د طالبانو حکومت د عامې روغتیا وزارت اعلان کړی چې د پولیو ضد واکسین دویم فرعي ملي کمپاین یې د هېواد په ۲۰ ولایتونو کې پیل کړی دی.

د وزارت په وینا، دغه کمپاین به د هېواد د مرکزي، ختیځ، سوېل، لوېدیځ، سوېل ختیځ، شمال او شمال ختیځو حوزو په ۱۹۴ ولسوالیو کې تطبیق شي.

چارواکي وایي، د کمپاین پر مهال به شاوخوا ۸.۳ میلیونه هغه ماشومان چې عمرونه یې تر پنځو کلونو کم دي، د پولیو ضد واکسین ترلاسه کړي.

د طالبانو حکومت د عامې روغتیا وزیر مولوي نور جلال جلالي د کمپاین د پرانیستې پر مهال ویلي، وزارت یې له نړیوالو همکارو ادارو سره په ګډه هڅه کوي چې په افغانستان کې د پولیو ویروس د خپرېدو مخه ونیسي او ماشومان له دې ناروغۍ خوندي وساتي.

پولیو یا د ماشومانو ګوزڼ یوه ساري ناروغي ده چې تر ډېره کوچني ماشومان اغېزمنوي او افغانستان لا هم د هغو محدودو هېوادونو له ډلې شمېرل کېږي چې د دې ناروغۍ پېښې پکې ثبتېږي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر (اوچا) اعلان کړی چې ډنمارک د افغان اړمنو کورنیو د ملاتړ لپاره له پنځه میلیونه ډالرو زیاته مالي مرسته ځانګړې کړې ده.

د اوچا د معلوماتو له مخې، ډنمارک د افغانستان د بشري مرستو صندوق ته ۵.۴۹ میلیونه امريکايي ډالر ورکړي، څو د هېواد په بېلابېلو سیمو کې له زیانمنو او بې‌وزلو خلکو سره بېړنۍ مرستې وشي.

اوچا ویلي، دغه مالي ملاتړ به هغو کورنیو ته ورسېږي چې د اقتصادي ستونزو، وچکالۍ او وروستیو طبیعي پېښو له امله له سختو بشري ننګونو سره مخ دي.

د طالبانو حکومت د عدلیې وزارت اعلان کړی چې هغه امارتي ځمکې چې خلکو ته د استوګنې او سرپناه جوړولو لپاره وېشل شوې دي، پېر او پلور یې قانوناً منع ګڼل کېږي.

وزارت په خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي چې دغه پرېکړه د امارتي ځمکو د وېش، پلور او رغونې د اجازې قانون له مخې شوې او هدف یې د ځمکو د غیرقانوني راکړې ورکړې مخنیوی دی.

د معاملاتو لارښود دفترونو ته هم سپارښتنه شوې چې د دې ډول ځمکو د پېر او پلور له ثبت او منځګړیتوب څخه ډډه وکړي.

د خبرپاڼې له مخې، که کوم دفتر یا اشخاص له دې لارښوونې سرغړونه وکړي، دفترونه به یې وتړل شي او د معاملې دواړه اړخونه به له قانوني چلند سره مخ شي.

د ایران د سویلي خراسان والي سید محمد رضا هاشمي ویلي چې له افغانستان څخه ایران ته د وارداتو کچې په وروستیو میاشتو کې د پام وړ زیاتوالی موندلی او نږدې ۸۵۰ سلنه لوړه شوې ده.

د هرات د سوداګرۍ او پانګونې خونې اجراییوي مسوول محمد یوسف امین وايي چې ایران ته د افغانستان صادرات پراخ شوي دي او په دې کې تر ډېره معدني توکي، نوشابې، وچه مېوه، طبي بوټي او پنبه شامل دي.

د اقتصادي چارو شنونکي دغه پرمختګ د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګریزو اړیکو د پراختیا لپاره مهم فرصت بولي، په ځانګړي ډول ځکه چې د افغانستان تولیدات د ایران بازارونو ته نږدې او اسانه لاسرسی لري.

په ورته وخت کې ویل کېږي چې د سوداګریزو محدودیتونو سره سره، د افغانستان او ایران ترمنځ اقتصادي تعاملات په تدریجي ډول د زیاتېدو په حال کې دي او د صادراتو توازن هم بدلون مومي.

