د حماسه میډیا خبریال، ارمان افغان
د ایران د بهرنیو چارو وزیر، سید عباس عراقچي، په تهران کې د افغانستان او روسیې په ګډون د ګاونډیو هېوادونو د ځانګړو استازو په غونډه کې، د افغانستان په اړه د تهران دریځ په روښانه او بېساري صراحت بیان کړ. د نوموړي وینا د سیمې لپاره یو مهم پیغام درلود: د افغانستان امنیت، ثبات او پرمختګ یوازې د سیمې د هېوادونو له همغږۍ او ګډو هڅو سره شونی دی.
عراقچي ټینګار وکړ چې افغانستان یوازې یو جغرافیایي ګاونډی نه، بلکې د سیمې د ګډ برخلیک یوه مهمه کړۍ ده. د هغه په وینا، د افغانستان ثبات یوازې بشري اړتیا نه، بلکې د سیمې لپاره یو ستراتیژیک الزام دی؛ ځکه چې د ناامنۍ، افراطیت او اقتصادي سقوط اغېزې په مستقیم ډول پر ټولو ګاونډیو هېوادونو لګېږي.
د بهرنیو مداخلو ښکاره ناکامي
د ایران د بهرنیو چارو وزیر په خپله وینا کې د تېرو دوو لسیزو تجربې ته په اشارې وویل چې د ناټو شل کلن پوځي حضور، بهرني تحمیلي سیاستونه او امنیتمحوره حللارې افغانستان ته ثبات ور نه کړ. د هغه په اند، د افغانستان ټولنیز او کلتوري جوړښت له پامه غورځول، د سیمهییزو هېوادونو رول کمزوری کول، او پر بهرنیو نسخو تکیه، د ۲۰۲۱ کال له ناڅاپي سقوط سره پای ته ورسېده.
عراقچي په ښکاره وویل:
«هیڅ فرامنطقهییزه نسخه نشي کولای د افغانستان ستونزې حل کړي، او وارداتي پرېکړې پرته له سیمهییز اجماع څخه، ثبات نه زېږوي.»
ګاونډیان؛ د افغانستان طبیعي شریکان:
ایراني وزیر ټینګار وکړ چې د افغانستان تر ټولو باور وړ او طبیعي شریکان هماغه ګاونډي هېوادونه دي چې له دې هېواد سره تاریخي، کلتوري، اقتصادي او انساني اړیکې لري. د هغه په وینا، سیمه باید له لنډمهالو سیالیو واوړي او پر ګډو ګټو، امنیت او همغږۍ تمرکز وکړي.
ایران په ځانګړي ډول د سیمهییز چوکاټ د رامنځته کېدو غوښتنه وکړه؛ داسې یو چوکاټ چې افغانستان د سیالیو میدان نه، بلکې د همکارۍ محور وګرځوي.
افغانستان د سیمې اقتصادي نښلونکی محور:
عراقچي افغانستان د جیو-اقتصادي پلوه یو مهم هېواد وباله او ویې ویل، که دا هېواد د ترانزیت، انرژۍ او سوداګرۍ په سیمهییزو شبکو کې مدغم شي، نو نه یوازې به خپله وده وکړي، بلکې د مرکزي آسیا، جنوبي آسیا او لوېدیځې آسیا ترمنځ به حیاتي نښلونکی واوسي.
هغه زیاته کړه چې ایران چمتو دی د ترانسپورټ، سوداګرۍ، انرژۍ او کنسولي خدماتو په برخه کې له افغانستان او نورو ګاونډیو هېوادونو سره خپلې تجربې شریکې کړي.
د افغان ولس محوري رول:
د ایران د بهرنیو چارو وزیر وویل چې د ټولو سیاسي او اقتصادي بحثونو په مرکز کې باید د افغانستان ولس وي؛ هغه ولس چې د جګړو، بندیزونو او بېثباتۍ تر ټولو درنه بیه یې پرې کړې ده. د هغه په وینا، د سیمې هېوادونه ځانګړی اخلاقي، انساني او سیمهییز مسوولیت لري چې د افغان ولس د راتلونکي په جوړولو کې رغنده رول ولوبوي.
پایله:
د ایران پیغام سیمې ته
د عراقچي وینا یو روښانه پیغام درلود:
افغانستان به نه د بهرنیو ځواکونو په زور، نه د تحمیلي سیاستونو له لارې، او نه هم د انزوا په دوام سره ثبات ته ورسېږي. د دې هېواد راتلونکی د سیمهییز تفاهم، ګډو اقتصادي ګټو او دوامدارو همکاریو پورې تړلی دی.
دغه دریځ ښيي چې ایران هڅه کوي افغانستان د امنیتي بحران له انځوره وباسي او د سیمهییز اتصال، اقتصاد او همکارۍ د محور په توګه یې مطرح کړي؛ هغه لیدلوری چې که عملي شي، کولای شي د سیمې سیاسي معادلې بدلې کړي.
