د کابل د امنیې قوماندانۍ ویاند خالد ځدراڼ ویلي چې د کابل ښار د ۲۱مې امنیتي حوزې اړوند د ۲۴م ګذر په سیمه کې د پاکستاني رژیم د بمبارۍ له امله ملکي کورونه په نښه شوي دي.
ښاغلي ځدراڼ زیاته کړې چې د دې برید په پایله کې د ښځو او ماشومانو په ګډون ۴ تنه وژل شوي او ۱۵ نور ټپیان شوي دي.
پاکستان نږدې دوه اونۍ کېږي چې په پرلپسې ډول د کابل ښار په ګډون د افغانستان لوی ښارونه د هوایي بمبارۍ له لارې په نښه کوي چې تر ډېره یې قربانیان ملکي وګړي دي.
یو شمېر سرچینو رسنیو ته ویلي چې د کابل ښار د ۲۱مې امنیتي حوزې اړوند د پلچرخي په سیمه کې د پاکستان د پوځ په هوايي برید کې درې ملکیان وژل شوي او ۱۵ نور ټپیان دي.
د سرچینو په وینا، دا برید د استوګنیزو سیمو ته نږدې شوی چې له امله یې ملکي کسانو ته مرګژوبله اوښتې ده.
تر اوسه رسمي طالب چارواکو په دې اړه کومه څرګندونه نه ده کړې.
د افغانستان لپاره د پاکستان ځانګړي استازي محمد صادق خان د چین له ځانګړي استازي یوې شیاو یونګ سره ناسته کړې.
محمد صادق خان په خپله ایکس پاڼه ویلي، چې نوموړي د چین له استازي سره هغه مهال لیدلي چې نوموړی نن سهار له کابل څخه اسلاماباد ته ورسېد.
دواړو لورو په دې غونډه کې د وسله والو ډلو، په ځانګړي ډول د تحریک طالبان پاکستان او ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ له لوري پاکستان او چین ته د متوجه ګواښونو په اړه بحث کړی.
صادق خان او د چین استازي په خبرو کې د سیمې د امنیتي وضعیت ارزونه کړې، او دواړو خواوو ټینګار کړی چې د ترهګرۍ پر ضد مبارزه او د سیمې ثبات لپاره ګډې او همغږې هڅې اړینې دي.
د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي ویلي، د ایران هغه وړاندیز چې موخه یې د اټومي وسلو د نه جوړېدو تضمین و، د امریکا له لوري ځکه رد شو چې د مقابل لوري استازو د دې وړاندیز تخنیکي جزییات په سمه توګه نه وو درک کړي.
عراقچي په خپله ایکس پاڼه ویلي، چې کره او واقعي معلومات د نړیوالو پرېکړو لپاره ډېر اهمیت لري او که د تخنیکي مسایلو سم درک موجود وای، نو ښایي د ایران وړاندیز جدي ارزول شوی وای.
د ایران د بهرنیو چارو وزیر همداراز د اقتصادي سیاستونو په اړه وویل چې د تیلو د بیو لوړوالی او د تعرفو زیاتوالی عادي امریکایانو ته د ګټې پر ځای تاوان رسوي.
د هغه په وینا، دا ډول اقدامات لوی شرکتونه لا شتمنوي او پر عادي کورنیو اقتصادي فشار زیاتوي.
عراقچي زیاته کړه چې نړیوال سیاسي او اقتصادي بحثونه باید د دقیقو معلوماتو او واقعي تحلیلونو پر بنسټ ترسره شي.
وړاندې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي وو، چې امریکا د نړۍ د تر ټولو لوی د تیلو تولیدوونکی هېواد دی او د تیلو د بیو لوړېدل د امریکا لپاره اقتصادي ګټه لري.
د بشري حقونو نړیوال بنسټ (IHRF) د خوست ولایت په فرضي کرښه د پاکستاني پوځ لخوا د ملکي وګړو پر کورونو د توپچي برید په سختو ټکو غندلی او د دې پېښې د بېړنۍ او خپلواکې څېړنې غوښتنه یې کړې ده.
یاد بنسټ په یوه اعلامیه کې ویلي، چې د مارچ په ۱۲مه د سهار شاوخوا ۴:۴۵ بجې د خوست ولایت د علیشېر ولسوالۍ د صادق غراب په سیمه کې پر استوګنیزو کورونو د توپ مرمۍ لګېدلې دي.
د راپور له مخې، دغه برید چې د پاکستاني پوځ ته منسوب شوی، له امله یې درې ماشومان وژل شوي او لږ تر لږه شپږ نور ملکي وګړي ټپیان شوي دي.
اعلامیه زیاتوي، پر مېشتو سیمو د درنو وسلو کارول د نړیوال بشري قانون له اصولو سره په ټکر کې دي، او د جګړې له اړخونو غوښتل کېږي چې د ملکي وګړو او پوځي اهدافو ترمنځ روښانه توپیر وساتي.
د بنسټ مشر جاومي د اورګیل ویلي، د ماشومانو وژل کېدل یوه لویه انساني فاجعه ده او د مېشتو سیمو پر ضد بېتوپیره ډزې د جګړې د قوانینو جدي سرغړونه بلل کېدای شي.
