د ملګرو ملتونو د بشري حقونو ځانګړي راپور ورکونکي ریچارډ بنټ ویلي، چې تېره اوونۍ طالبانو په افغانستان کې لږ تر لږه ۶۳ نارینه او ۴ ښځې په عام محضر کې په دُرو وهلي دي.
نوموړي دا عمل د بشري حقونو او نړیوالو قوانینو خلاف بللی او ویلي یې دي چې په ۲۰۲۵ کال کې دا ډول سزاوې په بېسارې توګه زیاتې شوي دي.
بنټ ټینګار کړی چې طالبان باید مشروع ونه شمېرل شي او هېڅ افغان کډوال باید بېرته افغانستان ته په زوره ونه لېږل شي.
د جمعیت علما اسلام ګوند مشر، مولانا فضلالرحمن د ماشومواده د مخنیوي قانون غندنه کړې او هغه یې له اساسي قانون او اسلام سره ټکر کې بللی.
نوموړی وایي، د دې قانون پر ضد به د چنګاښ په ۸مه یوه لویه ولسي غونډه جوړوي او خلک به د دې قانون له عواقبو خبر کړي.
دا قانون د یکشنبې په ورځ د پاکستان د ولسمشر آصف علي زرداري لهخوا لاسلیک شوی، چې له مخې یې په اسلاماباد کې د واده قانوني عمر ۱۸ کاله ټاکل شوی.
مولانافضل الرحمن زیاته کړې، چې دا قانون به په هره کچه وننګوي.
نوموړي د طالبانو د یوه نظامي کمپ د مشر سعیدالله سعید هغه څرګندونې هم ستایلې، چې ویلي یې وو، له اجازې پرته هیڅ ډله له هېواد څخه بهر جهاد ته نشي تللی.
نامعلومو کسانو امریکا کې د رییس سیلاب په نوم د پخواني حکومت یو نظامي کس وژلی دی.
نوموړی څه موده وړاندې افغانستان ته راغلی وو او دلته یې د طالبانو په ګټه ځينې ویډیوګانې جوړې او پیغامونه خپاره کړي وو.
هغه په دې کار سره په امریکا کې د یو شمېر کسانو له لوري له نیوکو سره هم مخ وو.
تر اوسه د سیلاب د وژل کېدو په اړه معلومات نه دي ورکړل شوي.
والستریت ژورنال وایي، چې د نړیوالې اټومي انرژۍ ادارې دوه نوي راپورونه ښيي چې ایران لا هم په پټه د اټومي وسلو د ترلاسه کولو هڅې کوي.
راپورونه وایي چې ایران د ۶۰ سلنه غني شویو یورانیمو ذخایر نږدې دوه برابره کړي، چې دا اندازه د لسو اټومي بمونو د جوړولو لپاره کافي ده.
والستریت ژورنال لیکي، ایران یوازینی هېواد دی چې پرته له دې چې اټومي وسله ولري، دومره لوړه کچه د یورانیمو غنيسازي ترسره کوي.
دغه ژورنال وایي، چې دا کار یوازې د وسلو د جوړولو لپاره منطقي ګڼل کېږي.
دوهم راپور ښيي چې ایران له دغه آژانس سره د پټو اټومي فعالیتونو په اړه همکاري نه ده کړې او د څېړنو مخه یې نیولې ده.
په یادښت کې ویل شوي، تر څو چې د ایران ټول فعالیتونه څرګند نه وي، هېڅ ډول توافق نهشي ضمانت کولی چې ایران به ژمن پاتې شي.
د طالبانو حکومت د څرخي پله له زندان څخه یوې باوري سرچینې حماسه میډیا ته وویل چې د طالبانو مشهور مبلغ او د کابل امنیه قوماندانۍ پخوانی ویاند «جنرال» مبین روغتیایي حالت خراب شوی دی.
یادې سرچینې چې نه یې غوښتل نوم یې واخیستل شي وایي، په داسې حال کې چې نوموړی د څرخي پله په جزایي بلاک کې بندي دی له هر ډول حقوقو یې بې برخې کړی.
نوموړي وویل:« د جنرال صیب مبین صحت ښه نه دی، پایوازان یې ورته نه پریږدي او په داسې حال کې چې روغتیايي وضعیت یې ښه نه دی سم چلند هم ورسره نه کیږي.»
د طالبانو حکومت ښاغلی مبین کابل ته د پاکستاني پلاوي د سفر پر مهال هغوی ته په سپکاوي تورن کړی او د یو نیم کال زندان حکم يې پرې کړی.
اوکراین د بېپیلوټه الوتکو په مرسته د روسیې پر څلورو اټومي پوځي اډو برید کړی، چې په ترڅ کې یې ۴۱ روسي بمغورځوونکې الوتکې ویجاړې شوې دي.
