رویترز راپور ورکړی چې هند د افغانستان په شمال کې د وروستۍ زلزلې له امله د مرستو د زیاتولو په هڅه کې دی، څو د سیمې د لومړي ځواب‌ ورکوونکي په توګه ځان وښيي او د چین نفوذ محدود کړي.

د راپور له مخې، د هند د بهرنیو چارو وزیر جې شنکر د زلزلې وروسته له طالبانو سره د اړیکې نیولو له لومړیو چارواکو څخه و او له دې سره سم یې د ۱۵ ټنو خوراکي توکو تر لېږلو وروسته د طبي تجهیزاتو د استولو ژمنه هم کړې ده.

هندي حکومت په ایکس شبکه کې د IndiaFirstResponder# هشتګ لاندې دغه مرستې تبلیغ کړي دي.

همدارنګه چین اعلان کړی چې د بلخ او سمنګان د زلزله‌ځپلو لپاره د مرستو وړتیا لري.

راپور زیاتوي چې هند او چین دواړه غواړي له طالبانو سره اړیکې پیاوړې کړي.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر سید عباس عراقچي د افغانستان په شمال کې وروستیو زلزلو ته په غبرګون کې ویلي چې د مرګ‌ژوبلې او پراخو زیانونو له امله ایران ژور خواشینی دی.

هغه پر ایکس لیکلي چې ایران د افغانانو له خلکو او د قربانیانو له کورنیو سره خواخوږي څرګندوي او ژر به زلزله‌ځپلو سیمو ته بیړنۍ بشري مرستې ولېږي.

عراقچي ټینګار کړی چې د ایران او افغانستان اړیکې د ورورولۍ او انسانی همکارۍ پر بنسټ ولاړې دي او تهران به د سختیو په وخت کې د افغانانو ترڅنګ ولاړ وي.

د یادونې ده چې د تېرې شپې زلزلې په بلخ او سمنګان کې درانه تلفات اړولي دي.

د لومړنیو معلوماتو له مخې، لږ تر لږه ۲۸ کسان وژل شوي، نږدې ۹۵۰ ټپیان شوي او لسګونه کورونه نړېدلي دي.

د افغانستان پخواني ولسمشر محمد اشرف غني د ماليې د پخواني وزیر او د ولسمشر مرستیال هدایت امین ارسلا په مړینې خواشیني ښودلې.

ښاغلي غني په یو پیغام کې ویلي:« د افغانستان د یوه خواخوږي او تجربه لرونکي سیاستوال او دولتي شخصیت هدایت امین ارسلا له وفات نه په خبرېدو مې د خواشینۍ او درد ژور احساس وکړ.»

پخواني ولسمشر هدایت امین ارسلا وطن ته د متعهد نسل یو استازی بللی.

د یادونې وړ ده چې هدایت امین ارسلا د ۱۳۹۳ لمریز کال په ولسمشریزو ټاکنو کې د ښاغلي غني څخه ملاتړ کړی وو.

د خیبر پښتونخوا په چارسدې ولسوالۍ کې مولانا عبدالسلام، چې د ابو بکر صدیق مدرسې مشر او د جمعیت علما اسلام د ولایتي شورا غړی و، په ډزو وژل شوی دی.

د پولیسو په وینا، ناڅرګندو موټرسایکل سپرو وسله والو پرې ډزې کړې او هغه په ځای وژل شوی دی.

پولیس وايي د پېښې عاملین تښتېدلي او تحقیقات روان دي.

د پاکستان دفاع وزیر خواجه اصف پر پخواني لومړي وزير عمران خان سختې نيوکې کړې دي او ویلي یې دي، چې عمران خان په خپله واکمنۍ کې د نواز شريف او د هغه د کورنۍ پر وړاندې د ظلم تر ټولو لوړې کچې ته رسېدلی و.

نوموړي ادعا کړې چې نواز شريف ته حتا د خپلې مېرمنې د مرګ پر مهال د اړيکې اجازه نه ورکول کېده او د هغه د کورنۍ غړي، چې په سياست کې هم نه ول، د سياسي انتقام ښکار شول.

هغه زياته کړې، اوس چې عمران خان په بند کې دی، د ځانګړو اسانتياوو څخه ګټه اخلي او ځان مظلوم ښيي.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر (اوچا) وايي چې د افغانستان په شمال کې د زلزله‌ځپلو سیمو د وضعیت د ارزونې او بېړنیو مرستو د رسولو لپاره له مقامي چارواکو سره ګډ کار روان دی.

