لیکوال: حامد جان کاکړ
په یو وېروونکي پرمختګ کې، د پاکستان فاشیستي پنجابي ریاست پښتون تحفظ مومنټ (پي ټي ایم) فعالانو ته ګواښ کړی چې دوی به د پاکستاني پېژندپاڼو او پاسپورټونو څخه محروم کړي.
دا ګواښ په ښکاره توګه دا څرګندوي چې پاکستان هېڅکله پښتانه د برابرو وګړو په توګه نه دي منلي. د پي ټي ایم مشرتابه له ډېرې مودې راهیسې دا خبره کوله چې پنجابي واکمن دولت یواځې د پښتنو او بلوڅانو سرچینې استحصال کوي، خو د دوی په هوساینې او بشري حقونو هیڅ ارزښت نه ورکوي.
له لسیزو راهیسې، پښتانه د یو داسې رژیم تر سیستماتیک تبعیض، ظلم او تاوتریخوالي لاندې ژوند کوي چې دوی دویمه درجه وګړي ګڼي. اوس، چې د دولت لخوا د دوی د ملي هویت د سلبولو ګواښ شوی، پښتانه له هغه هېواد څخه بې برخې کېږي چې دوی یې نسلونه راهیسې خپل کور ګڼلی دی. دا حالت د پښتنو لپاره یو مهم پړاو دی، چې دوی دې پایلې ته رسوي چې یواځینۍ لاره د خپلواکۍ لپاره مبارزه ده، ځکه چې دوی هېڅکله د برابرو حقونو خاوندان نه دي ګڼل شوي.
پي ټي ایم، چې د یوه سولهییزو مدني حقونو غورځنګ دی، تل د پاکستان د حکومت د بشري حقونو پر سرغړونو نیوکې کړي دي، او د پښتنو د کرامت او حقونو لپاره یې غږ پورته کړی. خو د دولت ځواب تل ظالمانه و؛
سولهییز لاریون کوونکي یې وژلي، فعالان یې زنداني کړي، او ټولې سیمې یې له پوځ څخه ډکې کړې دي.
د دولت لخوا د سولهییزو غوښتنو پر وړاندې د زور او ځواک استعمال اوس د پښتنو او بلوڅانو د ځپلو یوه دوامداره پالیسي ده.
دغه وروستی ګواښ چې د پي ټي ایم فعالانو څخه به پېژندپاڼې او پاسپورټونه واخیستل شي په ژوره توګه یوه داسې
ستونزه څرګندوي:
د پنجابي واکمن دولت په نظر، د پښتنو او بلوڅانو لپاره په پاکستاني ملي هویت کې ځای نشته. دولت دوی د وګړو په توګه نه، بلکې د یوې منابعې په توګه ویني چې باید تر کنټرول لاندې وي او د هغوی ځمکې او شتمنۍ وکارول شي.
اوس، پښتانه له یو ډېر سخت انتخاب سره مخ دي. د تابعیت له حقونو څخه بې برخې شوي، دوی اړ دي چې خپله لاره خپله وټاکي، یوه لاره چې ښایي د خپلواکۍ پر لور یې یوسي.
د یو جلا پښتون دولت مفکوره یو لرې خوب نه دی، بلکې د لسیزو اوږد تبعیض، بې برخېتوب او زور زیاتي نتیجه ده.
بلوڅان، چې ورته ظلمونه یې زغمي، په ورته وضعیت کې قرار لري، او دواړه ملتونه د بقا لپاره یو ګډه مبارزه کوي.
خو دا مبارزه یواځې په یواځې توګه نه شي ګټل کېدای.
پښتانه او بلوڅان له یو داسې پوځ لرونکي دولت سره مخ دي چې په وار وار یې دا ښودلې ده چې دوی به د مخالفینو د ځپلو لپاره له هیڅ ډول زور څخه دریغ ونه کړي.
پاکستانی ریاست، چې د خپلې فاشیستي مفکورې له مخې کار کوي، په ښکاره توګه تیار دی چې د خپلو سیمو کنټرول ساتلو لپاره له تاوتریخوالي، زندانونو او حتی له غیرقانوني وژنو څخه کار واخلي.
د پښتنو او بلوڅانو پر وړاندې حالات ډېر سخت دي، ځکه دوی یوازې د خپلو حقونو لپاره نه بلکې د خپل شتون لپاره مبارزه کوي.
اوس، نړیواله ټولنه له یو مهم ازمېښت سره مخ ده. ایا دوی به د ځپل شویو پښتنو او بلوڅانو ترڅنګ ودریږي او د لا زیاتې وینې توییدو مخه به ونیسي؟ که دوی به سترګې پټې کړي او اجازه به ورکړي چې د پاکستان فاشیستي ریاست پر سولهییزو لاریونوالو باندې خپل ظلم ته دوام ورکړي؟
د نړۍ چوپتیا به د نورو ناوړو پیښو لپاره لاره خلاصه کړي او د میلیونونو کسانو کړاو به نور هم ژور کړي، کوم کسان چې لا دمخه د تاوتریخوالي او وېرو تر سیوري لاندې ژوند کوي.
د پښتنو او بلوڅانو زارۍ نورې د نادیده کیدو وړ نه دي. نړیواله ټولنه باید مداخله وکړي مخکې له دې چې نورې بې ګناه وینې تویې شي. دوی باید د دې ظلم، تبعیض او جبر د پای ته رسولو غوښتنه وکړي، کوم چې دا قومونو یې له ډېرې مودې راهیسې زغمي.
نړۍ باید ژر تر ژره عمل وکړي، نه یواځې د یوه ناورین د مخنیوي لپاره، بلکې د دې لپاره چې د پښتنو او بلوڅو قومونو له کرامت او حقونو سره چلند وشي.
دا نور یواځې یوه سیمهییزه مسله نه ده دا یوه نړیواله مسله ده.
د پاکستان د پنجابي واکمن فاشیستي پالیسي د سیمې ثبات او د بشري حقونو او عدالت اصولو ته یو ګواښ دی، کوم چې نړیواله ټولنه یې ادعا کوي چې ساتنه به یې کوي. پښتانه او بلوڅان دا جګړه یواځې په یوازې توګه نه شي ګټلای، خو د نړیوالې ټولنې په ملاتړ، دوی کولای شي د ظلم پر وړاندې ودریږي او د وېري او تاوتریخوالي څخه پاکه راتلونکې جوړه کړي.
د عمل وخت اوس دی. پښتانه او بلوڅان د دې مستحق دي چې په سوله کې ژوند وکړي، او د دوی حقونه او غږونه واورېدل شي. نړۍ باید د دوی کړاو ته سترګې پټې نه کړي. که داسې وکړي، دا به یواځې د دې ځپل شویو خلکو لپاره یوه ناکامي نه وي، بلکې د ټول بشریت لپاره به یو شرم وي