د امریکا د سمندري ځواکونو دوه پرمختللې جنګي الوتکې د «EA-18G Growler» ډول، د یکشنبې په ورځ د اداهو ایالت په یوه هوايي ننداره کې له یو بل سره ټکر شوي دي.

فاکس نیوز راپور ورکوي چې دا پېښه د ځايي وخت له مخې شاوخوا ۱۲:۱۰ بجې د «Gunfighter Skies» هوايي نندارې د دویمې ورځې پر مهال رامنځته شوې ده.

په خپرو شویو ویډیوګانو کې د الوتکو د ټکر سخته او وېروونکې صحنه ښکاري چې د نندارچیانو ترمنځ یې اندېښنه راپورته کړې ده.

د امریکا سمندري ځواک تایید کړې چې د دواړو الوتکو څلور عملې په خوندي ډول ځانونه ایستلي او د پراشوټونو په وسیله ځمکې ته کوز شوي دي.

د طبي معاینې وروسته د هغوی روغتیايي وضعیت د ډاډ وړ بلل شوی دی.

تر اوسه د دې پېښې دقیق علت نه دی معلوم، خو چارواکو یې په اړه څېړنې پیل کړې دي.

د کرملین ویاند دیمیتري پسکوف یو ځل بیا ټینګار کړی چې اټومي وسلې د روسیې د ملي امنیت مهمه ستنه ده.

هغه ویلي، یو اټومي ځواک نه شي ګواښل کېدای او د هغه شتون په خطر کې نه شي اچول کېدای.

پسکوف د روسیې دولتي ټلویزیون سره په مرکه کې د «سارمات» بالستیک توغندي د وروستي بریالي ازمایښت یادونه کړې او ویلي چې د روسیې اټومي ځواک د خطر د مخنیوي بنسټ جوړوي او هېواد ته ډاډ ورکوي.

نوموړي زیاته کړې چې اټومي وسلې د روسیې د ملي امنیت بنسټیزه او د دفاعي ستراتیژۍ نه بېلېدونکې برخه بلل کېږي.

«سارمات» د روسیې له نوې نسل درنو بالستیک توغندیو څخه دی چې ویل کېږي تر ۱۸ زره کیلومتره پورې واټن وهلی شي او څو اټومي سرګلولې لېږدولی شي.

روسي چارواکي دا توغندی د «اټومي سونامي» په نوم هم یادوي.

د کرملین ویاند زیاته کړې چې دا ډول وړتیاوې د روسیې پر ضد د هر ډول برید فکر له منځه وړي او د هېواد امنیت تضمینوي.

د قرغزستان ولسمشر سدير جباروف ویلي، که قرغزستان د ملګرو ملتونو د امنیت شورا غیر دایمي غړیتوب ترلاسه کړي؛ نو د افغانستان وضعیت ته به ځانګړې پاملرنه وکړي، ځکه د منځنۍ اسیا امنیت د افغانستان له ثبات سره تړلی دی.

د جباروف د رسنیز دفتر له لوري په خپره شوې اعلامیه کې راغلي، قرغزستان د همدې لیدلوري پر بنسټ د افغانستان خلکو، په ځانګړي ډول ښځو او ماشومانو ته بشري مرستو ته دوام ورکړی او د افغانستان د اقتصادي او سیاسي ادغام ملاتړ کوي.

هغه همداراز ټینګار کړی چې بشکېک له زیانمنو افغانانو سره د بشري مرستو دوام ته ژمن دی او غواړي افغانستان د نړیوالې ټولنې فعاله برخه وګرځي.

دغه څرګندونې داسې مهال شوې چې قرغزستان هڅه کوي د ۲۰۲۷ ـ ۲۰۲۸ کلونو لپاره د امنیت شورا د غیر دایمي غړیتوب څوکۍ ترلاسه کولو په موخه د هېوادونو ملاتړ او رایې خپلې کړي.

په کابل کې د روسیې د سوداګریز مرکز مشر رستم خبیبولین‌ویلي، چې د طالبانو حکومت د نورو هېوادونو په پرتله پر روسیې زیات باور او لېوالتیا لري، او د افغانستان په دننه کې د روسیې اعتبار لوړ ګڼل کېږي.