اوچا زیاتوي چې د بلخ ولایت لپاره پنځه ارزونې ډلې او د سمنگان لپاره څلور ډلې لېږل شوې دي څو د زیانونو او لومړنیو اړتیاوو چټک ارزونه وکړي.

اوچا خبرداری ورکوي چې د شاوخوا دوو میلیونو راستنېدونکو افغان کډوالو شتون، د کوربه سیمو ستونزې ډېرې کړي، په ځانګړي ډول په شمالي ولایتونو کې چې له وړاندې د وچکالۍ، ژور فقر او د بنسټیزو خدمتونو له کمښت سره مخ وو.

دغه اداره یو ځل بیا د بودجې د سخت کمښت خبره کوي او وايي چې د افغانستان د بشري اړتیاوو لپاره له ټاکل شویو ۲.۴ میلیارد ډالرو څخه یوازې درېیمه برخه برابره شوې ده، او له ۱.۵ میلیارد ډالرو څخه زیات کسر بودجه لا هم پاتې دی.

د افغانستان د ستراتیژیکو اړیکو د مرکز مشر هاتف مختار نیوکه کړې چې طالبان په افغان ملتپالنې باور نه لري او په حساسو مسایلو کې د ملت له احساساتو ګټه اخلي.

هغه په خپله ایکس پاڼې لیکلي:«‏طالبان باید په بیړنی ډول د افغانانو سره سوله وکړي، ملي یوالی رامنځته کړي او د خلکو په ارادۍنظام جوړ کړي.»

هاتف مختار لیکلي که طالبان یاد اقدامات نشي کولای نو دوی هیڅکله د ملت استازیتوب نشي کولای.

د طالبانو حکومت د اوبو او انرژۍ وزارت سلاکار فاروق اعظم هغه اوازې رد کړې، چې ګواکې دی د طالبانو د حکومت له لوري له دندې منفک شوی.

نوموړي ویلي، چې ده په خپله خوښه په یاد وزارت کې دنده پرېښي؛ خو ټینګار یې کړی، چې له «اسلامي امارت» سره به ټوله همکاري کوي.

اعظم زیاتوي، چې په افغانستان کې یې د سویس د هیواد د ناظم الأمور سره کتلي او اوبو د مدیریت په اړه یې ورسره بحثونه کړي؛ خو د همدغو بحثونو او یوه کاپي یې همدا نن له خپل کور په داسې حال کې ورلېږلې، چې تېره ورځ یې دنده هم پرېښې وه.

هغه له ټولو طالب چارواکو مننه کړې، چې پر ده یې باور کړی او په ښه فضا کې یې ورسره دنده مخ ته وړې.

تر دې وړاندې داسې راپورونه خپاره شوي و، چې فاروق اعظم د طالبانو حکومت له لوري له دندې منفک شوی دی.

د طالبانو حکومت د اوبو او انرژۍ وزارت د سېلابونو د امکان په اړه خبرداری ورکړی دی.

د وزارت په وینا، د عقرب له ۱۳ څخه تر ۱۵ پورې په کابل، پنج‌آمو سیند او د هېواد په شمالي سیمو کې د اوبو د سطحې د لوړېدو او سېلاب د راتلو احتمال شته.

همدارنګه، په پروان، پنجشیر، کاپیسا، لغمان، کنړ، نورستان، بدخشان، تخار، بغلان، سمنگان، بلخ، جوزجان، سرپل او فاریاب کې هم د سېلاب د احتمال خبر ورکړل شوی دی.

وزارت له خلکو غوښتي چې د سیندونو ښکته سیمو ته له نږدې کېدو ډډه وکړي.

دا په داسې حال کې ده چې د بدخشان په ځینو ولسوالیو او سالنګونو کې تېره شپه واورې ورېدلې ده.

د پاکستان پلازمینه اسلام اباد سترې محکمې کې چاودنه رامنځته شوې.

سرچینو ویلي، چې دغه چاودنه د سترې محکمې په ودانۍ کې شوې او د پراخې مرګ‌ژوبلې راپورونه هم لري.

د چاودنې د علت په اړه تر اوسه دقیق راپور نه دی ورکړل شوی.

په ورته وخت کې پاکستاني رسنیو ویلي، چې امنیتي او بیړني ټیمونه سیمې ته رسېدلي.