د پاکستان ډان ورځپاڼې راپور ورکړی، چې له افغانستان سره د ډيورنډ کرښه د ۲۰۲۵ کال د اکتوبر له نیمایي راهیسې تړل شوې، چې له امله یې د الوګانو صادرات درېدلي او کورني بازارونه له اضافي محصول ډک شوي دي.

په تېرو کلونو کې د لوړو بیو له امله د پنجاب او خیبر پښتونخوا بزګرانو د الوګانو کرکېله پراخه کړې، چې یوازې په ۲۰۲۴–۲۰۲۵ کال کې تولید ۹.۴ مېلیون ټنو ته لوړ شوی.

د کرنې کارپوهان اټکل کوي چې د روان کال تولید به نږدې ۱۲ مېلیون ټنو ته ورسېږي؛ خو د صادراتو پراختیا کې جدي ګامونه نه دي اخیستل شوي.

اقتصادي شنونکي خبرداری ورکوي چې که حکومت د بزګرانو ملاتړ ونه کړي، د راتلونکو کلونو لپاره د الوګانو کرکېله به کمه شي.

تېره ورځ د بلوچستان په نوشکي سیمه کې د بلوڅ ازادي غوښتونکي غورځنګ لخوا د بریدونو پیل د یوې ځانمرګې بریدګرې، اصفه منګل له لورې وشو.

هغې د ای‌اېس‌ای پر مرکز د موټر بم په وسیله برید وکړ.

اصفه منګل د نوشکي د قاضي‌اباد اوسېدونکې وه او په ۲۰۲۳ کال کې چې ۲۱ کلنه وه، د BLA د مجید برګېډ له واحد سره یو ځای شوې وه.

د بلوچستان چارواکي وایي چې اوس وضعیت عادي شوی دی.

اصفه منګل د بلوڅ ازادۍ پوځ په ځانمرګو بریدونو کې تر ټولو پېژندل شوې ښځینه غړې ګڼل کېږي.

په بلوچستان کې د ازادي غوښتونکو بلوڅانو د وړمې ورځې په پراخو بریدونو کې د بلوچستان د اعلی وزیر سرفراز بګټي په وینا، ۳۱ ولسي وګړي، ۱۷ پاکستاني سرتېري او ۱۴۵ وسله‌وال وژل شوي دي.

په روسیه کې د طالبانو حکومت سفیر گل حسن حسن ویلي، چې افغانستان د شانګهای د همکاریو سازمان د ناظر هېواد په توګه چمتو دی خپلې اړیکې له دې سازمان سره بیا پیل کړي.

نوموړي د ټاس خبري اژانس سره په خبرو کې هیله څرګنده کړې چې افغان استازي به په راتلونکو غونډو کې ګډون وکړي.

هغه زیاته کړې چې د مسکو او بېجینګ د هڅو وروسته، د سازمان ډیری غړي هېوادونه دې پایلې ته رسېدلي چې د افغانستان فعال ګډون بیا پیل کول عملي او ممکن دي.

د اسرائیل د پوځ لوی درستیز، ایال زمیر، له واشنګټن څخه تر پټ سفر وروسته، په دغه هېواد کې د سیاسي او امنیتي چارواکو په ګډون یوه مهمه ناسته شوې چې موخه یې د امنیتي وضعیت ارزونه او تازه معلومات شریکول وو.

د «تایمز اف اسرائیل» د راپور له مخې، دا ناسته د یکشنبې په ورځ د سلواغې په ۱۲مه ترسره شوې او پکې د اسرائیل لومړی وزیر بنیامین نتانیاهو، د دفاع وزیر یسرائیل کاتس او د موساد مشر دیوید بارنیا ګډون درلود.

د اسرائیلي پوځ راډیو ویلي، ایال زمیر په دې ناسته کې د امنیتي ارزونې پر مهال ټینګار وکړ چې هېواد دا مهال د ناڅرګندتیا له ډکې دورې سره مخ دی.

نوموړي همدارنګه احتمال څرګند کړی چې امریکا ښايي له راتلونکو دوو اوونیو تر دوو میاشتو پورې د اقدام پلان ولري.

په همدې حال کې، اسرائیلي رسنیو راپور ورکړی چې تل‌ابیب اندېښنه لري، ښايي له ایران سره یو نوی اټومي تړون وشي، خو پکې د ایران د توغندیز پروګرام په اړه کوم شرط شامل نه وي.

ملګرو ملتونو کې د امریکا استازي مایک والتز ویلي، ولسمشر ډونالډ ټرمپ په څرګند ډول اعلان کړی چې واشنګټن نور د ملګرو ملتونو لپاره بې‌قید او شرط مالي ملاتړ نور پای ته رسولی.

د نوموړي په وینا، امریکا به د سازمان د ایډیالوژیکو لګښتونو مخه ونیسي او د متورم اداري سیستم بودجه به په پراخه کچه راکمه کړي.

د پلان له مخې، شاوخوا ۲۹۰۰ کارکوونکي به له دندو لرې شي او لږ تر لږه ۵۰۰ میلیونه ډالر به د ملګرو ملتونو له کلنۍ بودجې کم شي.

امریکايي چارواکي وایي، دا یوازې پیل دی او نور اصلاحات هم په لاره کې دي.

والتز زیاته کړې، د ټرمپ حکومت غواړي د سپما او مالي انضباط له لارې ملګري ملتونه داسې اصلاح کړي چې دغه نړیوال سازمان وکولای شي په اغېزمنه او شفافه بڼه خپل اصلي ماموریت ترسره کړي.

د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوتریش په یوه رسمي لیک کې د نړۍ هېوادونو ته خبرداری ورکړی چې دغه نړیوال سازمان د نږدې مالي پرځونې له جدي خطر سره مخ دی.