د روسي رسنیو د راپورونو له مخې، خبیبولین د کازان ښار کې د روسیې ـ اسلامي نړۍ د غونډې په څنډه کې ویلي چې روسي شرکتونه دا مهال د افغانستان د نفتو، ګازو او کانونو د استخراج او تصفیې په برخو کې فعالیت کوي او دغه چارې له جدي ستونزو پرته روانې دي.

هغه ټینګار کړی چې مسکو په افغانستان کې د انرژۍ او طبیعي زېرمو په برخه کې خپل حضور پراخ کړی او د طالبانو حکومت هم له روسیې سره د اقتصادي او سیاسي اړیکو د پیاوړتیا هڅه کوي.

بلخوا، د طالبانو حکومت د صنعت او سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي چې روسیې ته په سفر تللی، د روسیې د لومړي وزیر له مرستیال الکسي اورچوک سره په لیدنه کې د دواړو لورو ترمنځ د سوداګریزو او اقتصادي اړیکو پر پراختیا ټینګار کړی دی.

عزیزي همداراز ویلي، ځینې کړۍ هڅه کوي د کابل او مسکو اړیکې زیانمنې کړي؛ خو په وینا یې باید د دغو هڅو مخه ونیول شي او دواړه لوري خپلې اړیکې لا پیاوړې کړي.

د برېنټ خام نفتو بیه د دوشنبې ورځې د راکړې ورکړې په پیل کې ۱.۲ سلنه لوړه شوې او د هر بېرل بیه یې ۱۱۰.۶۳ ډالرو ته رسېدلې ده.

همداراز د امریکا د خامو نفتو بیه هم یو سلنه لوړه شوې او د هر بېرل په بدل کې ۱۰۶.۴۲ ډالرو ته رسېدلې ده.

د رويټرز د راپور له مخې، په فارس خليج کې د تازه بې‌پیلوټه الوتکو بریدونو د نفتو بیې او د پورونو د اسنادو ګټه لوړه کړې ده.

رویټرز لیکلي چې پر متحده عربي اماراتو او سعودي عربستان د ډرون بریدونو، د امریکا د ولسمشر له خبرداري او د هرمز تنګي د تړل کېدو له امله د نړیوال بازار اندېښنې زیاتې شوې دي.

د «کپیتال ایکونومیکس» شنونکو خبرداری ورکړی چې که د هرمز تنګی تړلی پاتې شي، د نړۍ د نفتو زېرمې به په چټکۍ سره کمې شي.

د دوی په وینا، ښايي د روان کال تر جون میاشتې پورې د زېرمو وضعیت بحراني حد ته ورسېږي او د برېنټ نفتو بیه د هر بېرل لپاره له ۱۳۰ تر ۱۴۰ ډالرو، او حتی تر دې هم لوړه شي.

د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان د پاکستان د کورنیو چارو وزیر محسن نقوي سره په لیدنه کې ویلي، د ایران پر وړاندې د خپلو خاورو د کارونې د مخنیوي په برخه کې د ګاونډیو هېوادونو همکاري د ستاینې وړ ده او تهران ورته ځانګړی اهمیت ورکوي.

په کابل کې د ایران سفارت د خپرې شوې خبرپاڼې له مخې، پزشکیان د خبرو پر مهال په ځانګړي ډول له افغانستان، پاکستان او عراق څخه مننه کړې چې د ایران پر ضد یې د خپلو خاورو د کارېدو مخه نیولې ده.

هغه ویلي، سیمه‌ییز امنیت او ثبات د ګډې همکارۍ له لارې پیاوړی کېدای شي او ایران هڅه کوي له اسلامي هېوادونو او د سیمې له نورو دولتونو سره خپلې سیاسي، امنیتي او اقتصادي اړیکې لا پراخې کړي.

پزشکیان همداراز ټینګار کړی چې تهران د متقابل احترام او ګډو ګټو پر بنسټ له ګاونډیو هېوادونو سره د اړیکو پراختیا ته ژمن دی، او باور لري چې د سیمې هېوادونه کولای شي د همغږۍ او دوامدارو همکاریو له لارې د شته ګواښونو مخه ونیسي.