د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ حماس ته خبرداری ورکړی چې تر یکشنبې د اکتوبر پنځمې د واشنګټن د وخت د ماښام تر ۶ بجو پورې باید د هغه د سولې پلان ومني، او که نه، سختې پایلې به ولري.
ټرمپ په «ټروث سوشال» کې لیکلي چې ټول هېوادونه دغه طرحه منلې ده او که موافقه و نه شي، داسې وضعیت به رامنځته شي چې تر اوسه ساری نه لري.
هغه ادعا کړې چې شاوخوا ۲۵ زره د حماس جنګیالي وژل شوي او پاتې یې محاصره دي.
ټرمپ تر دې وړاندې د اسراییل له لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو سره د غزې د جګړې د پای لپاره شل مادییزه پلان اعلان کړی و.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار ویلي، هغه وړاندیزونه چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د غزې جګړې د پای لپاره اعلان کړي، د مسلمان هېوادونو له خوا وړاندې شوې مسودې سره توپیر لري.
ډار څرګنده کړې چې د دغو هېوادونو غوښتنه د اسراییلو بشپړ شاتګ و؛ خو د ټرمپ پلان یوازې د جزوي وتلو او د یرغمل شویو کسانو د خوشې کولو په اړه دی.
هغه زیاته کړې، سعودي عربستان، امارات، قطر، مصر، اردن، ترکیه، اندونیزیا او پاکستان په ګډه له ټرمپ سره د غزې د وضعیت په اړه خبرې کړې او ټرمپ ژمنه کړې چې د لویدیځې غاړې د الحاق ملاتړ به ونه کړي.
د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین د “والدای” په عمومي ناسته کې د نړۍ د اوسني ناڅرګند وضعیت په اړه خبرې کړې او ټینګار یې کړی چې هېوادونه او خلک باید د هر ډول راتلونکو پېښو لپاره ځانونه تیار وساتي.
پوتین ویلي، نننۍ نړۍ له جدي خطرونو او ګواښونو سره مخ ده او هېڅوک د راتلونکي دقیقه وړاندوینه نشي کولی، خو دا حقیقت د خلکو او دولتونو د مسؤلیت کچه نه راکموي.
هغه زیاته کړې، هر فرد باید د خپل برخلیک، د هېواد د راتلونکي او د نړۍ د ثبات په وړاندې ځان مسؤل وبولي.
د ده په وینا، وروستیو پېښو ښودلې چې د دغې مسؤلیتناپېژندنې پایلې ډېرې درنې وي.
دغه څرګندونې داسې مهال کېږي چې نړیواله ټولنه د اقتصادي ستونزو، امنیتي ننګونو او ژیوپولیټیک بدلونونو له یوې نوې دورې سره مخ ده.
د ملګرو ملتونو د کونډو او کډوالو لپاره د مرستو ادارې (UNRWA) مشر، فیلیپ لازارینی د اکتوبر پر ۲مه په ایکس کې خبرداری ورکړ چې د اسراییلو نوې پالیسۍ ښيي چې د غزې ښار لپاره د ستر قتلعام چمتووالی روان دی.
هغه وویل چې شاوخوا ۲۵۰ زره کسان چې اوس په غزه او شاوخوا سیمو کې محاصره دي، د تروریست یا د ترورېزم ملاتړي په توگه نښهکول د ملکیانو پراخ هدف ګرځولو نیت ښیي.
لازاریني ټینګار وکړ چې هغه کسان چې د سیمې د پرېښودو توان نلري، په حملو کې په مستقیم ډول په خطر کې دي.
هغه همدارنګه ویلي، هیڅوک د ملکیانو د وژلو جواز نه لري او په روانو جناياتو باندې چوپ پاتې کېدل د منلو نه دي.
د افغانستان لپاره د پاکستان ځانګړي استازي محمد صادق خان ویلي چې د شاوخوا دوو کلونو ځنډ وروسته د انګور اډې تجارتي دروازه د سوداګرۍ او باروړونکو موټرو لپاره پرانیستل شوه.
نوموړي په ایکس کې لیکلي چې دا ګام به د افغانستان او پاکستان ترمنځ اقتصادي اړیکې او فعالیتونه نور هم پیاوړي کړي.
دا به داسې حال کې ده چې دې وروستیو کې د کابل او اسلام اباد سوداګري کمرنګه شوې.