د بشري حقونو دغه نړیوال بنسټ ټینګار کړی چې دا ډول پېښې یوازېنۍ نه دي او په وروستیو کلونو کې د افغانستان د فرضي کرښې ته څیرمه ولایتونو لکه خوست، پکتیا، پکتیکا، ننګرهار او کونړ کې د کرښې هاخوا مرمۍ ویشتل څو ځله تکرار شوي چې له امله یې ملکي وګړو ته مرګ ژوبله اوښتي او ګڼې کورنۍ بېځایه شوې دي.
د اسلام اباد سترې محکمې د زنداني پخواني لومړي وزیر عمران خان هغه غوښتنه رد کړې چې غوښتل یې له زندانه یو شخصي روغتون ته ولېږدول شي، خو محکمې د زندان په داخل کې د هغه د روغتیا د ارزونې لپاره د ځانګړي طبي بورډ د جوړولو امر کړی.
د راپور له مخې، د محکمې قاضي ارباب طاهر د اورېدنې پر مهال ویلي، چې د سترګو متخصص تکړه دی او کولای شي د عمران خان طبي معاینات همدلته زندان کې ترسره کړي، او بیرون ته د تګ فرصت یې نشته.
محکمې د اسلاماباد لوی کمشنر ته لارښوونه کړې چې یو طبي بورډ جوړ کړي چې پکې به د ډاکتر اصف او د ډاکتر ندیم قریشي په نوم ډاکتران شامل وي.
د محکمې د پرېکړې له مخې، دا طبي بورډ به ارزونه کوي چې ایا عمران خان باید روغتون ته ولېږدول شي یا نه.
د ایران نوي مذهبي مشر مجتبی خامنهيي تر ټاکل کېدو وروسته خپل لومړنی پیغام خپور کړی دی.
نوموړي د پنجشنبې په ورځ ویلي چې د هرمز تنګي د تړلو لپاره اړینې وسیلې باید وساتل شي او که اړتیا وي نورې جبهې هم پرانیستل کېدای شي.
د راپورونو له مخې، خامنهيي په خپل پیغام کې ټینګار کړی چې ایران باید د سیمې د امنیتي او پوځي بدلونونو پر وړاندې بشپړ چمتووالی ولري.
هغه ویلي چې د هېواد د مهمو لارو او ستراتیژیکو امکاناتو ساتنه د ایران د ملي امنیت لپاره مهمه ده.
نوموړي همداراز ویلي که پر ایران فشارونه زیات شي، تهران به د خپلو ملي ګټو د ساتنې لپاره له بېلابېلو لارو کار واخلي.
لیکوال: احمد شاه ساحل
په دې وروستیو کې د پښتونخوا یو شمېر ځوانان په غیر شعوري ډول له ټي ټي پي څخه دا غوښتنه کوي چې د ځینو نورو ځوانانو د ناسمو اعمالو مخه ونیسي یا یې اصلاح کړي. دا کار نهایت دردونکی او اندېښمنوونکی دی. ځکه له دې څخه دا څرګندیږي چې زموږ پښتانه لا هم د خپل دښمن د پېژندنې د شعور تر بشپړتیا نه دی رسېدلی. لا هم ډېر خلک د خپل اصلي دښمن شکلونه، نقشې او د استعمار بېلابېل مخونه نه پېژني.
دوی دومره ګنګس شوي دي چې اوس د مدنیت له ښکاره دښمنانو مدنیت غواړي، له شب پرستو د ورځې هیله کوي، د تیارو له ملګرو د رڼا غوښتنه کوي، خپل بچیان بې لارو ته د اصلاح په نوم سپاري. او د کوچنیو تېروتنو مرتکبین هغو کسانو ته سپاري چې خپله د ډېرو لویو او نه جبرانېدونکو جرمونو عاملین دي. دا واقعاً یو دردناک حالت دی.
باید وپوهېږئ چې ستاسې دا ډول غوښتني په حقیقت کې ټي ټي پي ته مشروعیت ورکول دي. په دې معنا چې تاسې هغوی د ټولنې د اصلاح کوونکو په توګه تعریفوئ، د هغوی واک او صلاحیت منئ او په غیر مستقیم ډول هغوی ته ښه راغلاست وایاست. او په دې هم وپوهیږئ، کله چې نن ترې د خپلو بچیانو د اصلاح غوښتنه کوئ، نو سبا به یې پر وړاندي د کورونو او حجرو دروازې هم نه شئ تړلی. هغوی به راځي، واک به اخلي، او هغه ټول پلانونه به عملي کوي چې له مخکې یې ستاسو لپاره چمتو کړي دي. هغه وخت که بیا هر څومره فریاد هم وکړئ، نه به یې هغوی اوري او نه به یې اورېدل منطقي وي.
