لابي‌ګر معرفي کوي؛ نو دی چمتو دی چې دا تور ومني.

هغه زیاته کړې چې د محدود فکر او کم زغم لرونکي کسان د هېواد واقعیتونه یوازې د خپل تنګ لید له زاویې ګوري.

نوموړي ټینګار کړی چې دا ډول لیدلوری د تنګ نظرۍ ښه بېلګه ده او د ده په وینا داسې کسان د حقیقت منلو ته چمتو نه وي او نړۍ هم د خپل محدود فکر په اندازه ارزوي.

د یادونې ده چې لینا روزبه د پاکستان سره جګړه کې هغه خلک لابيګر بللي وو، چې د ملکي خلکو د مرګ ژوبلې په اړه یې خواشیني ښودلې وه او د پاکستان بریدونه یې غندلي وه، ددغه خبرو په غبرګون کې حمیرا قادري په یوه څرګندونه کې پوښتنه کړې وه: «ایا باید د ملکي وګړو وژل کېدل ونه وینو، او که یې ووینو نو بیا د طالبانو لابي‌ګر بلل کېږو؟»