د ایران د بهرنیو چارو وزیر سید عباس عراقچي ویلي چې هېواد یې د روانې جګړې د مدیریت او پای ته رسولو بشپړ واک او وړتیا لري.

نوموړي ټینګار کړی چې د جګړې د پای وخت او څرنګوالی به خپله ایران ټاکي.

د هغه په وینا، تهران په تېرو دوو لسیزو کې د خپلو ختیځو او لوېدیځو پولو په اوږدو کې د امریکا د پوځ تجربې او ماتې په دقت څېړلې او لازم درسونه یې ترې اخیستي دي.

عراقچي زیاته کړې چې د ایران پر پلازمېنې تهران بمبارونه د دوی پر نظامي او دفاعي وړتیاوو هېڅ اغېز نه لري او دا ډول بریدونه د جګړې د دوام په اړه د ایران دریځ نه شي بدلولای.

هغه د ایران غیر متمرکز او څو پوړیز دفاعي سیستم ته په اشارې وویل چې دغه جوړښت تهران ته دا امکان ورکوي څو د جګړې واګې په خپل لاس کې وساتي او وضعیت په خپله خوښه اداره کړي.

د ایران د مذهبي مشر ایت‌الله علي خامنه‌يي د وژل کېدو له خبر وروسته، د پاکستان په بېلابېلو ښارونو کې پراخ او ځینې تاوتریخوالي ته اوښتي لاریونونه شوي دي.

د راپورونو له مخې، په ګلګت او سکردو کې د وضعیت د کنټرول لپاره درې ورځنی ګرځبندیز اعلان شوی او امنیتي ځواکونه په سړکونو کې ځای پر ځای شوي دي.

سرچینې وایي چې په کراچۍ کې ۱۰ تنه، په اسلام‌اباد کې یو کس او په سکردو کې پنځه کسان وژل شوي دي.

په ګلګت کې د وژل شویو رسمي شمېر نه دی اعلان شوی، خو ځینې محلي سرچینې د پنځو کسانو د وژل کېدو خبر ورکوي، او ځینو شیعه استازو بیا د اوو کسانو د مرګ ادعا کړې ده.

چارواکو تر اوسه د ټولو تلفاتو په اړه وروستی او کره رسمي راپور نه دی خپور کړی؛ خو د تاوتریخوالي د پراخېدو له امله امنیتي تدابیر سخت شوي دي.

د قطر پخواني صدراعظم حمد بن جاسم بن جبر آل ثاني ویلي، سره له دې چې ایران د خلیج د همکارۍ شورا د غړو هېوادونو حاکمیت نقض کړی؛ خو دغه هېوادونه باید مستقیمې پوځي مقابلې ته و نه هڅول شي.

نوموړي په خپل پیغام کې ټینګار کړی چې مخامخ جګړه د دواړو لورو سرچینې ستړي کوي او د نورو قدرتونو د نفوذ لپاره زمینه برابروي.

هغه زیاته کړې چې د امریکا او اسراییلو او ایران ترمنځ روانه نښته به په پای کې ختمه شي؛ خو که د خلیج د همکارۍ شورا هېوادونه په مستقیم ډول جګړې ته داخل شي؛ نو دا به اوږدمهاله او لګښت لرونکي پایلې ولري.

د قطر پخواني صدراعظم له دغو هېوادونو غوښتي چې د یو واحد دریځ په توګه د هر ډول تېري پر وړاندې ودرېږي او هر ډول فشار او باج‌اخیستنه رد کړي؛ خو له داسې اقدامه ډډه وکړي چې سیمه نورې بې‌ثباتۍ ته ټېل وهي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ له نیویارک ټایمز ورځپاڼې سره په مرکه کې د ایران د وروستیو تحولاتو په اړه ویلي چې «درې ډېر ښه انتخابونه» لري؛ خو زیاته کړې یې ده: «اوس یې نه اعلانوم، پرېږدئ لومړی کار پای ته ورسېږي.»

هغه د دې پوښتنې په ځواب کې چې ایا علي لاریجاني به د ایران د دولت په مشرتابه کې رول ولري که نه، له څرګند دریځه ډډه وکړه او چوپ پاتې شو.