منطقي به ځکه نه وي، چې داسي نه شي کېدلی چې نن به تاسې د خپلو غوښتنو مطابق کارونه پرې ترسره کوئ او په اصطلاح د خپلو بچیانو د تربیې لپاره به یې کاروئ، خو سبا به یې د واکمنانو په توګه نه منئ. کله چې یو ځواک ته مشروعیت ورکړل شي، بیا یې مخه نیول اسانه نه وي.
هو، دا سمه ده چې ډېری پښتانه به د دې ډول ستونزو د حل لپاره له پاکستاني ریاست څخه هیله نه لري یا به ترې ناهیلي شوي وي. خو دا په دې مانا هم نه ده چې انسان له بارانه د ناوې غېږي ته پناه یوسي. مطلب، دا او نورې ټولې ستونزې، ستاسې ستونزې دي، او تاسې به یې حل کوئ. ځکه خو منظور پښتین تراوسه پورې د خیبر جرګې نارې وهي. اصلاً تاسې باید له هر څه وړاندې پر هغو سیاسي مشرانو لعنت ووایاست او پر وړاندې یې ودریږئ چې د خیبر جرګې پريکړو د عملي کېدو مخه یې ونیوله؛ هغه پریکړې چې پښتنو ته یې د یو “سمبولیک سټېټ” جوړولو چانس ورکاوه، هغه پریکړې چې له مخې یې یو پراخ اجراییوي مرکز جوړېده، داسې مرکز چې د پښتنو د ستونزو د حل لپاره مشروع، ملي او سیاسي صلاحیت ولري.
تاسو باید هغوی وغندئ او پر وړاندې یې راپورته شئ، او پوښتنه ترې وکړئ چې ولې یې هغه لوی تاریخي فرصت د یو ساده او ملنګ انسان، منظور پښتین سره په بغض او عیناد کي ضایع کړ؟ ولې یې د پاکستان طرف ونیو او ولې یې پښتانه د خپلو ګډو پریکړو له عملي کېدو راوګرځول؟ ولې یې اجازه ورنه کړه چې د خیبر جرګې په نوم داسې یو ملي مرکز جوړ شي چې د پښتنو د ټولو سیاسي او ټولنیزو ستونزو د حل توان او صلاحیت ولري؟
که نن هغه مرکز موجود وای، نو نه یوازي دا ډول کوچنۍ ټولنیزې ستونزيګې به د همدې ملي چوکاټ له لارې حل کېدې، بلکې پښتون به د پاکستاني ریاست پر وړاندي په لومړي ځل په یوه منظم او سیال سیاسي پلټفارم کې راڅرګند شوی وای. په هغه صورت کې به ډېر امکان موجود و چې روانې ټولې سیاسي لوبې د پښتنو په ګټه اوښتي وای.
بناً ستاسې د بدې ورځې عاملین ستاسې بد مشران دي. له هغوی بیا وپوښتئ چې ولې یې دا هر څه یوازې په دې خاطر له منځه یووړل چې هسې نه د دې کار کریډیټ منظور پښتین، ته لاړ شي. وپوښتئ او تر ګرایونونو یې ونیسئ.
په افراطي ډلو باندي مه خپل سړی اصلاح کوئ او مه سپی!
یادونه: حماسه میډیا د یوې بې پرې رسنۍ په توګه د ټولو سیاستوالو ، لیکوالو او نظر خاوندانو لیکنو او نظریاتو ته درناوی لري، دا لیکنه د حماسه میډیا نظر نه څرګندوي بلکې د لیکوال نظر دی او مونږ یې کټ مټ دلته خپروو.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په یوه تازه پیغام کې ویلي، چې امریکا د نړۍ د تر ټولو لوی د تیلو تولیدوونکی هېواد دی او د تیلو د بیو لوړېدل د امریکا لپاره اقتصادي ګټه لري.
ټرمپ په خپله ټروت سوشیال پاڼه لیکلي، چې د امریکا لپاره تر ټولو مهم هدف دا دی چې د ایران مخه ونیول شي څو اټومي وسلې ترلاسه نه کړي.
هغه ایران بد امپراتور هیواد بللی او ویلي یې دي چې واشنګټن به اجازه ورنکړي دغه هېواد د منځنۍ اسیا او نړۍ امنیت له ګواښ سره مخ کړي.
نوموړي زیاته کړې چې امریکا به د ایران د اټومي وسلو د ترلاسه کولو د مخنیوي لپاره خپل دریځ بدل نه کړي.
د راپورونو له مخې، د افغانستان او پاکستان ترمنځ د تورخم دروازې په صفري نقطعه کې د یو ناپیژاند جسد د راپورته کولو لپاره موقتي اوربند اعلان شوی.
راپورونه وایي، تر اوسه دا نه ده روښانه شوې چې یاد جسد د افغان لوري دی که د پاکستاني لوري خو له څو ورځو راهیسې په صفري نقطعه کې پروت و.
د معلوماتو له مخې، د پاکستان له لوري یوه قبایلي جرګه تورخم ته ورغلې او د افغانستان له لوري هم جرګه سیمې ته رسېدلې، او څیړنې روانې دي تر څو د جسد اصلي لوری معلوم او ور وسپارل شي.
یاد اوربند د ماښام تر ۵:۳۰ بجو دوام لاره.