د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي چې افغانستان د امنیت له پلوه د شیکاګو په پرتله خوندي دی.
نوموړي د فاکس نیوز په یوه ځانګړې مرکه کې ادعا وکړه چې په افغانستان کې وضعیت ښه شوی؛ خو د امریکا لوی ښارونه لکه شیکاګو لا هم له پراخو جرمونو او تاوتریخوالي سره مخ دي.
د ټرمپ دې څرګندونو په ټولنیزو شبکو کې توند غبرګونونه پارولي دي.
د ټرمپ مخالفانو او یو شمېر امریکایانو د نوموړي پرتله ناسمه او د تمسخر وړ بللې ده، په داسې حال کې چې افغانستان هره ورځ د هدفي وژنو، غلاوو او وسلهوالو پېښو شاهد وي.
اسراییل د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلې نننۍ هغه پریکړه چې له مخې به یې فلسطین او اسرایل د سیاسي حل پر لور ګامونه اخلي؛ په کلکه رد کړه.
د اسراییل د بهرنیو چارو وزارت په خپره شوې اعلامیه کې، دا پرېکړه په رښتیا د بدلیدلو او حقیقت منلو یو خیالي انګیرنه ګڼلې او دا یې یوه سیاسي ننداره بللې.
دوی ټینګار کړی چې په پرېکړه کې هېڅ ځای د حماس د ترهګر سازمان په توګه یادونه نه ده شوې او نه هم د دې خبرې اعتراف شته چې د جګړې د دوام یوازینی لامل د حماس له لوري د برمته کسانو نه خوشې کول او نه وسلې ایښودل دي.
اسراییل وايي، دغه پرېکړه د سولې د حل لاره نه پرمخ وړي؛ بلکې حماس ته د جګړې د دوام جرئت ورکوي.
اسراییلي حکومت له هغو هېوادونو مننه کړې چې دې پرېکړې ته یې مثبته رایه نه ده ورکړې.
امریکا د فیلیپین په ملاتړ د چین د هغو پلانونو مخالفت کړی چې غواړي د سکاربرو ریف سیمه د “ملي طبیعي زیرمې” په توګه اعلان کړي.
د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو ویلي، دا د چین له لوري د فشار راوړلو او د خپلو پراخو سمندري ادعاوو د پرمخ وړلو هڅه ده، چې د سیمې د ثبات او د ګاونډیو هېوادونو پر زیان تمامېږي.
روبیو ټینګار کړی چې د چین دغه اقدام د فیلیپین د ماهیګیرو د دودیزو حقونو پر وړاندې غیرقانوني مداخله ده.
هغه له بیجنګ څخه غوښتي چې د ۲۰۱۶ کال د نړیوال حکم پرېکړې ته درناوی وکړي، کومه چې څرګندوي چین په غیرقانوني توګه د فیلیپین د ماهیګیرو پر فعالیتونو محدودیتونه لګولي دي.
سکاربرو ریف د فیلیپین په ځانګړې اقتصادي ساحه کې پروت دی، خو له ۲۰۱۲ کال راهیسې د چین تر عملي کنټرول لاندې دی.
د ملګرو ملتونو عمومي غونډې د یوې نوې پرېکړې په تصویب سره د فلسطین او اسراییل ترمنځ د سیاسي حل ملاتړ وکړ او له دواړو لورو یې د دوه دولتونو د لارې د عملي کېدو غوښتنه وکړه.
دغه پرېکړه د ۱۴۲ هېوادونو په موافقه او یوازې د لسو هېوادونو په مخالفت سره تائید شوه.
په پرېکړه کې د حماس د ۷م اکتوبر بریدونه غندل شوي دي، خو په ورته وخت کې د اسراییلو د پوځ عملیات، د غزې پر ملکي وګړو بریدونه او د سیمې کلابندي هم په کلکو ټکو غندل شوې ده.
د خلیج عربي هېوادونو د دې پرېکړې ملاتړ کړی او ټینګار یې کړی چې نړیواله اجماع د جګړې د پای ته رسېدو او د یو عادلانه سیاسي حل لپاره روښانه پیغام لري.
د امریکا فدرالي پلټنو ادارې (FBI) د یوې خبري غونډې پر مهال اعلان وکړ چې تایلر رابینسن، ۲۲ کلن ځوان، د چارلي کرک د وژنې په قضیه کې د اصلي مظنون په توګه نیول شوی دی.
د سیبیاس او بيبيسي ګډو سرچینو ویلي، رابینسن چې د یوتا جنوبي سیمې اوسېدونکی دی، د خپلې کورنۍ پلار ته د قتل اعتراف کړی دی.
د یوتا والي اسپنسر کاکس د مطبوعاتي کنفرانس پر مهال څرګنده کړې چې د رابینسن د کورنۍ یوه غړي دا موضوع له یوه کورني ملګري سره شریکه کړې او وروسته د همدې ملګري له لارې د سیمې له مشر سره اړیکه نیول شوې ده.
کاکس زیاته کړې، تایلر رابینسن دا مهال د یوتا کاونټي په زندان کې تر څار لاندې ساتل کېږي.
ازبکستان هغه راپورونه رد کړل چې ګوندې د پخواني پوځ چورلکې طالبانو ته ورکوي.
د دې هیواد د بهرنیو چارو وزارت ویاند احراز برخانوف هغه راپورونه رد کړل چې ګواکې د افغان پوځ پخوانۍ چورلکې طالبانو ته سپاري.
برخانوف وویل: “دا راپورونه سم نه دي او ازبکستان به یادې چورلکې طالبانو ته ورنه کړي.”