ټرمپ همداراز هیله څرګنده کړه چې د ایران پوځي ځواکونه، په ځانګړي ډول د سپاه پاسداران افسران، دې خپلې وسلې د ایران خلکو ته وسپاري.

نوموړي د وینزویلا تجربې ته په اشارې وویل: «هغه څه چې موږ په وینزویلا کې وکړل، زما په اند یو بشپړ او بې‌نقصه سناریو وه.»

ټرمپ د دې پوښتنې په اړه چې د علي خامنه‌اي تر مړینې وروسته باید څوک د ایران د حکومت مشري پر غاړه واخلي، کوم څرګند وضاحت ورنه کړ.

د بریتانیا لومړي وزیر کی‌یر استارمر اعلان کړی چې هېواد یې د امریکا هغه غوښتنه منلې چې د بریتانیا له پوځي اډو څخه د ایراني توغندیو پر وړاندې د دفاعي بریدونو لپاره کار واخیستل شي.

نوموړي په یوه ویډیويي پیغام کې ټینګار کړی چې دغه اجازه یوازې د دفاعي اقدامونو لپاره ده، لکه د توغندیو د زېرمو یا توغندیو ویشتونکو مرکزونو په نښه کول، څو احتمالي ګواښونه شنډ شي.

استارمر همداراز ویلي چې بریتانیا د امریکا او اسراییلو په ګډو هوايي بریدونو کې چې پر ایران ترسره شوي، برخه نه ده اخیستې او په راتلونکو احتمالي څپو کې هم د ګډون نیت نه لري.

د ده په وینا، لندن هڅه کوي د سیمه‌ییز کړکېچ د پراخېدو مخه ونیسي او په عین حال کې د خپلو او متحدینو د امنیت ساتنه یقیني کړي.

په ایران کې د افغانستان پخواني سفیر عبدالغفور لېوال ویلي، د پاکستان پر وړاندې د افغانانو تاریخي غوسه اوس د لاوا په څېر راخوټېدلې او مهارول یې اسانه نه دي.

لېوال د خپلې څرګندونې په ترڅ کې د «لاوا» بېلګه وړاندې کړې او ویلي یې دي چې لکه څنګه چې ایشېدلې لاوا د ځمکې له کوچني منفذ څخه په راوتلو سره هر څه سوځوي او آن زلزله رامنځته کوي، همداسې د افغان ملت پټه غوسه هم له اوږدې مودې راهیسې تر ځمکې لاندې ایشېدله.

د هغه په وینا، دا احساسات له څه باندې یونیم سل کلونو راهیسې راټولېدلي وو او د وروستیو بمباریو له امله یې د راوتلو لار وموندله. نوموړي ټینګار کړی چې دا غوسه یوازې د یوې ځانګړې ډلې نه ده، بلکې د یوه ملت ګډ تاریخي احساس دی.

لېوال ویلي، تېرو څو لسیزو کې د دیني شعارونو تر سیوري لاندې د دې احساساتو مخه نیول کېده، خو اوس وضعیت بدل شوی او د ده په باور، له افغانستان سره هر ډول تقابل به پراخې او اوږدمهالې پایلې ولري.

هغه خبرداری ورکړی چې د افغانانو دا راپارېدلی احساس ژر نه سړېږي او ښايي د سیمې پر وضعیت ژور اغېز وکړي.

د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف اعلان کړی چې مسکو ته یې هغه درې ورځنی سفر، چې ټاکل شوې وه د مارچ په درېیمه پیل شي، ځنډولی دی.

د راپورونو له مخې، نوموړي دا پرېکړه له افغانستان سره د تاوتریخوالي د زیاتېدو او د ایران د مشر علي خامنه‌يي له وژل کېدو وروسته د پاکستان دننه د لاریونونو او کړکېچن وضعیت له امله کړې ده.

بل لور ته، د پاکستان حکومت ویلي چې شهباز شریف پرون یوه لوړپوړې امنیتي غونډه رابللې وه چې پکې د افغانستان او سیمې وروستي بدلونونه ارزول شوي دي.