د امريکايي پوهنتون استاد نجيب الله ازاد ادعا کړې چې د امریکا او طالبانو د هوکړې له مخې بګرام هوايي اډه بېرته امریکا ته سپارل شوې او د اووم ګروپ ځانګړي ځواکونه د ځای پر ځای کېدو لپاره ور روان دي.
د ده په وینا، نږدې ۱۴۰۰ سرتېري به ژر په بګرام کې ځای پر ځای شي.
نوموړی زیاتوي چې امریکا د ايران–اسراييلو احتمالي جګړې او په سيمه کې د خپل استخباراتي–نظامي حضور لپاره بګرام ته عاجل اړتيا لري.
د طالبانو حکومت تر اوسه په دې اړه رسمي غبرګون نه دی ښودلی.
د هندي رسنۍ WION د راپور له مخې، د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي ټاکل شوې ده چې د اکتوبر پر ۹ او ۱۰ نېټه نوي ډیلي ته سفر وکړي.
د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د ۱۹۸۸ کمېټې له لوري نوموړي ته د سفر اجازه ورکړل شوې ده.
سرچینې وايي، همدغه اجازه مخکې نه وه ورکړل شوې او له همدې امله د هغه سفر هند او پاکستان ته ځنډېدلی و.
تر اوسه د طالبانو حکومت د متقي د سفر په اړه رسمي څرګندونې نه دي کړي.
د روسیې د بهرنیو چارو وزارت ویاندې ماریا زاخاروا د واشنګټن د هغو راپورونو پر وړاندې غبرګون ښودلی، چې ګواکې امریکا هڅه کوي په افغانستان کې بګرام هوايي اډه بېرته تر واک لاندې راولي.
زاخاروا د یوې خبري ناستې پر مهال د امریکا د ولسمشر ډونلډ ټرمپ وروستیو څرګندونو ته په اشارې ویلي، چې امریکا په «وېرونکي، شرموونکي او وینې تویونکي» ډول له افغانستانه وتلې او دا د شل کلنې ناکامې جګړې پای و.
هغې امریکا په افغانستان کې د پوځي حضور د بیا ټینګولو په هڅه تورنه کړه او بګرام یې د امریکا لپاره «یوه زړه راښکونکې نښه» وبلله.
زاخاروا زیاته کړې: «امریکا ښه پوهېږي چې د افغانستان ولس د خپلواکۍ لپاره د ناټو ځواکونو پر وړاندې مقاومت کړی او د ګواښونو په بدل کې به خپله حاکمیت نه تسلیموي.»
د خیبر پښتونخوا پولیس وایي، نن د کوهاټ پر سړک د پولیسو د یوه موټر ترڅنګ بمي چاودنه شوې ده.
د چارواکو په وینا، په دې چاودنه کې یو پولیس افسر وژل شوی او درې نور پولیس ټپیان شوي دي.
د ټپیانو روغتیایي حالت د درملنې لاندې دی.
پولیسو ویلي، پېښه د پلټنو لاندې ده، خو تر اوسه هېڅ ډلې د برید مسوولیت پر غاړه نه دی اخیستی.
دغه پېښه په داسې حال کې شوې چې په خیبر پښتونخوا کې په وروستیو میاشتو کې د امنیتي ځواکونو پر ضد بریدونه زیات شوي دي.
د طالبانو حکومت د اوبو او انرژۍ وزارت سلاکار ډاکټر فاروق اعظم، چې د نجونو د زده کړو د ملاتړ له امله د شیخ هبتالله په امر نیول شوی و، پرون له زندان څخه خوشې شوی او خپل کور ته تللی دی.
سرچینې وایي، د طالبانو حکومت ځینو وزیرانو ورسره لیدلي وو او ویلي یې و چې د ده د بند پرېکړه د شیخ هبتالله امر دی او د خوشې کولو واک نه لري.
نوموړی د بښنې غوښتلو ته هم هڅول شوی و، خو هغه نه ده منلې.
فاروق اعظم تر دې مخکې په لیک کې خپل زوی ته ویلي و، چې د ښځو زده کړو، عصري تعلیم او د طالبانو د “امر بالمعروف” د کمزوریو د څرګندولو له امله بندی شوی دی.
نوموړي د کونړ د زلزلې پر مهال د ښځینه روغتیايي کارکوونکو پر ملاتړ ټینګار کړی و او د ښځو د زده کړو اهمیت یې په ډاګه کړی و.