د هیواد پخواني ولسمشر حامد کرزي د امریکا د سټنفورډ پوهنتون له لوري د افغان هنرمندې فریده مهوش د هنري آثارو د خوندي کولو او ډیجیټل کولو هرکلی کړی او دا اقدام یې د افغانستان د کلتوري میراث د ساتنې په برخه کې یو مهم پرمختګ بللی دی.

کرزي ویلي، د استادې مهوش هنري آثار د افغانستان د موسیقۍ او فرهنګ نه بېلېدونکې برخه ده او د دغو آثارو ډیجیټل کېدل د راتلونکو نسلونو لپاره د ملي هنر د ژغورنې او انتقال مهم فرصت برابروي.

هغه زیاته کړې چې فریده مهوش د هېواد د موسیقۍ په ډګر کې د یوې ځلانده ستورې په توګه ارزښتمن خدمتونه ترسره کړي او د هغې هنري میراث د افغان کلتوري هویت یوه مهمه نښه ګڼل کېږي.

د امریکا د کانګرس یو شمېر غړو د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د هغې طرحې پر وړاندې توند غبرګون ښودلی چې له مخې یې ټاکل شوې یو شمېر افغان کډوال د کانګو دیموکراتیک جمهوریت ته ولېږدول شي.

د کانګرس غړي خوان وارګاس دا اقدام «شرموونکی او غیرانساني» بللی او ویلي یې دي چې هغه افغانان چې د امریکا له ځواکونو سره یې همکاري کړې، باید له داسې چلند سره مخ نه شي.

نوموړي ټینګار کړی چې دا ډول پرېکړې د امریکا پر اخلاقي مسؤلیتونو سیوری اچوي.

همداراز، آمي برا دا طرحه «ظالمانه خیانت» بللې او ویلي یې دي چې افغان ژباړونکي او همکاران اوس له یوه سخت انتخاب سره مخ دي: “یا دې بېرته افغانستان ته ستانه شي او یا دې داسې هېواد ته واستول شي چې له جدي بشري ستونزو سره مخ دي.”

د نیویارک ټایمز د راپور له مخې، پلان دا دی چې شاوخوا ۱۱۰۰ افغان کډوال، چې سلګونه ماشومان هم پکې شامل دي، په قطر کې له یو موقتي کمپ څخه افریقا ته انتقال شي.

دغو کسانو ته مخکې د امریکا د ویزې او بیا مېشتېدو ژمنې ورکړل شوې وې.

د طالبانو حکومت د مهاجرینو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون وايي، چې وړمه ورځ له بېلابېلو سرحدي لارو راستنېدونکي افغانان د هېواد مختلفو ولایتونو ته لېږدول شوي دي.

د معلوماتو له مخې، د ننګرهار د تورخم له لارې (۶۷۶) کورنۍ چې ټولټال (۳۸۳۶) تنه کېږي، ننګرهار، کونړ، لغمان او کابل ولایتونو ته انتقال شوې دي.

په کندهار کې د سپین بولدک له لارې (۷۳) کورنۍ چې (۴۳۴) غړي لري، بېلابېلو ولایتونو ته لېږدول شوې دي.

همداراز، د هلمند د بهرامچې له لارې (۱۳) کورنۍ چې (۹۴) تنه کېږي، لښکرګاه او ګرمسېر ته انتقال شوې دي.

له کابل څخه هم (۲۲۹) کورنۍ چې د غړو شمېر یې (۱۲۲۷) تنه و، د هېواد بېلابېلو ولایتونو ته لېږدول شوې دي.

د شمېرو له مخې، په ټوله کې ۹۷۸ کورنۍ چې ۴۳۶۴ تنه جوړوي، یوازې په یوه ورځ افغانستان ته جبري راستانه شوي دي.

د نړیوالو بازارونو د وروستیو معلوماتو له مخې، د پنجشنبې په لومړیو ساعتونو کې د نفتو بیې د ایران او امریکا ترمنځ د اوربند د راتلونکي په اړه د زیاتېدونکو اندېښنو له امله په ناڅاپي ډول لوړې شوې دي.

د معلوماتو پر بنسټ، د وست‌تگزاس اینترمدیت بیه تر ۴ سلنې ډېره لوړه شوه او نږدې ۹۷ ډالرو ته ورسېده، په داسې حال کې چې د نفت برنت نړیوال شاخص هم تر ۱۰۵ ډالرو پورته وخوت.

خو بازار لږ وروسته د لنډمهالي فشار له امله یو څه بېرته راټیټ شو.

بیروت کې د آمریکا سفارت په تازه خبرداري کې له خپلو اتباعو غوښتي چې د لبنان د «پیچلي او بې‌ثباته» امنیتي وضعیت له امله ژر تر ژره دغه هېواد پرېږدي.

د یاد سفارت په رسمي بیان کې راغلي، هغه امریکایان چې لا هم په لبنان کې دي باید تر هغه وخته له فرصته ګټه واخلي چې تجارتي الوتنې روانې دي.

سفارت هغو کسانو ته چې د پاتې کېدو پرېکړه کوي سپارښتنه کړې چې د احتمالي بیړني حالت لپاره چمتووالی ولري او امنیتي پرمختګونه له نږدې وڅاري.

دا خبرداری په داسې حال کې ورکول کېږي چې د اسرائیل پوځ او حزب‌الله ترمنځ د چهارشنبې په ورځ تازه نښتې راپور شوې دي.