چارواکو ویلي، په دغه ناسته کې د افغانستان وضعیت په دقت څېړل شوی او اړوند امنیتي تدابیر تر بحث لاندې نیول شوي دي.

د افغانستان د ملي امنیت پخواني رییس محمد معصوم ستانکزي ویلي چې که د افغانستان پوځ د پردیو په اشاره دوه ځله په بشپړه توګه نه وای ړنګ شوی او ملي او جهادي ځواکونه په یوه واحد چتر کې سره یوځای شوي وای، نن به افغانستان په سیمه کې تر ټولو پیاوړی پوځ درلود.

د هغه په وینا، په داسې حالت کې به هېڅ هېواد د افغانستان پر وړاندې په بد نظر نه کتلای او د تېري جرئت به یې نه شو کولی.

معصوم ستانکزي زیاته کړې چې اوس هم اړتیا ده دا ستره پانګه وساتل شي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي چې ایران یو لوی هېواد دی او امکان لري روانه جګړه لږ تر لږه څلور اوونۍ دوام وکړي.

هغه زیاته کړې چې په دغو نښتو کې درې امریکايي سرتېري هم وژل شوي دي.

ټرمپ له ډیلي مېل ورځپاڼې سره په مرکه کې ادعا کړې چې پر ایران د ترسره شویو بریدونو په پایله کې تر اوسه شاوخوا ۴۸ ایراني لوړپوړي مشران وژل شوي دي.

د هغه په وینا، سره له دې پوځي فشارونو، واشنګټن غواړي له تهران سره بېرته مذاکرات پيل کړي.

نوموړي دا هم ویلي چې د قطر، سعودي عربستان، بحرین، اردن او متحده عربي اماراتو له مشرانو سره یې په دې تړاو خبرې کړې دي.

د سعودي عربستان د احتمالي ښکېلتیا په اړه د پوښتنې په ځواب کې ټرمپ ویلي: «دوی هم جګړه کوي.»

د دغو څرګندونو تر خپرېدو وروسته سیمه‌ییز وضعیت لا هم ترینګلی بلل کېږي او د جګړې د پراخېدو په اړه اندېښنې زیاتې شوې دي.

د افغانستان درې پخوانیو سیاسي څېرو د ایران مذهبي مشر علي خامنه‌ای د وژل کېدو په تړاو جلا جلا غبرګونونه ښودلي او د ایران دولت او ملت ته یې د تسلیت مراتب وړاندې کړي دي.

د افغانستان پخواني ولسمشر حامد کرزی د یوې اعلامیې په خپرولو سره د ایران د مذهبي مشر، د هغه د کورنۍ د غړو او یو شمېر ملکي وګړو د وژل کېدو په تړاو ژوره خواشیني څرګنده کړې ده او نوموړي د ایران له خلکو سره خواخوږي ښودلې، چې د وژل شویو لپاره یې د جنت دعا کړې او ایران ته یې د سولې، امنیت او سوکالۍ هیله څرګنده کړې ده.

بل خوا، د ملي مصالحې پخواني مشر عبدالله عبدالله هم دغه پېښه ستره ضایعه بللې او ویلي یې دي چې د ایران د رهبر وژل کېدل به د دغه هېواد په تاریخي حافظه کې تلپاتې پاتې شي.

هغه د ایران له رهبرۍ او ولس سره د خواخوږۍ څرګندونه کړې او دا یې د ملي عزت او خپلواکۍ په لاره کې لویه قرباني یاده کړې ده.

همدا رنګه، جهادي مشر شیخ الحدیث والقران استاد عبدالرب رسول سیاف بیا په خپل پیغام کې د ایران وژل شوی رهبر علي خامنه ای، یو عالم، ثابت‌قدم او د ظلم پر وړاندې ولاړ شخصیت بللی او ویلي یې دي چې نوموړي تر وروستۍ شېبې د خپل ملت د عزت او شرف دفاع کړې ده.

د ایران مذهبي مشر علي خامنه ای د ۸۶کلنو په عمر وړمه ورځ د اسرائیل او امریکا په ګډو هوایي بریدونو کې ووژل شو.