د اوکراین د امنیتي ادارو په وینا، دا عملیات چې “تار” نومول شوي، له ۱۸ میاشتو راهیسې پلان شوي وو او د ولسمشر زېلېنسکي تر مستقیمې څارنې لاندې ترسره شول.
زېلېنسکي ویلي، دا یو “بشپړه خپلواکه هڅه” وه، چې له مخکې یې له هېڅ بهرني لوري، آن امریکا، سره همغږي نه وه شوې.
د راپورونو له مخې، په برید کې ۱۱۷ بېپیلوټه الوتکې کارول شوې، او د له منځه تللو الوتکو ارزښت تر ۷ میلیاردو ډالرو لوړ اټکل شوی.
د ټېلګراف او رویترز د معلوماتو پر بنسټ، دا بریدونه د روسیې پر خاوره د اوکراین تر ټولو لرې واټن لرونکي او ویجاړونکي عملیات بلل شوي دي.
د سوریې موقت ولسمشر احمد الشرع د یو رسمي سفر په ترڅ کې کویټ ته رسېدلی او د دغه هېواد له امیر شېخ مشعل الاحمد الجابر الصباح سره یې کتنه کړې.
د سوریې دولتي خبري اژانس (سنا) د راپور له مخې، دواړو مشرانو د سوریې او کویټ ترمنځ د دوهاړخیزو اړیکو پر پیاوړتیا ټینګار وکړ او د همکاریو د پراخېدو ژمنتیا یې وښوده.
په ناسته کې د سوریې د ملي وحدت، ځمکنۍ بشپړتیا او حاکمیت پر ملاتړ هم خبرې شوې، چې دواړو لوریو دا اصل مهم بللی.
د یادونې ده چې دا سفر د احمد الشرع لپاره کویټ ته لومړنی رسمي سفر ګڼل کېږي.
د رویټرز خبري آژانس د راپور له مخې، د امریکا د کلرادو ایالت په بولډر ښار کې یو ۴۵ کلن سړي د بمونو په وسیله برید کړی، چې له امله یې لږ تر لږه شپږ کسان ټپیان شوي دي.
دغه سړی د «فلسطین ته ازادي» شعار په ویلو سره، اورلګونکي بمونه پر هغه خلکو غورځولي چې د اسراییلي یرغملو د یاد مراسمو لپاره راټول شوي وو.
د امریکا فدرالي پولیسو ویلي، لومړنۍ څېړنې ښيي چې دا برید یو له تاوتریخوالي ډک اقدام وو او دا مهال افبيآي دا پېښه د یو «ترهګریز عمل» په توګه څېړي.
د ملي ډیموکراټیک غورځنګ مشر محسن دواړ ویلي، چې مذهب د لر او بر افغانانو په ویجاړولو کې د یوې اساسي وسیلې په توګه کارول شوی دی.
دواړ دا څرګندونې د طالبانو حکومت د یوه غړي سعیدالله سعید د هغو خبرو په غبرګون کې کړې، چې ویلي یې و، د دوی مشرتابه خپلو غړو ته بهر ته د جګړې یا «جهاد» د مخنیوي امر کړی دی.
محسن دواړ پوښتنه کړې، چې طالبانو په افغانستان کې جګړه څه ډول جایز بلله، حال دا چې ګڼو دیني عالمانو دا جګړه ناروا ګڼلې وه.
نوموړي دا څرګندونې په داسې حال کې کړې، چې اسلام اباد د طالبانو له حکومت غوښتي ترڅو د هغو افغانانو مخه ونیسي چې د ټيټيپي په لیکو کې پاکستان ته د جګړې لپاره ځي.
د کانونو او پطرولیم وزارت څخه یوې باورې سرچینې د نوم نه ښودولو په شرط حماسه میډیا ته ویلي چې د وزارت سرپرست ملا هدایت بدري د کانونو اړوند قراردادونه داسې چا سره لاسلیک کوي چې نوموړي ته پکې برخه ورکړي.
سرچینې چې نه یې غوښتل نوم یې واخیستل شي حماسه میډیا ته وویل:«د معدن وزیر له حاجي بشر نورزي سره د بامیانو د سرب او جست په معدن کې شریک دی، او د تخار د سمتي په سرو زرو کې هم شراکت لري.»
سرچینې دغه راز زیاته کړه ملا هدایت الله بدري په غیرقانوني ډول د خپلو ساتونکو معاشونه د NTA اړوند ټاکلي او د کانونو یو شمیر رئیسان چې د نوموړي خپلوان او ملګري دي د میاشتې په ۲۰۰ زره افغانیو له ۵ قدمونو څخه لس قدمونو ته لوړ کړي دي.
د کارکونکو د قانون له مخې وزیران نشي کولای له ۵ قدمونو په لوړ قدم مامورین او کارکونکي وګماري.