په یوه تازه او جنجالي مرکه کې، شهنار بلوچ چې د بلوچ لېبریشن آرمي (BLA) له خوا د یوې قوماندانې په توګه معرفي شوې، د وسله وال مقاومت، د ښځو د رول، مدني مبارزې، نړیوال سیاست او د بلوچستان د راتلونکې په اړه خپل لیدلوری بیان کړی دی.
د هغې راڅرګندېدل په داسې وخت کې شوي چې بلوچستان کې سیاسي اعتراضونو، مدني خوځښتونو او د وسله والو فعالیتونو او پرلپسې بریدونو د پام وړ بحثونه رامنځته کړي دي.
د یوې ښځې له ملاتړ تر قوماندانۍ پورې سفر
شهنار بلوچ وايي چې د هغې د رهبرۍ سفر د یوې ناڅاپي پېښې یا شخصي غم پایله نه، بلکې د اوږد فکري او سیاسي پروسې نتیجه ده.
هغې د فلسفي مفاهیمو، په ځانګړي ډول د هېګل د «بیګانګۍ» د نظریې په یادولو سره وویل چې انسان خپله پېژندنه یوازې د خپل شخصي ژوند له لارې نه، بلکې د تاریخ او ټولنیزو شرایطو په چوکاټ کې درک کوي.
د هغې په وینا، د محکومیت او سیاسي فشار تجربه د یوه فرد په شعور کې د بدلون لامل کېږي او مقاومت د همدې شعور طبیعي پایله ګرځي.
هغې ټینګار وکړ چې د ښځو رول باید یوازې د قرباني، د غمجنې مور یا د اغېزمنې شوې ډلې په توګه ونه لیدل شي، بلکې ښځې هم د سیاسي پرېکړو او تاریخي بدلونونو فعالې برخې دي.
د ښځو رول په بلوچ مقاومت کې
شهنار بلوچ په مرکه کې وویل چې بلوچې ښځې تل د ملي او سیاسي مبارزې برخه پاتې شوې دي.
د هغې په وینا، د ښځو ګډون یوازې د شمېر د زیاتولو لپاره نه دی، بلکې ښځې غواړي د خپلې ټولنې د راتلونکې په ټاکلو کې فعال رول ولري.
هغې هغه لیدلوری رد کړ چې ګواکې ښځې یوازې د شخصي غم، د خپلوانو د وژل کېدو یا ورکېدو له امله وسله اخلي.
د هغې په وینا، ښځې هم کولای شي د نارینهوو په څېر سیاسي تحلیل، نظریاتي باور او خپلواک تصمیم ولري.
مدني مبارزه او وسله وال مقاومت
د مرکې یوه مهمه برخه د بلوچ یکجهتي کمېټې (BYC) او وسله والو ډلو تر منځ د اړیکې په اړه وه.
شهنار بلوچ وویل چې مدني مبارزه او وسله وال مقاومت دواړه د یوه تاریخي شعور څخه سرچینه اخلي، خو لارې یې بېلې دي.
د هغې په وینا، مدني خوځښتونه د خلکو د پوهاوي، د حقونو د غوښتنې او د ستونزو د نړیوال مطرح کولو لپاره مهم دي، خو هغه ادعا کوي چې یوازې سولهییز اعتراضونه د دولت د ځواک پر وړاندې کافي نه دي.
هغې د فرانسوي-مارکسیستي مفکر فرانز فانون نظریات هم یاد کړل او ویې ویل چې استعمار په خپله د تاوتریخوالي پر بنسټ ولاړ نظام دی.
د ښځو فدایي بریدونه او د رضاکارانه ګډون بحث
په مرکه کې د ښځو د فدایي بریدونو په اړه هم خبرې شوې دي.
شهنار بلوچ هغه نظر رد کړ چې ګواکې ښځې د فشار یا جبر له امله دې ډول عملیاتو ته داخلېږي.
هغې وویل چې د ښځو د سیاسي پرېکړو په اړه باید له نارینهوو سره یو شان معیار وکارول شي.
د هغې په وینا، که یو نارینه د خپلې نظریې له مخې خطرناک اقدام وکړي، نو هغه د یوه سیاسي باور لرونکي کس په توګه لیدل کېږي، خو که ښځه همدا کار وکړي، نو ډېری کسان یې پرېکړه تر پوښتنې لاندې راولي.
هغې ادعا وکړه چې د بلوچ لېبریشن آرمي او مجید بریګېډ کې ګډون د سختې نظریاتي ارزونې او روزنې له لارې کېږي.
د نړیوالې ټولنې او مشروعیت په اړه دریځ
شهنار بلوچ په مرکه کې وویل چې د بلوچ تحریک خپل مشروعیت د نړیوالو قدرتونو له تایید څخه نه اخلي.
د هغې په وینا، نړیوال نظام ډېری وخت د خپلو سیاسي او اقتصادي ګټو له مخې پرېکړې کوي، نه یوازې د اخلاقي اصولو له مخې.
هغې د «ترهګرۍ» اصطلاح د سیاسي استعمال خبره هم وکړه او ویې ویل چې ځینې دولتونه دا اصطلاح د خپلو مخالفینو د کمزوري کولو لپاره کاروي.
هغې ټینګار وکړ چې نړیوال نظر یوازې د تبلیغاتو له لارې نه، بلکې د سیاسي او ستراتیژیکو پایلو له لارې بدلېږي.
د راتلونکي بلوچستان تصور
د مرکې په وروستۍ برخه کې، شهنار بلوچ د هغه بلوچستان په اړه خبرې وکړې چې د هغې په وینا د مبارزې هدف دی.
هغې وویل چې هدف یوازې د واکمنۍ بدلون یا د یوې نوې پولې رامنځته کول نه دي، بلکې د ټولنیز او سیاسي بدلون راوستل دي.
هغې د داسې نظام یادونه وکړه چې پکې:
ټولنیز عدالت موجود وي؛
د ښځو مساوات تضمین شي؛
د خلکو د طبیعي سرچینو په اړه ګډ حقونه موجود وي؛
یو سیکولر او ولسواک جوړښت رامنځته شي.
د هغې په وینا، بریا هغه وخت ده چې راتلونکي نسلونه د جګړې، بېوزلۍ او شخړو له میراث پرته ژوند وکړي.