د نوموړي په وینا، د غړو هېوادونو له خوا د حق‌العضویت پر وخت نه ورکول د سازمان مالي وضعیت تر ټولو لویه ستونزه ګرځېدلې ده.

ګوتریش ویلي، سربېره پر دې، هغه سخت بودجوي قانون چې له مخې یې ملګري ملتونه اړ دي نه‌مصرف شوې پیسې بېرته ورکړي، د سازمان د مالي انعطاف مخه نیسي او د فعالیتونو پر دوام مستقیم منفي اغېز کوي.

چارواکي خبرداری ورکوي چې که ژر تر ژره د بودجې ستونزې حل نه شي، نو ملګري ملتونه به له جدي محدودیتونو سره مخ شي او ښايي د سولې ساتنې، بشري مرستو او نړیوالو ماموریتونو ګڼ پروګرامونه ټکني شي.

د صربستان ولسمشر الکساندر ووچیچ ویلي، امکان شته چې امریکا په راتلونکو ۴۸ ساعتونو کې پر ایران پوځي برید وکړي.

ووچیچ دا څرګندونې د صربستان له «پینک» ټلویزیوني شبکې سره په یوه مرکه کې کړې دي.

نوموړي زیاته کړې چې د احتمالي برید ترڅنګ د نورو سترو بدلونونو د رامنځته کېدو تمه هم لري.

د صربستان ولسمشر ویلي: «د نن ورځې شرایط اسانه نه دي، او د سولې ساتلو ته ژمنتیا حیاتي اهمیت لري.»

د ووچیچ دغه څرګندونې په داسې حال کې مطرح کېږي چې په منځني ختیځ کې د امریکا او ایران ترمنځ ترینګلتیا لوړه شوې او نړیواله ټولنه د وضعیت له احتمالي خرابېدو اندېښنه څرګندوي.

د طالبانو حکومت مشرتابه شیخ هبت‌الله اخندزاده په دې وروستیو کې د هغو کسانو د ملکیتونو د ارزونې موضوع، چې په هېواد کې حضور نه لري، پوځي محکمې ته سپارلې ده.

د طالبانو حکومت ویاند ذبیح الله مجاهد د جرمني د دویچه‌وېله سره په یوه تازه مرکه کې ویلي، که ثابته شي چې د دغو ملکیتونو خاوندانو د نظام پر ضد فعالیتونه کړي وي او یا په تخریبي کړنو کې ښکېل وي؛ نو د هغوی شتمنۍ به تعلیق شي.

مجاهد زیاته کړې، په داسې مواردو کې به د دغو ملکیتونو عواید د مالکینو له واکه وایستل شي او د حکومت ځانګړو حسابونو ته به ولېږدول شي.

نوموړي ټینګار کړی چې دا بهیر به د «اسلامي امارت» د مشرتابه د پرېکړې او د رسمي قانوني ارزونو په چوکاټ کې ترسره شي.

دا پرېکړه په داسې حال کې شوې چې په افغانستان کې د ملکیتونو د حق، او د هغو شتمنیو د قانوني وضعیت په اړه حقوقي او اقتصادي بحثونه روان دي، چې خاوندان یې له هېواده بهر ژوند کوي یا په هېواد کې حضور نه لري.

د ایران مذهبي مشر علي خامنه‌اي تهران کې د ایران وروستي ولسي خوځښتونه «د کودتا په څېر فتنه» بللې او ویلي یې دي چې دا هڅه شنډه شوه.

د هغه په وینا، د دغو اقداماتو موخه د هېواد د ادارې مهم او اغېزمن مرکزونه ویجاړول وو.

خامنه‌اي ټینګار کړی چې د ایران ولس به د هر ډول برید او فشار پر وړاندې سخت غبرګون وښيي او ویې ویل: «ملت به هغه چا ته چې پرې برید وکړي، کلک سوک ورکړي.»

هغه د جګړې د ګواښونو په اړه وویل، چې دا ډول خبرې نوې نه دي او امریکايي چارواکو پخوا هم د جګړې د انتخاب یادونه کړې ده.

د هغه په وینا، دا ګواښونه د ایران پر ولس اغېز نه لري.

خامنه‌اي زیاته کړې چې ایران به د جګړې پیل کوونکی نه وي او پر هېڅ هېواد د برید نیت نه لري؛ خو که پرې برید وشي، ملت به یې کلک ځواب ورکړي.

وال‌سټریټ ژورنال په یوه راپور کې لیکلي چې امریکا باید پر ایران د هر ډول احتمالي برید تر مخه په منځني ختیځ کې خپل هوايي دفاعي سیستمونه پیاوړي کړي.

د راپور له مخې، پنتاګون د اسرائیل، عربي متحدینو او په سیمه کې د امریکايي ځواکونو د ښه ساتنې لپاره عملي ګامونه اخلي.

امریکايي چارواکو ویلي، که چېرې نن د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د برید امر ورکړي؛ نو د امریکا پوځ کولی شي پر ایران محدود هوايي بریدونه وکړي؛ خو پراخ او قاطع برید به د ایران غبرګون راوپاروي چې د مخنیوي لپاره قوي هوايي دفاع ته اړتیا ده.

وال‌سټریټ ژورنال زیاتوي چې پنتاګون د منځني ختیځ په بېلابېلو هېوادونو کې، د امریکا په پوځي اډو کې د اضافي «تاد» توغندیز دفاعي سیستم او د «پاتریوت» هوايي دفاعي سیستمونو د ځای پر ځای کولو لړۍ پیل کړې ده.

په دې هېوادونو کې اردن، کوېټ، بحرین، سعودي عربستان او قطر شامل دي.