په دې وروستیو کې داسې راپورونه خپاره شول چې ازبکستان د افغان پوځ پخوانۍ چورلکې کابل ته سپاري.
ځینو رسنیو د طالبانو د ویاند ذبیح الله مجاهد له قوله ویلي چې ازبکستان موافقه کړې چې چورلکې بیرته ورکړي.
د افغانستان پرځول شوی ولسمشر محمد اشرف غني د امریکا پخوانی استازی زلمی خلیلزاد تورن کړ چې افغان حکومت یې جنګسالارانو ته سپارلی وو.
ښاغلي غني وویل چې ده ته “فاسد” او له “جنګسالارانو” جوړ حکومت په میراث رسیدلی وو.
پخواني ولسمشر زیاته کړه که چیرې د هغه پلانونه چې هغه د مالیې وزیر و، پلي شوي وای، نو نن به هیواد په بل حالت کې وای.
غني ټینګار وکړ چې د جنګسالارانو حکومت د خلیلزاد د پلان پایله وه، او د دې پلان هدف دا و چې جنګسالاران واک ته ورسیږي او دوی ته واک وسپارل شي.
پخواني ولسمشر وپوښتل: “په داسې حالت کې موږ د څه ډول حکومت تمه کولی شو؟”
د طالبانو د لومړي رژیم له نسکوریدو او د دیموکراتیک حکومت له تاسیس وروسته، زلمی خلیلزاد په افغانستان کې د امریکا استازی و او د لنډمهاله او انتقالي حکومت په جوړولو کې یې مهم رول لوبولی دی.
پخواني ولسمشر یو ځل بیا په خپل حکومت کې د فساد په اړه خبرې وکړې، ویې ویل چې هیڅ اداره د کورنیو چارو وزارت په څیر فاسد نه وه. هغه وویل چې دا ډول فساد په سیمه کې بې ساري و.
غني د بن له غونډې وروسته د موقتې ادارې د جوړولو پر څرنګوالي هم سختې نیوکې وکړې او ویې ویل، “د انتقالي حکومت په جریان کې، د افغانستان د راتلونکي لپاره درې روښانه لارې وې: د خدمت پر بنسټ او پرمختیایي حکومت جوړول چې د خلکو د لسیزو اوږد درد درملنه وکړي؛ د مافیا حکومت جوړول چې پکې یو څو اشخاص پانګوال شي؛ یا له یو بحران څخه بل بحران ته تلل. له بده مرغه، د جمهوریت په پیل کې زموږ د وړاندیزونو ردولو، د بنسټیزو اصلاحاتو پریښودو، او د بنسټیز پرمختیایي لید په رامینځته کولو کې پاتې راتلو سره، هیواد په دویمه او دریمه لاره کې واچول شو.”
یروشلم ورځپاڼې په تازه مقاله کې لیکلي، چې د ۲۰۲۱ کال د جمهوریت تر سقوط وروسته القاعده شبکه یو ځل بیا په پټه بېرته منظمه شوې او له طالبانو سره یې نږدې اړیکې پيل کړي دي.
د مقالې له مخې، القاعده اوس هم په افغانستان کې روزنیز کمپونه لري، سره له دې چې طالبانو له امریکا سره ژمنه کړې وه چې د دغه شبکې ملاتړ به نه کوي.
راپور زیاتوي، چې د شبکې مهم مشران لکه حمزه بن لادن او سیف العادل د افغانستان او سیمې په کچه خپلو فعالیتونو ته دوام ورکوي.
د دوی په باور، د طالبانو ترمنځ دننه اختلافات، د پاکستاني طالبانو تحریک او سیمهییز ملاتړ کولای شي د القاعده د پیاوړتیا زمینه برابره کړي.
د امریکا پخواني ولسمشر بارک اوباما د سپټمبر ۱۱مې د بریدونو د ۲۴مې کلیزې په مناسبت ویلي چې د ۲۰۰۱کال د تروریستي پېښې قربانیان به هېڅکله هېر نه کړو.
اوباما په خپله ایکس پاڼه لیکلي:«موږ باید د هغو کسانو د ژوند او قربانۍ د درناوي لپاره د یووالي او زړورتیا ارزښتونه ژوندي وساتو.»
د یادونې ده چې د سپټمبر د ۱۱مې بریدونه په ۲۰۰۱ کال کې د القاعدې ډلې له لوري پر امریکا ترسره شول چې نږدې درې زره کسان یې ووژل او زرګونه نور یې ټپیان کړل.
د اسراییلو لومړي وزیر بنیامین نتانیاهو د قطر پلازمېنې دوحې باندې د اسراییلي هوايي بریدونو د پراخو نړیوالو نیوکو په غبرګون کې ویلي، چې دا اقدام د امریکا له هغه پوځي عملیاتو سره ورته و، کوم چې د ۲۰۰۱ د سپتمبر د ۱۱مې بریدونو وروسته په افغانستان کې ترسره شول.
نتانیاهو ټینګار کړی چې اسراییل د «د اکتوبر د اوومې د بریدونو اصلي طراحان» په قطر کې په نښه کړل.
نوموړي په ایکس کې په خپره شوې څرګندونه کې له قطر او هغو هېوادونو وغوښتل چې د ده په خبره ترهګرو ته پناه ورکوي، یا دې هغوی وشړي او یا دې د عدالت منګولو ته وسپاري.
دی وایي که دغه هېوادونه اقدام ونه کړي، اسراییل به خپله اقدام وکړي.