د هند د دفاع وزیر راجنات سینګ ویلي چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ شخړې باید یوازې د خبرو له لارې حل شي او هند به د دواړو هېوادونو په کړکېچ کې مداخله ونه کړي.
سینګ د رسنیو سره په خبرو کې ټینګار کړی چې د هند بهرنی سیاست د سولې او متقابل درناوي پر اصولو ولاړ دی او دغه هېواد د شخړو د لمسولو یا لمن وهلو اراده نه لري.
د طالبانو حکومت د مالیې وزارت په وینا، دغه روغتون به په ځانګړي ډول د زړه او سینې د ناروغیو درملنه د هېواد دننه په مناسب لګښت برابره کړي او ترڅنګ به د تخصصي زده کړو لپاره هم مهم مرکز وي.
د پروژې د سروې، نقشې او ډیزاین چارې د ماليې وزارت، اسلامي پراختیايي بانک، قراردادي شرکت او اړوندو ادارو له لوري پيل شوي او تمه ده چې په شپږو میاشتو کې بشپړې شي.
په داسې حال کې چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ پر کرښه نښتو او هوایي حریم پرنقض تازه جنجالونه رامنځته شوي، د ترکیې او قطر په منځګړیتوب په استانبول کې د دواړو هېوادونو د سولې خبرې بېنتیجې پای ته ورسېدې.
د طالبانو حکومت پاکستان تورن کړی چې “بېمسؤلیته او غیرهمکارانه چلند” یې وکړ، خو اسلاماباد وايي طالبان د خپلو ژمنو په عملي کولو کې پاتې راغلي دي.
د طالبانو حکومت ویاند ذبیحالله مجاهد د خبرو تر ناکامۍ وروسته ویلي “د پاکستان لوری نهدی توانېدلی چې واقعي او عملي وړاندیزونه وړاندې کړي. هغوی هڅه کوله چې د خپلو امنیتي ناکامیو ټول مسؤلیت پر افغانستان واچوي.”
ده زیاته کړې چې د اسلاماباد “غیرهمکارانه چلند” د خبرو د ناکامۍ لامل شو او “هیڅ پایله ترې و نه وته.”
مجاهد ټینګار کړی چې طالبان به هېچا ته اجازه ورنهکړي چې د افغانستان له خاورې د بل هېواد پر ضد کار واخلي، خو زیاته کړې یې ده چې کابل به “د هر ډول تېري پر وړاندې کلکه دفاع وکړي.”
بل لور ته د پاکستان د اطلاعاتو وزیر عطاءالله تارړ هم ویلي: “اسلاماباد به د طالبانو د حکومت هغه اقدامات ونهمني چې د افغان ولس یا ګاونډیو هېوادونو په ګټه نه وي.”
پاکستان وایي چې د طالبانو حکومت د دوحې د ۲۰۲۱ تړون ژمنې نه دي عملي کړي، او د “ترهګرۍ پر ضد مبارزه” کې یې جدي اقدام نهدی کړی.
د اسلاماباد په وینا، د طالبانو تر واک لاندې افغان خاوره د پاکستاني طالبانو (TTP) د فعالیت لپاره کارېږي. هغه ډله چې په پاکستان کې یې لسګونه بریدونه کړي دي.
د ملګرو ملتونو د راپور له مخې، د اکتوبر له پیل راهیسې د دواړو هېوادونو ترمنځ د نښتو په ترڅ کې ۵۰ افغان ملکي وګړي وژل شوي او ۴۴۷ نور ټپیان شوي دي.
په مقابل کې، د پاکستان پوځ ویلي چې ۲۳ سرتېري وژل شوي او ۲۹ نور ټپیان دي.
د خبرو منځګړي، قطر او ترکیې هڅه وکړه چې دواړه خواوې یوې ګډې اجنډا ته راولي، خو د سرچینو په وینا، د اعتماد د نشتوالي له امله خبرې ګډوډې شوې.
اسلاماباد بیا ویلي چې له منځګړیو سره اړیکې ساتي او د “خپلو خلکو او خپل حاکمیت د ساتنې لپاره ټول ضروري ګامونه” پورته کوي.
بل خوا سیاسي شنونکي وايي د طالبانو او پاکستان شخړه یوازې د کرښې پوځي موضوع نه ده، بلکې د دواړو هېوادونو ترمنځ د اعتماد ژور بحران، استخباراتي رقابت، او د وسلهوالو ډلو پر ملاتړ اختلافات د سولې خنډ ګرځېدلي دي.
د هغوی په وینا، که د خبرو نوې پړاو ونهپیلېږي، د ژمي له رارسېدو سره ښایي جګړه نوره هم پراخه شي او دواړه خواوې به سیاسي او اقتصادي زیانونه وګالي.
خو د طالبانو حکومت ادعا کوي چې د سولې دروازه لا هم نهده تړل شوې، او ټینګار کوي چې “د هېواد د حاکمیت، خپلواکۍ او امنیت دفاع” به د دوی لومړیتوب وي.
د طالبانو حکومت ویاند ذبیحالله مجاهد نن په یوه خبري غونډه کې وویل چې د ټيټيپي او پاکستان ترمنځ ستونزه نوې نه ده او د «اسلامي امارت» د واکمنۍ له پیل وروسته نه ده رامنځته شوې، بلکې د ۲۰۰۲ کال راهیسې روانه ده.
مجاهد زیاته کړې چې «اسلامي امارت» هڅه کړې وه چې ټيټيپي له پاکستان سره مستقیمو خبرو ته کېنوي، او دا پروسه تر ډېره بریده بریالۍ وه؛ خو د پاکستان پوځ د خبرو پر لاره خنډونه جوړ کړل.
هغه ټینګار کړی چې په پاکستاني پوځ کې داسې کړۍ شته چې په افغانستان کې د خپلواک حاکمیت د پیاوړتیا په ګټه نه دي او غواړي خپل نفوذ وساتي.