دغه تاوتریخوالی سره له دې رامنځته شوی چې دواړو لورو ترمنځ لنډمهالی اوربند نافذ و.

د راپورونو له مخې، د روانو بریدونو په ترڅ کې د مارچ له پیل راهیسې زرګونه کسان وژل شوي او ټپیان دي، او له یو میلیون زیات وګړي بې‌ځایه شوي.

د استرالیا لومړي وزیر انتوني البانیزي د ایران د جګړې د پای ته رسولو او دایمي اوربند غوښتنه کړې ده.

هغه ویلي: «موږ د تاوتریخوالي د کمېدو غوښتونکي یو او غواړو چې دا شخړه پای ته ورسېږي.»

هغه زیاته کړې چې استرالیا نه غواړي چې ایران اټومي وسلې ترلاسه کړي.

د نوموړي په خبره:«موږ نه غواړو چې ایران اټومي وسلې ترلاسه کړي؛ خو په عین حال کې غواړو چې عادي اقتصادي سوداګري هم دوام ولري.»

د ترکیې ولسمشر رجب طیب اردوغان د جرمني له ولسمشر فرانک-والټر شټاینمایر سره په ټیلیفوني خبرو کې ویلي چې د ایران او امریکا ترمنځ جګړه کولی شي اروپا کمزورې کړي.

د الجزیرې د راپور له مخې، اردوغان نن له خپل جرمني سیال سره په خبرو کې ټینګار کړی چې د ایران پر ضد د جګړې اغېزې یوازې د منځني ختیځ پورې محدودې نه دي، بلکې اروپا ته هم رسېږي او امکان لري لا نورې جدي شي.

د ترکیې د بهرنیو چارو وزارت ویلي: «اردوغان ویلي چې زموږ په سیمه کې جګړه پیل شوې او دا اروپا هم کمزورې کوي، او که دا وضعیت د سولې پر بنسټ مدیریت نه شي، نو د دې شخړې زیانونه به ډېر زیات وي.»

ترکیه د ایران او امریکا ترمنځ د خبرو اترو د منځګړیتوب په هڅو کې مهم رول لوبوي.

راپورونه زیاتوي چې د ایران او امریکا ترمنځ کړکېچ د هرمز تنګي د تړل کېدو لامل شوی او دې وضعیت په اروپایي هېوادونو کې د تېلو بیې لوړې کړې دي.

د امریکا مرکزي قومانداني (سنتکام) اعلان کړی چې د ایران د جنوبي بندرونو او ساحلونو د بحري محاصرې په چوکاټ کې، امریکایي ځواکونو ۳۱ کښتیو ته امر کړی چې خپل مسیر بدل کړي یا بېرته خپل مبدأ بندر ته ستنې شي.

د راپور له مخې، د ستنو شوو کښتیو ډېری یې د تیلو ټانکرونه وو.

سنتکام وایي چې په دې عملیاتو کې له ۱۰ زرو څخه زیات امریکایي سرتېري، تر ۱۰۰ زیات جنګي الوتکې، چورلکې او استخباراتي الوتکې، او له ۱۷ زیاتې جنګي بېړۍ د ایران د جنوبي بندرونو د محاصرې په عملیاتو کې برخه لري.

د امریکا مرکزي قومانداني (سنتکام) اعلان کړی چې د ایران د جنوبي بندرونو او ساحلونو د بحري محاصرې په چوکاټ کې، امریکایي ځواکونو ۳۱ کښتیو ته امر کړی چې خپل مسیر بدل کړي یا بېرته خپل مبدأ بندر ته ستنې شي.

د راپور له مخې، د ستنو شوو کښتیو ډېری یې د تیلو ټانکرونه وو.

سنتکام وایي چې په دې عملیاتو کې له ۱۰ زرو څخه زیات امریکایي سرتېري، تر ۱۰۰ زیات جنګي الوتکې، چورلکې او استخباراتي الوتکې، او له ۱۷ زیاتې جنګي بېړۍ د ایران د جنوبي بندرونو د محاصرې په عملیاتو کې برخه لري.

د طالبانو حکومت د کابل ښاروالۍ په ناقانونه توګه د عمرګلستان ښارګوټي یو شمېر کورونه مهرلاک کړي او د دغه ښارګوټي له اوسېدونکو یې غوښتي چې خپل کورونه پرېږدي.

د عمرګلستان ښارګوټي اوسېدونکي وایي چې دوی د جمهوري حکومت د ښار جوړولو وزارت، کابل ښاروالۍ او د املاکو اړوند ټول رسمي اسناد په لاس کې لري او ټینګار کوي چې هېڅکله به خپل کورونه پرې نه ږدي.

دوی زیاتوي، که څه هم یاد ښارګوټی دولتي ملکیت ګڼل کېږي؛ خو اپارتمانونه یې په خپلو شخصي پیسو اخیستي دي او د قانون له مخې پرته له مناسب جبران څخه هېڅ اداره حق نه لري چې دوی له خپلو قانوني کورونو وباسي.

د اوسېدونکو په وینا، پر ځای د دې چې ښاروالۍ او ځانګړې محکمې دوی ته د ستونزو د حل اسانتیاوې برابرې کړي، برعکس یې ستونزې زیاتې کړې دي او د ګڼو پانګوالو د اندېښنو سبب ګرځېدلي دي.

د یادونې ده چې په دغه شهرک کې اته بلاکونه جوړ شوي چې په دې کې ۶۱۶ کورنۍ استوګنې دي.